سیگنال متفاوت بورس در پایان تیر؛ شاخص کل عقب نشست اما سهام کوچک سبز شدند

شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات هفته گذشته با کاهش ۰.۲۰ درصدی در محدوده چهار میلیون و ۸۸۴ هزار واحد قرار گرفت. در مقابل، شاخص کل هم‌وزن با رشد ۲.۲۵ درصدی به یک میلیون و ۳۵۶ هزار و ۶۴ واحد رسید و شاخص کل فرابورس نیز با افزایش ۱.۵۲ درصدی در ارتفاع ۳۸ هزار و ۸۵۲ واحد ایستاد. داده‌های روز پایانی بازار نیز قرار گرفتن شاخص کل در محدوده چهار میلیون و ۸۸۴ هزار واحد و شاخص هم‌وزن در محدوده یک میلیون و ۳۵۶ هزار واحد را تأیید می‌کنند.

مهم‌ترین نکته این آمار، حرکت متفاوت شاخص کل و شاخص هم‌وزن است. شاخص کل بیش از همه از نوسان شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ساز تأثیر می‌پذیرد، درحالی‌که شاخص هم‌وزن به تغییر قیمت شرکت‌های کوچک و بزرگ وزن تقریباً یکسانی می‌دهد. بنابراین کاهش شاخص کل در کنار رشد بیش از دو درصدی هم‌وزن را می‌توان نشانه عملکرد بهتر بخش وسیع‌تری از سهام کوچک و متوسط نسبت به نمادهای بزرگ دانست.

این وضعیت در معاملات چهارشنبه ۳۱ تیر نیز دیده شد؛ شاخص کل با افتی محدود به کار خود پایان داد، اما شاخص هم‌وزن حدود ۰.۷ درصد رشد کرد و بخش بیشتری از نمادهای بازار در محدوده مثبت قرار گرفتند.

ارزش معاملات بورس از ۱۰۰ همت عبور کرد

ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در پنج روز کاری هفته در مجموع به ۱۰۰ هزار و ۳۸۹ میلیارد تومان، معادل حدود ۱۰۰.۴ همت، رسید. ارزش معاملات روز شنبه ۱۵ هزار و ۲۳ میلیارد تومان، یکشنبه ۲۷ هزار و ۱۶۰ میلیارد تومان، دوشنبه ۲۱ هزار و ۶۳۲ میلیارد تومان، سه‌شنبه ۱۱ هزار و ۵۸۷ میلیارد تومان و چهارشنبه ۲۴ هزار و ۹۸۷ میلیارد تومان اعلام شده است.

بر این اساس، میانگین روزانه ارزش معاملات هفته حدود ۲۰ هزار و ۷۸ میلیارد تومان بود. یکشنبه با بیش از ۲۷.۱ همت بیشترین و سه‌شنبه با حدود ۱۱.۶ همت کمترین ارزش معاملات را ثبت کرد. فاصله قابل توجه میان کمترین و بیشترین رقم روزانه نشان می‌دهد نقدینگی در طول هفته رفتاری یکنواخت نداشته و واکنش معامله‌گران به اخبار سیاسی و گزارش‌های مالی شرکت‌ها به‌سرعت تغییر کرده است.

افزایش ارزش معاملات به‌تنهایی نشانه آغاز یک روند صعودی پایدار نیست. بخشی از معاملات می‌تواند حاصل افزایش عرضه، جابه‌جایی میان صنایع یا خروج سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت باشد. برای ارزیابی کیفیت معاملات باید ارزش دادوستدها در کنار جهت شاخص‌ها، جریان پول حقیقی و میزان مشارکت خریداران بررسی شود.

سرانه فروش بالاتر از سرانه خرید ماند

سرانه خرید حقیقی در هفته گذشته حدود ۹۰ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و سرانه فروش حدود ۱۰۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان گزارش شده است. به این ترتیب، متوسط ارزش سفارش فروش هر معامله‌گر حقیقی حدود ۱۲.۶ درصد بیشتر از متوسط خرید بوده است.

