فرمان فوری پزشکیان پس از حملات آمریکا؛ شریانهای حیاتی ایران بازسازی میشوند
مسعود پزشکیان پس از دریافت گزارشی از خسارتهای واردشده به بنادر، پایانههای مرزی، پلها، خطوط ریلی و تأسیسات لجستیکی، دستور تسریع در بازسازی زیرساختهای حملونقل و فعالسازی مسیرهای جایگزین را صادر کرد. رئیسجمهور همچنین خواستار ارتقای تابآوری شبکه حملونقل و پیگیری حقوقی حملات آمریکا از طریق مراجع بینالمللی شد؛ دستوری که مستقیماً با تداوم انتقال کالاهای اساسی، عملکرد گمرکات و امنیت زنجیره تأمین کشور ارتباط دارد.
۱۵:۰۳ - ۰۴ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
مسعود پزشکیان روز یکشنبه چهارم مرداد ۱۴۰۵ در ادامه برنامه پایش عملکرد وزارتخانهها، در وزارت راه و شهرسازی حاضر شد و با وزیر، معاونان و مدیران ارشد این مجموعه درباره وضعیت زیرساختهای حملونقل و لجستیک کشور جلسه برگزار کرد.
در این نشست، عملکرد شبکههای جادهای، ریلی، دریایی و هوایی، وضعیت بنادر و پایانههای مرزی، روند تخلیه و ترخیص کالاهای اساسی، فعالیت گمرکات و اقدامهای انجامشده برای جلوگیری از اختلال در زنجیره تأمین بررسی شد.
محور اصلی جلسه، گزارش خسارتهایی بود که به گفته وزیر راه و شهرسازی در پی حملات آمریکا به بخشهایی از زیرساختهای حملونقل وارد شده است. این گزارش بنادر، پلها، محورهای مواصلاتی، شبکه ریلی، پایانههای مرزی و تأسیسات لجستیکی را در بر میگرفت؛ بااینحال، در اطلاعیه منتشرشده رقم مالی خسارت و فهرست کامل نقاط آسیبدیده اعلام نشد.
چهار دستور فوری رئیسجمهور چه بود؟
پزشکیان پس از شنیدن گزارش وزارت راه، چهار محور اصلی را برای مدیریت شرایط تعیین کرد:
| دستور رئیسجمهور | هدف اصلی |
|---|---|
| تسریع در بازسازی زیرساختهای آسیبدیده | بازگرداندن ظرفیت عملیاتی بنادر، راهها و خطوط ریلی |
| فعالسازی مسیرهای جایگزین | جلوگیری از توقف جابهجایی مسافر و کالا |
| افزایش تابآوری شبکه حملونقل | کاهش وابستگی به یک مسیر، پایانه یا تأسیسات مشخص |
| تسهیل ارائه خدمات | حفظ جریان حمل کالاهای اساسی و خدمات عمومی |
این دستورات در شرایطی صادر شدهاند که آسیبدیدن یک پل، بندر، خط ریلی یا پایانه مرزی تنها یک مشکل عمرانی ایجاد نمیکند؛ بلکه میتواند حمل مواد غذایی، سوخت، دارو و مواد اولیه تولید را نیز با تأخیر و افزایش هزینه مواجه کند. دولت اعلام کرده است که هدف اصلی، جلوگیری از ایجاد اختلال در خدمات جادهای، ریلی، بندری و هوایی است.
حملات آمریکا «جنایت جنگی» خوانده شد
رئیسجمهور در این نشست حمله به زیرساختهای غیرنظامی حملونقل را مصداق نقض آشکار حقوق بینالملل و جنایت جنگی توصیف کرد و خواستار پیگیری موضوع از طریق سازمانها و مراجع بینالمللی ذیصلاح شد.
این عبارت در حال حاضر بیانگر موضع رسمی دولت ایران است و نباید آن را با رأی قطعی یک مرجع قضایی بینالمللی یکسان دانست. تحقق پیگیری حقوقی به مستندسازی نوع هدف، زمان حمله، خسارتهای انسانی و مالی و اثبات ماهیت غیرنظامی تأسیسات بستگی خواهد داشت.
