بمب حقوقی در استقلال؛ یاسر آسانی برگشت، اما حق بازی دارد؟

یاسر آسانی پس از چند روز پرتنش و انتشار خبرهایی درباره فسخ یک‌طرفه قراردادش، دوباره به تهران برگشته و در برنامه استقلال برای فصل آینده قرار گرفته است. گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که این وینگر آلبانیایی پس از هماهنگی‌های انجام‌شده به ایران بازگشته تا فعالیت خود را در جمع آبی‌پوشان از سر بگیرد.

ماجرا زمانی پیچیده شد که استقلال اعلام کرد آسانی درخواست فسخ خود را مطرح کرده، اما این فسخ در مراجع مربوط ثبت نشده است. علی تاجرنیا نیز گفته بود بازیکن پس از اختلاف بر سر پیش‌پرداخت فصل جدید، ایران را ترک و درخواست فسخ ارائه کرده، ولی باشگاه معتقد است فرآیند فسخ نهایی نشده است.

این روایت برای ادامه همکاری کافی به نظر می‌رسد، اما در حقوق فوتبال میان «قرارداد استخدامی»، «نامه فسخ» و «ثبت بازیکن» تفاوت وجود دارد. اینکه نامه آسانی در یک سامانه بارگذاری شده یا نشده باشد، تنها یکی از عناصر پرونده است و به‌تنهایی تکلیف حق بازی او را روشن نمی‌کند.

آیا ارسال ایمیل برای فسخ قرارداد کافی است؟

رسول باختر، کارشناس حقوق ورزشی، معتقد است فسخ یک‌طرفه از لحظه اعلام به طرف مقابل اثر خود را می‌گذارد و برای پایان‌دادن به رابطه قراردادی الزاماً به تأیید قبلی فیفا نیاز ندارد. بر اساس این دیدگاه، فیفا یا مرجع حل اختلاف بعداً بررسی می‌کند که فسخ با دلیل موجه انجام شده یا بدون دلیل موجه بوده است.

مقررات فیفا بر اصل ثبات قرارداد تأکید دارد. مطابق مواد ۱۳ و ۱۴ مقررات وضعیت و انتقال بازیکنان، قرارداد اصولاً با پایان مدت یا توافق دو طرف خاتمه پیدا می‌کند، اما در صورت وجود «دلیل موجه» هر یک از طرفین می‌تواند آن را یک‌طرفه فسخ کند. وجود یا نبود دلیل موجه نیز ممکن است در رسیدگی بعدی مشخص شود.

بنابراین، این گزاره که «چون فسخ در فیفا ثبت نشده، هیچ فسخی اتفاق نیفتاده است» نمی‌تواند بدون بررسی اسناد، پاسخی قطعی باشد. فیفا معمولاً سامانه‌ای برای تأیید اولیه هر نامه فسخ صادر نمی‌کند؛ بلکه زمانی وارد ماهیت اختلاف می‌شود که بازیکن یا باشگاه درخواست رسیدگی، غرامت یا ثبت جدید داشته باشند.

از سوی دیگر، صرف ارسال یک ایمیل نیز الزاماً ثابت نمی‌کند که فسخ آسانی موجه بوده است. اگر بازیکن به‌دلیل مطالبات معوق اقدام کرده باشد، زمان سررسید مبالغ، اخطار کتبی، مهلت داده‌شده به باشگاه و مفاد دقیق قرارداد اهمیت پیدا می‌کند. ماده ۱۴ مکرر مقررات فیفا برای فسخ ناشی از دستمزد معوق، شرایط مشخصی از جمله اخطار کتبی و اعطای دست‌کم ۱۵ روز مهلت به باشگاه پیش‌بینی کرده است.

گره اصلی؛ آسانی بازیکن فعلی است یا بازیکن جدید؟

حکم صادرشده علیه استقلال، این باشگاه را از ثبت بازیکنان جدید محروم کرده است. همین عبارت، محل اختلاف کارشناسان شده است.

دیدگاه نخست می‌گوید آسانی بازیکن استقلال بوده و در صورت ادامه همان قرارداد یا حتی تمدید آن، بازیکن جدید محسوب نمی‌شود. اگر نام او همچنان در سامانه ثبت بازیکنان فدراسیون، فهرست باشگاه و سوابق مربوط باقی مانده باشد و قرارداد قبلی نیز معتبر تلقی شود، ممکن است استقلال اصلاً به ثبت یک انتقال تازه نیاز نداشته باشد.

اما دیدگاه دوم بر این نکته تأکید دارد که اگر نامه فسخ، قرارداد قبلی را خاتمه داده باشد، آسانی به بازیکن آزاد تبدیل شده است. در این حالت، امضای توافق تازه یا احیای رابطه قبلی ممکن است از منظر سامانه ثبت، یک درخواست جدید تلقی شود؛ درخواستی که با محرومیت استقلال از ثبت بازیکن برخورد می‌کند.

مقررات فیفا می‌گوید درخواست ثبت بازیکن حرفه‌ای باید همراه با نسخه قرارداد به فدراسیون مربوط ارائه شود. همچنین محرومیت ثبت، باشگاه را از ثبت بازیکنان جدید در سطح ملی و بین‌المللی منع می‌کند.

