۲۹ بازیکن برای ۱۴ صندلی و یک بلیت المپیک؛ مأموریت سخت والیبال ایران آغاز شد

تمرینات تیم ملی والیبال ایران از روز سه‌شنبه ششم مرداد ۱۴۰۵ در سالن زنده‌یاد محمدرضا یزدانی‌خرم آغاز می‌شود. فدراسیون والیبال ۱۵ بازیکن را برای مرحله نخست اردو دعوت کرده است؛ نفراتی که زیر نظر رحمان محمدی‌راد، علی فتاحی و دیگر اعضای کادر داخلی تمرین خواهند کرد. توماس توتولو و محمدامین شاکری نیز از نهم مرداد به اردو اضافه می‌شوند و روبرتو پیاتزا همراه با ۱۴ بازیکن حاضر در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ از شانزدهم مرداد به تهران می‌آید.

عنوان رسمی خبر فدراسیون، تصویر روشنی از هدف اردو ارائه می‌دهد: «رقابت ۲۹ بازیکن برای حضور در فهرست ۱۴ نفره پیاتزا». بنابراین اردو فقط یک دوره آماده‌سازی بدنی نیست؛ مسابقه‌ای داخلی برای تصاحب آخرین صندلی‌های هواپیمای روسیه و ژاپن خواهد بود.

فهرست ۱۵ بازیکن مرحله نخست اردوی تیم ملی

در مرحله اول علی رمضانی، عمران کوگجلی، امین اسماعیل‌نژاد، امیرمحمد گلزاده، علیرضا عبدالحمیدی، امیرحسین اسفندیار، متین حسینی، اسماعیل مسافر، احسان دانش‌دوست، شایان محرابی، آرمین قیلج‌نیازی، متین احمدی، علیرضا فراهانی مصلح‌آبادی، کمیل خجسته و مهران توانا تمرینات خود را آغاز می‌کنند.

حضور هم‌زمان بازیکنان جوان و چهره‌هایی مانند امین اسماعیل‌نژاد، امیرحسین اسفندیار، شایان محرابی و متین احمدی نشان می‌دهد گروه نخست را نمی‌توان صرفاً «تیم دوم» یا جمعی از نفرات ذخیره دانست. تحلیل فهرست بیانگر آن است که پیاتزا می‌خواهد برخی بازیکنان باتجربه‌تر را نیز دوباره ارزیابی کند و ترکیب قهرمانی آسیا را تنها بر اساس نفرات لیگ ملت‌ها نبندد.

کادر مرحله نخست اردو شامل عباس نظریان به‌عنوان سرپرست، رحمان محمدی‌راد و علی فتاحی به‌عنوان مربی، پیمان نعمت‌پور در بخش بدنسازی، حسین کرد به‌عنوان فیزیوتراپ و سجاد نوری در نقش ماساژور است. عیسی سنگدوبینی، پویا عزیزی و سجاد تاروردی نیز به‌عنوان تمرین‌دهنده در برنامه حضور دارند.

پیاتزا با ۱۴ بازیکن لیگ ملت‌ها وارد اردو می‌شود

از شانزدهم مرداد، عرشیا به‌نژاد، ایلشن داوودی‌پور، علی حاجی‌پور، محسن دلاوری، مرتضی شریفی، پوریا حسین‌خانزاده، علی حق‌پرست، مبین نصری، محمد ولی‌زاده، عیسی ناصری، یوسف کاظمی، نیما باطنی، محمدرضا حضرت‌پور و حسین حاجی‌کلاته به جمع اردونشینان اضافه خواهند شد. پس از ورود این نفرات، تمرینات در دو گروه و روزانه در دو نوبت ادامه پیدا می‌کند.

