بورس سبز شد و دلار عقب نشست؛ پول از طلا به سهام کوچ کرد؟

بورس تهران روز شنبه سوم مرداد ۱۴۰۵ با غلبه نسبی خریداران آغاز شد و نماگرهای اصلی بازار در پایان معاملات سبز ماندند. شاخص کل با افزایش ۱۰ هزار و ۴۳۷ واحدی، معادل ۰.۲۱ درصد، در سطح چهار میلیون و ۸۹۴ هزار و ۴۳۶ واحد ایستاد. شاخص کل هم‌وزن نیز هفت هزار و ۸۵۴ واحد، معادل ۰.۵۸ درصد، رشد کرد و به یک میلیون و ۳۶۳ هزار و ۹۱۹ واحد رسید.

رشد بیشتر شاخص هم‌وزن نسبت به شاخص کل نشان داد جریان تقاضا تنها در چند شرکت بزرگ و شاخص‌ساز متمرکز نبود و بخش قابل‌توجهی از سهام کوچک و متوسط نیز با افزایش قیمت مواجه شدند. در یکی از مجموعه‌های آماری، ۶۶ درصد نمادهای مورد بررسی مثبت و ۳۴ درصد منفی گزارش شدند؛ آماری که از گستردگی نسبی تقاضا در بازار حکایت دارد.

جدول عملکرد بورس در سوم مرداد ۱۴۰۵

داده‌های شاخص‌ها و ارزش معاملات از گزارش پایانی بازار استخراج شده‌اند. بااین‌حال، ارقام ارزش معاملات خرد و ورود پول حقیقی می‌توانند بر اساس نوع دارایی‌های محاسبه‌شده و زمان ثبت داده‌ها میان سامانه‌ها متفاوت باشند.

سهام کوچک بهتر از بزرگان بازار ظاهر شدند

شاخص کل تحت تأثیر وزن بالای شرکت‌های بزرگ قرار دارد؛ بنابراین تغییر قیمت چند نماد پالایشی، فلزی، پتروشیمی یا بانکی می‌تواند جهت این نماگر را تغییر دهد. شاخص هم‌وزن اما به تمام شرکت‌ها وزن یکسان‌تری می‌دهد و برای بررسی وضعیت عمومی‌تر نمادهای کوچک و متوسط مناسب‌تر است.

رشد ۰.۵۸ درصدی شاخص هم‌وزن در برابر افزایش ۰.۲۱ درصدی شاخص کل نشان می‌دهد سهام کوچک‌تر در معاملات شنبه عملکرد بهتری داشتند. این وضعیت ادامه رفتاری است که در پایان تیر نیز مشاهده شد؛ زمانی که شاخص کل تحت فشار قرار داشت، اما شاخص هم‌وزن مقاومت بیشتری از خود نشان داد.

با وجود این، نمی‌توان نقش نمادهای بزرگ را نادیده گرفت. بازگشایی نماد پالایش نفت اصفهان، «شپنا»، در محدوده مثبت هشت درصد یکی از عوامل مهم حفظ شاخص کل در محدوده سبز بود. این نماد به‌تنهایی بخشی از فشار منفی سایر شرکت‌های شاخص‌ساز را جبران کرد.

بنابراین تصویر بازار ترکیبی بود: تقاضا در نمادهای کوچک گسترش داشت، اما شاخص کل برای مثبت‌ماندن همچنان از بازگشایی قدرتمند یک سهم بزرگ پالایشی کمک گرفت.

ورود پول حقیقی ۲۶۶ میلیارد بود یا ۵۶ میلیارد؟

یکی از مهم‌ترین تناقض‌های آماری معاملات شنبه به میزان ورود پول حقیقی مربوط است.

گزارشی که از سوی اقتصادآنلاین به نقل از تسنیم منتشر شد، ورود خالص پول حقیقی به بازار سهام را ۲۶۶ میلیارد تومان اعلام کرد. در مقابل، تجارت‌نیوز رقم ورود پول را ۵۶ میلیارد تومان ثبت کرده و یک گزارش دیگر نیز از ورود حدود ۸۶ میلیارد تومان سخن گفته است.

این اختلاف احتمالاً از تفاوت در روش محاسبه ناشی می‌شود. برخی سامانه‌ها فقط خریدوفروش سهام و حق‌تقدم را لحاظ می‌کنند، در حالی که گروهی دیگر صندوق‌های سهامی یا معاملات بازارهای بیشتری را نیز وارد محاسبات می‌کنند. زمان استخراج آمار نیز مهم است؛ ممکن است یک عدد پیش از ثبت کامل معاملات پایانی و عدد دیگر پس از بسته‌شدن تمام نمادها منتشر شده باشد.