پزشکیان جزئیاتی درباره مرجع مورد نظر، زمان ارائه شکایت یا تشکیل پرونده مستقل اعلام نکرد. ازاینرو، عبارت دقیقتر آن است که دولت خواستار پیگیری حقوقی بینالمللی شده و هنوز سازوکار نهایی این اقدام بهصورت عمومی تشریح نشده است.
چرا فعالسازی مسیرهای جایگزین اهمیت دارد؟
شبکه حملونقل زمانی تابآور محسوب میشود که توقف یک مسیر، کل زنجیره جابهجایی کشور را مختل نکند. اگر یک محور جادهای یا خط ریلی آسیب ببیند، بار باید بتواند از یک مسیر زمینی، بندر یا پایانه دیگر عبور کند.
فعالسازی مسیرهای جایگزین ممکن است شامل تغییر مسیر کامیونها، انتقال بخشی از بار از جاده به ریل، استفاده از بنادر دیگر یا افزایش فعالیت گمرکات و پایانههای مرزی جایگزین باشد. اطلاعیه ریاستجمهوری جزئیات مسیرهای انتخابشده را اعلام نکرده است؛ بنابراین این موارد را باید نمونههای عمومی مدیریت بحران حملونقل دانست، نه برنامه قطعی اعلامشده برای هر منطقه.
اهمیت این موضوع برای کالاهای اساسی بیشتر است. تأخیر در تخلیه، ترخیص یا انتقال گندم، روغن، خوراک دام و دارو میتواند هزینه انبارداری و حمل را افزایش دهد و در نهایت فشار بیشتری بر قیمت مصرفکننده ایجاد کند.
به همین دلیل در جلسه وزارت راه، علاوه بر خسارتهای عمرانی، روند تأمین، حمل، تخلیه، ترخیص و توزیع کالاهای اساسی نیز بهصورت جداگانه بررسی شد.
اتصال ریلی به همسایگان؛ نسخه دولت برای افزایش تابآوری
پزشکیان تکمیل اتصال شبکه ریلی ایران به کشورهای همسایه را یکی از عوامل افزایش تابآوری اقتصادی دانست. به گفته او، توسعه پیوندهای منطقهای میتواند ظرفیت کریدورهای بینالمللی را افزایش دهد و امکان استفاده بهتر از موقعیت جغرافیایی ایران را فراهم کند.
این رویکرد فقط به افزایش درآمد ترانزیتی مربوط نیست. تعدد مسیرهای ارتباطی میتواند هنگام بحران، تحریم، بستهشدن یک مسیر دریایی یا آسیبدیدن یک محور داخلی، گزینههای بیشتری برای واردات و صادرات ایجاد کند.
دولت پیش از این نشست نیز بر اصلاح پایانههای مرزی، کاهش توقف کالا و مسافر و افزایش هماهنگی گمرکی با کشورهای همسایه تأکید کرده بود. در جلسه مربوط به پایانههای مرزی آذربایجان غربی، پزشکیان خواستار شناسایی گلوگاههای اجرایی و حرکت به سمت نظام حملونقل و گمرکی مبتنی بر استانداردهای روز شده بود.
بنابراین سخنان جدید را میتوان ادامه سیاستی گستردهتر دانست که هم افزایش تجارت منطقهای و هم کاهش آسیبپذیری مسیرهای حملونقل را دنبال میکند.
بازسازی ساده کافی نیست؛ زیرساختها باید نوسازی شوند
یکی دیگر از نکات مهم دستور رئیسجمهور، تأکید بر بازسازی تأسیسات آسیبدیده بر اساس استانداردهای بینالمللی بود. او خواستار استفاده از فناوریهای نوین در حوزه انبارداری، لجستیک، جابهجایی کالا و مدیریت هوشمند شد.
این رویکرد به معنای آن است که دولت نمیخواهد صرفاً زیرساختهای تخریبشده را به شکل قبلی بازگرداند. بازسازی میتواند فرصتی برای مقاومسازی پلها، ایجاد سامانههای پشتیبان، توسعه انبارهای هوشمند، افزایش امنیت سایبری و توزیع بهتر ظرفیت میان چند پایانه باشد.