این برنامه دوگروهی از نظر فنی چند مزیت دارد. بازیکنان حاضر در لیگ ملت‌ها فرصت بازی‌های بین‌المللی و شناخت بیشتری از سیستم پیاتزا دارند، اما گروه نخست با حدود ۱۰ روز تمرین زودتر می‌تواند از نظر بدنی آماده‌تر باشد. در نتیجه، انتخاب نهایی فقط بر اساس سابقه یا نام بازیکن انجام نخواهد شد و آمادگی روزهای منتهی به سفر روسیه می‌تواند معادلات را تغییر دهد.

تفاوت میان زمان ورود دو گروه احتمالاً بخشی از برنامه مدیریت فشار جسمانی است. ملی‌پوشان ایران در مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ دوازده مسابقه انجام دادند و با سه پیروزی، ۹ شکست و ۱۱ امتیاز در رتبه چهاردهم قرار گرفتند. فرصت استراحت کوتاه پیش از ورود به اردوی تهران می‌تواند برای کاهش خستگی و جلوگیری از مصدومیت اهمیت داشته باشد.

برنامه کامل تیم ملی تا قهرمانی آسیا

این جدول بر اساس برنامه رسمی فدراسیون والیبال تنظیم شده است. تیم ایران قرار است با ۱۴ بازیکن راهی روسیه شود و پس از اردویی ۱۰روزه، بدون بازگشت طولانی به چرخه تمرینات داخلی، برای مسابقات قهرمانی آسیا به ژاپن برود.

اردوی روسیه برای ایران فقط یک برنامه تمرینی خارجی نیست. کادر فنی باید در این بازه ترکیب اصلی، زوج دریافت‌کننده‌ها، پاسور نخست، قطر پاسور و هماهنگی مدافعان میانی را نهایی کند. پیاتزا پس از پایان لیگ ملت‌ها زمان زیادی برای اصلاح مشکلات تیم ندارد و قهرمانی آسیا نیز جایی برای آزمون‌های گسترده باقی نمی‌گذارد.

چرا قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ با دوره‌های قبل متفاوت است؟

فدراسیون جهانی والیبال سیستم انتخابی المپیک ۲۰۲۸ را تغییر داده است. در این چرخه، قهرمان هر یک از پنج مسابقه قاره‌ای سال ۲۰۲۶ مستقیماً سهمیه المپیک را دریافت می‌کند. سه سهمیه دیگر به برترین تیم‌های واجد شرایط قهرمانی جهان ۲۰۲۷ و سه سهمیه پایانی نیز بر اساس رده‌بندی جهانی پس از مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ توزیع خواهد شد. آمریکا نیز به‌عنوان میزبان یک سهمیه مستقیم دارد.

در نتیجه، فوکوئوکا نخستین و ساده‌ترین مسیر ایران برای رسیدن به لس‌آنجلس است. ساده‌ترین نه به معنای آسان بودن رقابت، بلکه به این دلیل که تیم ملی برای صعود فقط باید قهرمان آسیا شود و درگیر محاسبات پیچیده رنکینگ جهانی یا رقابت با قدرت‌های اروپا و آمریکای جنوبی نباشد.

شکست در قهرمانی آسیا به معنای پایان قطعی رؤیای المپیک نیست، اما مسیر را بسیار دشوارتر می‌کند. در قهرمانی جهان ۲۰۲۷ فقط سه تیم برترِ صعودنکرده سهمیه می‌گیرند و راه رنکینگ نیز نیازمند دو سال عملکرد باثبات در مسابقات رسمی، به‌ویژه لیگ ملت‌هاست.

فقط یک سهمیه برای ۱۲ تیم آسیایی

قهرمانی مردان آسیا با حضور ۱۲ تیم ژاپن، ایران، استرالیا، قطر، بحرین، چین، هند، کره‌جنوبی، نیوزیلند، عمان، تایلند و چین‌تایپه برگزار خواهد شد. تمام این تیم‌ها برای تنها سهمیه مستقیم قاره آسیا رقابت می‌کنند.