با وجود اختلاف در رقم دقیق، وجه مشترک گزارش‌ها مثبت‌بودن محدود تراز پول حقیقی است. بنابراین می‌توان گفت ورود سرمایه حقیقی اتفاق افتاده، اما اندازه آن به حدی نبوده که نشانه بازگشت گسترده و بدون تردید سرمایه‌گذاران خرد تلقی شود.

حتی داده‌های سرانه معاملات نیز احتیاط را تأیید می‌کنند. متوسط خرید هر کد حقیقی حدود ۸۴.۱ میلیون تومان و متوسط فروش نزدیک ۱۱۴ میلیون تومان گزارش شده است. این ترکیب نشان می‌دهد با وجود مثبت‌بودن خالص جریان پول، فروشندگان بزرگ‌تر یا پرقدرت‌تری در بازار حضور داشته‌اند.

ارزش معاملات خرد واقعاً ۲۳ هزار میلیارد تومان بود؟

در این بخش نیز تفاوت تعریف‌ها اهمیت دارد. تجارت‌نیوز ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی را ۲۳ هزار و ۴۶۸ میلیارد تومان اعلام کرده است. یک مجموعه آماری دیگر، با تعریف محدودتر از معاملات خرد، رقم ۱۵ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان را گزارش کرده است.

بنابراین عدد ۲۳ هزار میلیارد تومان لزوماً اشتباه نیست، اما بهتر است دقیقاً مشخص شود چه دارایی‌هایی در آن قرار گرفته‌اند. استفاده از عبارت کلی «ارزش معاملات خرد سهام» بدون اشاره به صندوق‌های سهامی می‌تواند برداشت نادرستی ایجاد کند.

در هر دو تعریف، ارزش معاملات در سطحی قرار داشت که امکان خریدوفروش بخش بزرگی از نمادها را فراهم کرد؛ اما هنوز با شرایط رونق فراگیر و ورود سنگین نقدینگی فاصله داشت.

دوسوم بازار سبز شد؛ رشد بورس واقعی بود؟

مثبت‌بودن حدود ۶۶ درصد نمادها یکی از نکات امیدوارکننده معاملات شنبه بود. در یکی از گزارش‌ها ۳۸۴ نماد مثبت و ۲۲۶ نماد منفی ثبت شدند. منبع دیگری تعداد نمادهای مثبت را ۴۶۴ و منفی را ۲۴۳ اعلام کرد که تفاوت آن احتمالاً به دامنه بازارهای تحت بررسی و احتساب صندوق‌ها مربوط است.

مهم‌تر از تفاوت تعداد، نسبت کلی نمادهاست که در هر دو حالت برتری خریداران را نشان می‌دهد. ارزش سفارش‌های خرید پایانی نیز بیش از سفارش‌های فروش گزارش شد و تعداد صف‌های خرید از صف‌های فروش بیشتر بود.

بااین‌حال، یک روز سبز برای تغییر روند میان‌مدت کافی نیست. شاخص کل در تیرماه حدود ۴.۷۲ درصد افت کرده و سرمایه حقیقی قابل‌توجهی از بازار خارج شده بود. رشد محدود شنبه تنها بخشی کوچک از فشار دو هفته گذشته را جبران کرد.

دلار از بورس عقب نشست

هم‌زمان با رشد بورس، دلار آزاد مسیر نزولی داشت. نرخ اسکناس آمریکایی که در پایان هفته قبل نزدیک محدوده ۱۹۲ هزار تومان بود، در معاملات شنبه ابتدا وارد کانال ۱۹۱ هزار تومان شد و در برخی منابع تا محدوده ۱۹۰ هزار تومان عقب‌نشینی کرد.

فرارو نرخ دلار را در بخشی از معاملات ۱۹۱ هزار و ۱۸۵ تومان اعلام کرد. دنیای اقتصاد قیمت ۱۹۰ هزار و ۴۹۰ تومان را ثبت کرد و اقتصادنیوز نیز از معامله دلار در سطح ۱۹۰ هزار و ۱۲۰ تومان خبر داد. تفاوت این ارقام به ساعت ثبت قیمت و منبع جمع‌آوری نرخ مربوط است، اما هر سه منبع بر جهت نزولی بازار آزاد اتفاق نظر دارند.

افت دلار می‌تواند از دو مسیر بر بورس اثر بگذارد. از یک سو، کاهش هیجان در بازار ارز ممکن است بخشی از نقدینگی کوتاه‌مدت را به سمت سهام هدایت کند. از سوی دیگر، افت پایدار دلار می‌تواند انتظارات سودآوری ریالی شرکت‌های صادراتی را تعدیل کند و در ادامه به زیان صنایع دلاری بازار تمام شود.

به همین دلیل، رابطه بورس و دلار همیشه معکوس نیست. کاهش موقت دلار می‌تواند برای فضای روانی بازار مثبت باشد، اما افت طولانی و شدید ارز ممکن است درآمد ریالی شرکت‌های صادرات‌محور را تحت فشار قرار دهد.