برتری سرانه فروش نشان می‌دهد با وجود رشد بسیاری از سهم‌های کوچک، فشار عرضه همچنان در بخشی از بازار بالا بوده است. این فشار احتمالاً بیشتر در نمادهای بزرگ، سهامی که پیش از این رشد قابل توجهی داشتند و شرکت‌هایی که گزارش‌های سه‌ماهه آنها انتظارات سرمایه‌گذاران را برآورده نکرد، مشاهده شده است.

در مقابل، تشکیل تقاضا در تعدادی از شرکت‌های گزارش‌محور اجازه نداد فشار فروش به تمام بازار سرایت کند. نتیجه این رفتار، افت محدود شاخص کل و رشد محسوس شاخص هم‌وزن بود؛ یعنی بازار به‌صورت یکپارچه منفی نشد و جریان نقدینگی میان سهم‌ها جابه‌جا شد.

خروج ۱۳۵۳ میلیارد تومان از سهام

بازار سهام در مجموع هفته با خروج خالص هزار و ۳۵۳ میلیارد تومان پول روبه‌رو شد. شنبه چهار هزار و ۸۰۲ میلیارد تومان و یکشنبه دو هزار و ۶۵۳ میلیارد تومان پول از سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی خارج شد. دوشنبه سه هزار و ۵۹ میلیارد تومان و سه‌شنبه سه هزار و ۸۰۸ میلیارد تومان ورود پول ثبت شد، اما خروج ۷۶۵ میلیارد تومانی چهارشنبه، تراز نهایی هفته را منفی نگه داشت.

این الگو نشان می‌دهد بازار هفته را با نگرانی و فشار فروش سنگین آغاز کرد، اما در روزهای میانی به دنبال انتشار گزارش‌های مالی شرکت‌ها بخشی از نقدینگی بازگشت. خروج دوباره پول در روز چهارشنبه نیز بیانگر آن است که اعتماد سرمایه‌گذاران هنوز تثبیت نشده و معامله‌گران در آستانه تعطیلات آخر هفته، تمایل کمتری به پذیرش ریسک داشتند.

خروج هزار و ۳۵۳ میلیارد تومان در مقایسه با ارزش بیش از ۱۰۰ همتی معاملات عدد بسیار بزرگی نیست، اما جهت منفی جریان پول اهمیت دارد. این رقم نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران حقیقی همچنان ترجیح می‌دهند نقدینگی خود را از بازار سهام خارج کنند یا به ابزارهای کم‌ریسک‌تر انتقال دهند.

یک اختلاف هزار میلیارد تومانی در آمار صندوق‌های درآمد ثابت

در گزارش منتشرشده، ورود پول به صندوق‌های درآمد ثابت در روزهای شنبه، یکشنبه، دوشنبه و چهارشنبه به‌ترتیب ۵۹۱، هزار و ۸۴۸، ۷۵۷ و دو هزار و ۳۰۸ میلیارد تومان اعلام شده است. سه‌شنبه نیز ۷۹۴ میلیارد تومان خروج پول ثبت شده است.

با جمع این ارقام، خالص ورود پول به صندوق‌های درآمد ثابت چهار هزار و ۷۱۰ میلیارد تومان به دست می‌آید؛ با این حال، در جمع نهایی منبع رقم پنج هزار و ۷۱۰ میلیارد تومان درج شده است. بنابراین میان ارقام روزانه و عدد نهایی هزار میلیارد تومان اختلاف وجود دارد و تا زمان انتشار اصلاحیه، رقم چهار هزار و ۷۱۰ میلیارد تومان با داده‌های تفکیکی سازگارتر است.

صرف‌نظر از این ناسازگاری، جهت حرکت نقدینگی روشن است: صندوق‌های درآمد ثابت با ورود قابل توجه پول مواجه شده‌اند، درحالی‌که بازار سهام خروج سرمایه را تجربه کرده است. این جابه‌جایی معمولاً نشانه افزایش احتیاط سرمایه‌گذاران و ترجیح دریافت بازده کم‌ریسک‌تر در دوره‌های افزایش نااطمینانی است.

چرا شاخص کل منفی و شاخص هم‌وزن مثبت شد؟

دو نیروی متضاد مسیر معاملات هفته را تعیین کردند. از یک سو، افزایش ریسک‌های سیاسی و منطقه‌ای باعث شد بخشی از فعالان بازار سهام خود را بفروشند و به سمت صندوق‌های درآمد ثابت یا نقدینگی حرکت کنند. بازار سرمایه در هفته‌های اخیر نیز واکنش محسوسی به تحولات سیاسی نشان داده و کارشناسان، مسیر کوتاه‌مدت بورس را وابسته به تغییر ریسک‌های سیستماتیک دانسته‌اند.