در میان این رقبا، ژاپن بزرگ‌ترین مانع ایران به شمار می‌رود. ژاپنی‌ها مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ را با ۱۲ پیروزی از ۱۲ مسابقه، ۳۰ امتیاز و صدرنشینی به پایان رساندند؛ درحالی‌که ایران با سه برد و ۹ باخت چهاردهم شد. این فاصله آماری، همراه با میزبانی ژاپن، نشان می‌دهد تیم پیاتزا برای قهرمانی به عملکردی به‌مراتب بهتر از لیگ ملت‌ها نیاز دارد.

این مقایسه به معنای غیرممکن بودن قهرمانی ایران نیست. مسابقات قاره‌ای کوتاه‌تر است و یک دیدار حذفی می‌تواند تمام پیش‌بینی‌ها را تغییر دهد. بااین‌حال، ایران باید در دریافت اول، کاهش اشتباهات سرویس، دفاع روی تور و مدیریت امتیازهای پایانی ست‌ها پیشرفت محسوسی داشته باشد؛ بخش‌هایی که در مسابقات فشرده، تفاوت میان قهرمانی و حذف را رقم می‌زنند.

چرا رقابت داخلی ۲۹ بازیکن اهمیت دارد؟

فشردگی اردو می‌تواند کیفیت تمرین را بالا ببرد. وقتی هر پست دو یا سه مدعی جدی داشته باشد، بازیکن نمی‌تواند جایگاه خود را تضمین‌شده بداند. پیاتزا نیز امکان دارد ترکیب را بر اساس فرم فعلی، نه صرفاً عملکرد گذشته، انتخاب کند.

از سوی دیگر، کاهش ۲۹ بازیکن به فهرست ۱۴نفره تصمیم ساده‌ای نخواهد بود. تیم نهایی باید از نظر پست‌ها متوازن باشد و معمولاً شامل دو پاسور، دو قطر پاسور، چهار دریافت‌کننده قدرتی، چهار مدافع میانی و دو لیبرو می‌شود؛ هرچند سرمربی می‌تواند متناسب با قوانین و نیاز تاکتیکی، چینش دیگری انتخاب کند.

بازیکنی که قابلیت بازی در بیش از یک نقش داشته باشد، در چنین رقابتی امتیاز مهمی خواهد داشت. همچنین کیفیت سرویس، توانایی ورود مؤثر از روی نیمکت و سازگاری با سیستم دفاعی پیاتزا ممکن است به‌اندازه آمار امتیازآوری در تصمیم نهایی تأثیرگذار باشد.

آزمون واقعی پروژه پیاتزا

پروژه روبرتو پیاتزا از ابتدا با هدف بازگرداندن ایران به المپیک ۲۰۲۸ تعریف شده بود. اکنون قهرمانی آسیا نخستین آزمون بزرگ و نتیجه‌محور این پروژه است. ایران در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ نتوانست به مرحله نهایی صعود کند و رتبه چهاردهم، نشانه‌ای از باقی ماندن مشکلات فنی و نوسان عملکرد تیم بود.

اردوی دوگروهی تهران به پیاتزا فرصت می‌دهد بازیکنان لیگ ملت‌ها را با گزینه‌های تازه مقایسه کند، اما زمان محدود است. فاصله اضافه‌شدن سرمربی در شانزدهم مرداد تا سفر تیم در بیست‌ونهم مرداد کمتر از دو هفته خواهد بود؛ دوره‌ای کوتاه برای انتخاب ۱۴ نفر از میان ۲۹ بازیکن و ساختن تیمی که باید برای سهمیه مستقیم المپیک بجنگد.

مسیر لس‌آنجلس از سالن یزدانی‌خرم آغاز می‌شود، در اردوی روسیه شکل نهایی می‌گیرد و در فوکوئوکا به نقطه تعیین‌کننده می‌رسد. ایران هنوز دو مسیر جایگزین برای صعود دارد، اما فرصت طلایی همین قهرمانی آسیاست؛ مسابقاتی که یک جام آن، چهار سال انتظار و محاسبات پیچیده رنکینگ را کنار می‌زند و بلیت المپیک را مستقیماً در اختیار قهرمان قرار می‌دهد.