طلا و صندوق‌های طلایی قرمزپوش شدند

بازار طلا نیز هم‌زمان با عقب‌نشینی دلار کاهش یافت. هر گرم طلای ۱۸ عیار بسته به ساعت ثبت قیمت در محدوده ۱۸ میلیون و ۲۷۸ هزار تا ۱۸ میلیون و ۳۳۳ هزار تومان معامله شد. سکه امامی نیز در معاملات عصرگاهی به حدود ۱۸۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسید؛ هرچند برخی نرخ‌های میان‌روزی ارقامی نزدیک به ۱۸۵ میلیون تومان را نشان می‌دادند.

صندوق‌های مبتنی بر طلا نیز در بخش‌هایی از معاملات حدود ۲.۵ درصد کاهش ارزش داشتند. افت هم‌زمان دلار، طلای فیزیکی و واحدهای صندوق‌های طلا این احتمال را ایجاد کرد که بخشی از معامله‌گران کوتاه‌مدت، موقعیت‌های خود را در دارایی‌های امن کاهش داده باشند.

بااین‌حال، ورود محدود پول به سهام اجازه نمی‌دهد با قطعیت بگوییم نقدینگی به‌طور گسترده از طلا و ارز به بورس منتقل شده است. بخشی از پول ممکن است به سپرده بانکی، صندوق‌های درآمد ثابت یا حساب‌های نقد منتقل شده باشد و تنها بخش کوچکی وارد سهام شده باشد.

آیا جریان نقدینگی به نفع بورس تغییر کرده است؟

سه نشانه مثبت در بازار شنبه دیده شد: رشد بیشتر شاخص هم‌وزن، سبزپوشی دوسوم نمادها و مثبت‌شدن محدود تراز پول حقیقی.

در مقابل، سه علامت احتیاط نیز وجود داشت: رشد محدود ۰.۲۱ درصدی شاخص کل، برتری سرانه فروش بر خرید و اختلاف آماری جدی درباره میزان ورود سرمایه.

بنابراین تعبیر دقیق‌تر این است که بورس از فشار فروش فاصله گرفت، اما هنوز وارد فاز رونق قدرتمند نشده است. معامله‌گران بخشی از بدبینی قبلی را کنار گذاشته‌اند، ولی همچنان برای افزایش جدی سرمایه‌گذاری منتظر ثبات بیشتر سیاسی، اقتصادی و ارزی هستند.

پیش‌بینی بورس در معاملات بعدی

اگر دلار در کانال ۱۹۰ هزار تومان تثبیت شود، اخبار سیاسی به سمت کاهش تنش حرکت کند و ارزش صف‌های خرید حفظ شود، امکان ادامه تقاضا در سهام کوچک، پالایشی‌ها و برخی صنایع ریالی وجود دارد.

در این سناریو، عبور شاخص کل از محدوده چهار میلیون و ۹۰۰ هزار واحد می‌تواند نخستین نشانه تقویت حرکت صعودی باشد. تثبیت بالای این سطح برای بازار مهم‌تر از یک عبور کوتاه‌مدت خواهد بود.

سناریوی دوم، ادامه نوسان و معاملات متعادل است. اگر خبر تعیین‌کننده‌ای منتشر نشود، شاخص‌ها ممکن است مثبت و منفی شوند، اما جریان نقدینگی میان گروه‌های مختلف جابه‌جا شود. در این وضعیت، انتخاب سهم بر اساس گزارش‌های مالی و سودآوری اهمیت بیشتری از جهت روزانه شاخص پیدا می‌کند.

در سناریوی منفی، بازگشت دلار به مسیر صعودی همراه با تشدید تنش‌های سیاسی می‌تواند بار دیگر تقاضا را به سمت طلا و ارز هدایت کند. همچنین اگر ورود محدود پول حقیقی به خروج سرمایه تبدیل شود، رشد شنبه ممکن است به یک واکنش کوتاه‌مدت محدود بماند.

بورس سوم مرداد نشانه‌هایی از بهبود نشان داد، اما هنوز برای اعلام پایان رکود یا آغاز موج صعودی تازه شواهد کافی وجود ندارد. بازار یک روز متعادل و عمدتاً مثبت داشت؛ روزی که سهام کوچک بهتر ظاهر شدند، شپنا به کمک شاخص کل آمد و دلار و طلا عقب نشستند.

اکنون مهم‌ترین سؤال این است که آیا ورود پول حقیقی در روزهای آینده افزایش می‌یابد یا رشد شنبه تنها نتیجه کاهش موقت فشار فروش بوده است. پاسخ این سؤال، مسیر بورس در هفته نخست مرداد را روشن‌تر خواهد کرد.

این گزارش صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی و تحلیلی دارد و توصیه‌ای برای خرید یا فروش سهام محسوب نمی‌شود.