پاداش ۱۴۰ میلیاردی قلعه‌نویی «ناچیز» است؟ دفاع جنجالی فدراسیون و ابهام درباره نیمکت تیم ملی

طهمورث حیدری پس از جلسه هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال اعلام کرد تیم ملی در جام جهانی عملکرد «خیلی خوبی» داشته و کسب سه امتیاز موجب خوشحالی مردم شده است. او همچنین گفت تصمیم‌گیری درباره امیر قلعه‌نویی به جلسه بعدی موکول شده و اعضای هیئت‌رئیسه در این جلسه درباره وضعیت هدایت ممبینی، دبیرکل فدراسیون، صحبتی نکرده‌اند.

خبرسازترین بخش اظهارات حیدری به پاسخ او درباره پاداش سرمربی تیم ملی مربوط بود. وقتی از این عضو هیئت‌رئیسه درباره مبلغ ۱۴۰ میلیارد تومان سؤال شد، او گفت: «این پاداش خیلی ناچیز است.» حیدری همچنین تأکید کرد هیچ سرمربی‌ای نمی‌تواند قهرمانی در جام ملت‌های آسیا را تضمین کند، اما انتظار فدراسیون این است که تیم ملی حداقل به فینال برسد.

تعبیر «ناچیز» برای مبلغی در این سطح، احتمالاً حساسیت‌های بیشتری در افکار عمومی ایجاد خواهد کرد. اصل پاداش دادن به بازیکنان و کادر فنی برای صعود یا موفقیت ورزشی رویه‌ای مرسوم است؛ اما مسئله اصلی، تناسب مبلغ، معیار تقسیم آن و میزان شفافیتی است که فدراسیون درباره مصوبه و پرداخت‌ها ارائه می‌کند.

پاداش ۱۴۰ میلیاردی بابت چه دستاوردی پرداخت شد؟

رقم مورد بحث، پاداش مرتبط با صعود تیم ملی ایران به جام جهانی ۲۰۲۶ است و نباید آن را پاداش سه امتیاز یا عملکرد ایران در مرحله نهایی جام جهانی تلقی کرد. امیر قلعه‌نویی پیش‌تر اصل در نظر گرفته شدن این سهم را تأیید کرده و گفته بود پرداخت درصدی از پاداش صعود، در مصوبه هیئت‌رئیسه و قرارداد او پیش‌بینی شده است.

قلعه‌نویی در گفت‌وگویی تلویزیونی اعلام کرد هیئت‌رئیسه ابتدا سهم ۲۰ درصدی برای سرمربی در نظر گرفته بود و او درخواست کرده است بخشی از آن میان بازیکنان و سایر عوامل توزیع شود. او همچنین استدلال کرد که حضور در تیم ملی برایش درآمد کمتری نسبت به مربیگری باشگاهی داشته و دریافت این پاداش را حق خود می‌داند. بااین‌حال، جزئیات منتشرشده درباره درصدها، مبلغ نهایی مصوب و میزان پرداخت‌شده، همچنان کاملاً یکدست و شفاف نیست.

فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶ مبلغ تضمینی ۱۰ میلیون دلار بابت حضور و صعود و ۲.۵ میلیون دلار برای آماده‌سازی هر تیم واجد شرایط در نظر گرفت. این پول به فدراسیون عضو پرداخت می‌شود و نحوه تخصیص داخلی آن به کادر فنی، بازیکنان، اردوها و برنامه‌های توسعه‌ای تابع تصمیم‌ها و مقررات همان فدراسیون است. بنابراین دریافت پول از فیفا به‌خودی‌خود توضیح نمی‌دهد چرا یک فرد باید مبلغ مشخصی دریافت کند؛ این بخش نیازمند انتشار مصوبه و جدول توزیع پاداش است.

آیا تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ عملکرد «خیلی خوبی» داشت؟

کارنامه ایران در جام جهانی را می‌توان از دو زاویه متفاوت ارزیابی کرد. تیم ملی در سه مسابقه مقابل نیوزیلند، بلژیک و مصر شکست نخورد و هر سه بازی را با تساوی به پایان رساند. ایران سه گل زد، سه گل دریافت کرد و با سه امتیاز در رتبه سوم گروه قرار گرفت، اما در جدول تیم‌های سوم تنها یک پله با سهمیه صعود فاصله داشت و از رسیدن به مرحله حذفی بازماند.

مدافعان قلعه‌نویی می‌توانند به بدون شکست ماندن ایران، تساوی مقابل بلژیک و مشکلات بی‌سابقه سفر و آماده‌سازی اشاره کنند. فیفا نیز در جمع‌بندی عملکرد تیم‌های آسیایی نوشت ایران و اسپانیا تنها تیم‌هایی بودند که در کل جام جهانی شکست نخوردند. محدودیت‌های سفر، جابه‌جایی میان آمریکا و مکزیک و اختلال در برنامه ریکاوری نیز پیش از حذف ایران از سوی بازیکنان و کادر فنی مطرح شده بود.

در مقابل، منتقدان بر این نکته تأکید دارند که ایران در هیچ مسابقه‌ای پیروز نشد و با وجود افزایش تعداد تیم‌ها و صعود هشت تیم سوم، باز هم نتوانست برای نخستین بار وارد مرحله حذفی شود. از این زاویه، سه امتیاز از سه مسابقه نمی‌تواند بدون نقد، «عملکرد خیلی خوب» توصیف شود.