از سوی دیگر، انتشار صورت‌های مالی سه‌ماهه شرکت‌ها در سامانه کدال، زمینه شکل‌گیری تقاضا در برخی صنایع و تک‌سهم‌ها را فراهم کرد. گزارش‌هایی که از نظر فروش، حاشیه سود یا سود خالص بهتر از انتظار بازار بودند، خریداران را به سمت همان نمادها هدایت کردند. در همین دوره، گزارش‌های سه‌ماهه شرکت‌های مختلف با نتایج متفاوت منتشر شد؛ موضوعی که اهمیت تحلیل جداگانه شرکت‌ها را افزایش داد.

به همین دلیل، رشد بازار به چند شرکت بزرگ و شاخص‌ساز محدود نشد و بخشی از شرکت‌های کوچک‌تر توانستند برخلاف جهت شاخص کل حرکت کنند. عملکرد مثبت شاخص هم‌وزن دقیقاً بازتاب همین انتخاب‌گری است.

بورس از خرید شاخصی به انتخاب سهم رسیده است

رفتار هفته گذشته نشان می‌دهد دوره خرید گسترده و بدون تفکیک سهم‌ها دست‌کم در کوتاه‌مدت تضعیف شده است. سرمایه‌گذاران اکنون میان شرکت‌هایی که گزارش عملیاتی قوی دارند و نمادهایی که صرفاً تحت تأثیر موج بازار رشد کرده‌اند، تفاوت بیشتری قائل می‌شوند.

این تغییر رفتار پس از اصلاح تیرماه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بررسی عملکرد ماهانه نشان می‌دهد شاخص کل بورس در تیر ۱۴۰۵ حدود ۴.۷۲ درصد کاهش یافت و نزدیک به ۲۹.۵ همت پول حقیقی از بازار خارج شد؛ با این حال، عملکرد شاخص هم‌وزن از ابتدای سال همچنان بهتر از شاخص کل بوده است.

به بیان دیگر، بازار پس از رشد قابل توجه ماه‌های ابتدایی سال وارد مرحله‌ای شده که سودآوری واقعی، کیفیت فروش، جریان نقد شرکت و چشم‌انداز صنعت نقش مهم‌تری در تصمیم‌گیری دارد. در چنین فضایی احتمال دارد یک صنعت یا حتی دو شرکت هم‌گروه، عملکرد قیمتی کاملاً متفاوتی ثبت کنند.

پیش‌بینی بورس در هفته آینده

چشم‌انداز بورس در هفته پیش‌رو بیش از هر چیز به سه متغیر بستگی دارد: شدت تحولات سیاسی، ادامه انتشار و تحلیل گزارش‌های سه‌ماهه و جهت جریان پول حقیقی. در صورت کاهش نااطمینانی‌های سیاسی، سهامی که گزارش‌های بنیادی مناسبی منتشر کرده‌اند می‌توانند همچنان مورد توجه قرار گیرند.

با این حال، ورود سنگین پول به صندوق‌های درآمد ثابت و بالاتر بودن سرانه فروش نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران هنوز با اطمینان کامل وارد بازار نشده‌اند. برای تأیید تغییر روند، بازار به چند روز ورود پایدار پول، افزایش متعادل ارزش معاملات و همراه شدن شاخص کل با شاخص هم‌وزن نیاز دارد.

بورس هفته گذشته نه کاملاً نزولی بود و نه وارد یک روند صعودی فراگیر شد. شاخص کل تحت فشار بزرگان عقب نشست، اما رشد شاخص هم‌وزن نشان داد در لایه‌های زیرین بازار فرصت‌هایی شکل گرفته است. پیام اصلی معاملات پایان تیر این است که نقدینگی از خرید عمومی فاصله گرفته و به سمت سهم‌های گزارش‌محور و دارای پشتوانه بنیادی حرکت می‌کند؛ بازاری که در آن انتخاب درست سهم، از پیش‌بینی جهت کلی شاخص اهمیت بیشتری پیدا کرده است.