در زیرساختهای حساس، بازگشت به شرایط پیش از حمله ممکن است آسیبپذیریهای قبلی را تکرار کند. اما نوسازی استاندارد و مقاومسازی نیز به منابع مالی، تجهیزات، طراحی مهندسی و زمان بیشتری نیاز دارد.
تا این لحظه، مبلغ بودجه بازسازی، منبع تأمین اعتبار، اولویتبندی پروژهها و جدول زمانبندی بهرهبرداری اعلام نشده است. بنابراین ارزیابی سرعت تحقق دستورات رئیسجمهور به انتشار برنامه اجرایی وزارت راه و گزارشهای بعدی دولت وابسته خواهد بود.
تماس مستقیم پزشکیان با نیروهای عملیاتی
رئیسجمهور در جریان نشست با رئیس سازمان راهداری و حملونقل جادهای، مدیرکل راهداری استان هرمزگان و یکی از پیمانکاران حاضر در مناطق عملیاتی تماس تلفنی برقرار کرد و از نیروهای فنی و اجرایی فعال در بازسازی شبکه حملونقل قدردانی کرد.
انتخاب هرمزگان در این تماس اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بخش مهمی از ظرفیت بندری و مسیرهای دریایی کشور در این استان متمرکز است. بااینحال، گزارش رسمی مشخص نکرده است که تماس با مدیرکل هرمزگان دقیقاً به کدام پروژه یا نقطه آسیبدیده مربوط بوده است.
پزشکیان استمرار فعالیت شبکه جادهای، ریلی، دریایی و هوایی را نشانه عملکرد کارکنان وزارت راه دانست و گفت تلاش دولت باید بر جلوگیری از اختلال در خدمترسانی متمرکز بماند.
دستور فوری درباره جنگ یا برنامه بازسازی حملونقل؟
در برخی تیترها از عبارت «دستور فوری رئیسجمهور درباره جنگ» استفاده شده است. این عنوان میتواند مخاطب را به این تصور برساند که تصمیمی نظامی یا امنیتی صادر شده، در حالی که محتوای دستور پزشکیان مشخصاً درباره بازسازی زیرساختهای حملونقل، فعالسازی مسیرهای جایگزین و پیگیری حقوقی خسارتهاست.
این نشست تصمیم نظامی تازهای را اعلام نکرد. محور آن حفظ زنجیره تأمین، بازگرداندن ظرفیت شبکه حملونقل و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای غیرنظامی بود.
از این جهت، اهمیت تصمیم کمتر از یک دستور نظامی نیست؛ زیرا در شرایط بحران، امکان انتقال غذا، دارو، سوخت، مسافر و مواد اولیه، یکی از پایههای ادامه فعالیت اقتصادی و خدمات عمومی محسوب میشود.
آزمون اصلی؛ بازسازی بدون اختلال در بازار
دستور رئیسجمهور اکنون باید به برنامهای اجرایی تبدیل شود. وزارت راه و شهرسازی باید مشخص کند کدام پروژهها در اولویت هستند، مسیرهای جایگزین کجا فعال میشوند، بازسازی چه میزان اعتبار نیاز دارد و هر زیرساخت چه زمانی به ظرفیت کامل بازمیگردد.
همزمان لازم است گزارشهای شفاف و دورهای از وضعیت بنادر، راهها، خطوط ریلی و پایانههای مرزی منتشر شود. نبود اطلاعات میتواند به ایجاد شایعه درباره توقف واردات، کمبود کالا یا بستهشدن مسیرهای ارتباطی منجر شود.
پزشکیان دستور بازسازی سریع، افزایش تابآوری و پیگیری حقوقی را صادر کرده است؛ اما نتیجه نهایی با سرعت بازگشت مسیرها، ثبات حمل کالاهای اساسی و جلوگیری از انتقال هزینه خسارتها به بازار و مردم سنجیده خواهد شد.
در شرایط کنونی، مهمترین پیام نشست وزارت راه این است که دولت میخواهد خسارتهای واردشده را تنها تعمیر نکند، بلکه شبکه حملونقل را با مسیرهای متنوعتر، مدیریت هوشمندتر و استانداردهای مقاومتر بازسازی کند. موفقیت این طرح میتواند تهدید ایجادشده را به فرصتی برای اصلاح یکی از حیاتیترین زیرساختهای کشور تبدیل کند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