عبارت حیدری مبنی بر اینکه عملکرد تیم ملی «مورد تأیید همه دوستان» بوده، بیشتر بیانگر ارزیابی بخشی از مدیران فدراسیون است و نمی‌توان آن را اجماع عمومی یا کارشناسی دانست. خود قلعه‌نویی نیز پس از مسابقات مسئولیت نتیجه ناامیدکننده تیم را پذیرفت، هرچند بر تأثیر مشکلات خارج از زمین تأکید داشت.

آینده قلعه‌نویی؛ قرارداد تمدید شده یا هنوز تصمیم نگرفته‌اند؟

مهم‌ترین ابهام جدید، تناقض میان اظهارات اعضای هیئت‌رئیسه و گزارش‌های رسمی قبلی است. رویترز در ۱۲ ژوئیه گزارش کرده بود فدراسیون فوتبال ایران ادامه فعالیت قلعه‌نویی تا جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ را تأیید کرده است. فیفا نیز در گزارش جمع‌بندی تیم‌های آسیایی نوشت سرمربی ایران حداقل تا پایان جام ملت‌های آسیا در سمت خود باقی خواهد ماند.

بااین‌حال، اعضای هیئت‌رئیسه پس از جلسه تازه اعلام کردند تصمیم قطعی گرفته نشده و قرار است قلعه‌نویی در نشست بعدی حاضر شود و برنامه‌های خود را ارائه کند. سخنگوی فدراسیون نیز گفته است اعضا در مجموع از عملکرد او رضایت دارند، اما تصمیم نهایی پس از بررسی برنامه‌ها اتخاذ خواهد شد. فضای جلسه به ادامه همکاری نزدیک بوده، ولی ابقا رسماً نتیجه نهایی این نشست اعلام نشده است.

این تناقض می‌تواند چند توضیح داشته باشد: احتمال دارد ادامه قرارداد قبلاً در سطح اجرایی تأیید شده و هیئت‌رئیسه اکنون شرایط و برنامه‌های آن را بازبینی کند؛ یا گزارش‌های قبلی پیش از طی شدن تمام مراحل تصمیم‌گیری منتشر شده باشند. تا زمان انتشار اطلاعیه روشن فدراسیون، وضعیت دقیق قرارداد و دامنه اختیارات سرمربی مبهم باقی می‌ماند.

شرط فینال جام ملت‌های آسیا چقدر واقع‌بینانه است؟

جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ از هفتم ژانویه تا پنجم فوریه در شهرهای ریاض، جده و الخبر عربستان برگزار می‌شود. ایران یکی از قدرت‌های سنتی این رقابت‌هاست و سه قهرمانی متوالی در سال‌های ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ دارد، اما نزدیک به نیم قرن است که نتوانسته جام را دوباره به دست آورد.

بنابراین هدف رسیدن به فینال، با جایگاه تاریخی و ظرفیت بازیکنان ایران ناسازگار نیست؛ اما تحقق آن به اصلاح نقاط ضعف جام جهانی وابسته است. تیم ملی باید کارایی هجومی خود را افزایش دهد، از وابستگی بیش از حد به بازیکنان باتجربه فاصله بگیرد و برای مسابقاتی که حریفان دفاع فشرده دارند، راه‌حل‌های متنوع‌تری پیدا کند.

اگر فدراسیون رسیدن به فینال را معیار ادامه همکاری می‌داند، باید این هدف را به شاخص‌های روشن‌تری مانند روند جوان‌سازی، نتایج مسابقات تدارکاتی، کیفیت بازی و برنامه آماده‌سازی تبدیل کند. اعلام یک هدف بزرگ بدون تعیین مسیر و ابزارهای لازم، مسئولیت نتیجه را فقط بر دوش سرمربی قرار می‌دهد؛ درحالی‌که کیفیت اردوها، انتخاب حریفان و پشتیبانی مدیریتی نیز در موفقیت تیم ملی مؤثر است.

موضوع اصلی؛ مبلغ پاداش یا شفافیت تصمیم؟

بحث پاداش ۱۴۰ میلیاردی فقط درباره بزرگ یا کوچک بودن یک عدد نیست. افکار عمومی حق دارد بداند این رقم بر اساس کدام مصوبه تعیین شده، چه نسبتی با پاداش بازیکنان دارد، چه مقدار از آن پرداخت شده و آیا عملکرد در جام جهانی می‌تواند بر ادامه پرداخت تأثیر بگذارد.

توصیف مبلغ به‌عنوان «ناچیز» بدون ارائه مقایسه و معیار اقتصادی، پاسخ روشنی به این پرسش‌ها نمی‌دهد. دفاع از قلعه‌نویی نیز زمانی قانع‌کننده‌تر خواهد بود که فدراسیون به‌جای توصیف‌های کلی مانند «عملکرد مورد تأیید همه»، گزارش فنی جام جهانی و برنامه دقیق جام ملت‌های آسیا را منتشر کند.

اکنون سه پرونده به یکدیگر گره خورده‌اند: پاداش سرمربی، ارزیابی عملکرد جام جهانی و آینده نیمکت تیم ملی. جلسه بعدی هیئت‌رئیسه مشخص خواهد کرد که اظهارات حمایتی مدیران به ابقای رسمی قلعه‌نویی منجر می‌شود یا فدراسیون برای رسیدن به حداقل فینال آسیا، شروط تازه‌ای پیش روی او قرار خواهد داد.