پس سؤال تعیین‌کننده این نیست که آسانی قبلاً برای استقلال بازی کرده یا هواداران او را بازیکن این تیم می‌دانند. سؤال اصلی این است که وضعیت فعلی او در سامانه رسمی فدراسیون فوتبال چیست و آیا برای صدور مجوز فصل جدید، ثبت تازه‌ای لازم است یا خیر.

پرونده اندونگ زنگ خطر را به صدا درآورد

شباهت ماجرای آسانی با پرونده دیدیه اندونگ، نگرانی استقلالی‌ها را بیشتر کرده است. در پرونده اندونگ نیز ابتدا گفته شد نامه فسخ او در فیفا ثبت نشده و امکان ادامه همکاری وجود دارد؛ اما پس از بررسی فدراسیون فوتبال، اعلام شد فسخ انجام شده و به دلیل بسته‌بودن پنجره استقلال، ثبت دوباره این بازیکن امکان‌پذیر نیست.

رسول باختر نیز با اشاره به همین سابقه گفته است که هرچند از نگاه او آسانی ویژگی یک خرید کاملاً جدید را ندارد، فدراسیون در پرونده مشابه اندونگ اجازه بازی صادر نکرد. به همین دلیل، او پیشنهاد کرده استقلال پیش از استفاده از آسانی، استعلام رسمی و کتبی دریافت کند.

این سابقه نشان می‌دهد تفسیر عرفی عبارت «بازیکن جدید» الزاماً با تفسیر سامانه ثبت و نهادهای تصمیم‌گیر یکسان نیست. ممکن است بازیکنی از نظر فوتبالی عضو سابق تیم باشد، اما پس از خاتمه قرارداد برای ثبت دوباره، بازیکن جدید محسوب شود.

سه سناریو پیش روی استقلال و آسانی

سناریوی اول؛ قرارداد هیچ‌گاه خاتمه نیافته است

در بهترین حالت برای استقلال، باشگاه اثبات می‌کند نامه آسانی صرفاً اعلام درخواست یا تهدید به فسخ بوده و شرایط لازم برای خاتمه قرارداد را نداشته است. اگر بازیکن نیز رسماً اعلام کند قرارداد قبلی ادامه دارد و نامش از فهرست ثبت‌شده خارج نشده باشد، احتمال صدور مجوز بازی افزایش می‌یابد.

در این سناریو، شاید تنها اصلاح شرایط مالی، پرداخت مطالبات و ثبت الحاقیه‌ای بدون ایجاد یک قرارداد استخدامی تازه لازم باشد.

سناریوی دوم؛ فسخ انجام شده اما دو طرف آن را پس می‌گیرند

احیای یک رابطه قراردادی خاتمه‌یافته پیچیده‌تر است. برخی حقوقدانان معتقدند بازیکن و باشگاه می‌توانند با توافق، اختلاف را حل کنند و به شرایط قبلی بازگردند؛ اما این توافق نباید ابزاری برای دورزدن محرومیت ثبت بازیکن باشد.

مجتبی فریدونی، عضو پیشین هیئت‌مدیره استقلال، نیز گفته است احیای قرارداد زمانی قابل طرح است که بازیکن فسخ را رسماً پس بگیرد، نامش از فهرست خارج نشده باشد و دو طرف تأیید کنند قرارداد قبلی ادامه یافته است. بااین‌حال، او پذیرش این راهکار از سوی فیفا را قطعی نمی‌داند.

سناریوی سوم؛ ثبت قرارداد جدید ضروری است

اگر فدراسیون تشخیص دهد فسخ قبلی مؤثر بوده، قرارداد جدید آسانی احتمالاً مشمول همان ممنوعیتی می‌شود که استقلال را از ثبت بازیکن آزاد نیز محروم می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که فیفا در پاسخ به استعلام قبلی استقلال تأکید کرده بود تا زمان رفع محرومیت، جذب و ثبت بازیکن جدید، حتی بازیکن آزاد، امکان‌پذیر نیست.

در این حالت، حضور آسانی در تمرین یا توافق مالی با او به معنی داشتن مجوز شرکت در مسابقات رسمی نخواهد بود.

خطر بزرگ‌تر در آسیا؛ یک اشتباه گران تمام می‌شود

استفاده از بازیکنی که ثبت معتبر ندارد، می‌تواند تبعات ورزشی سنگینی ایجاد کند. مقررات فیفا تصریح می‌کند حضور بازیکن ثبت‌نشده در مسابقه رسمی، بازی غیرمجاز محسوب می‌شود و علاوه بر بازیکن، باشگاه نیز ممکن است با مجازات مواجه شود. تعیین پیامد مسابقه بر عهده فدراسیون یا برگزارکننده رقابت خواهد بود.

این موضوع در مسابقات آسیایی حساس‌تر است؛ زیرا رقبا می‌توانند به صلاحیت بازیکن اعتراض کنند و باشگاه نمی‌تواند فقط به اظهارات رسانه‌ای مدیران یا کارشناسان استناد کند.

حتی اگر سازمان لیگ ایران با حضور آسانی موافقت کند، استقلال برای رقابت‌های آسیایی باید مطمئن شود وضعیت قرارداد و ثبت بین‌المللی او نیز از نگاه کنفدراسیون فوتبال آسیا بدون اشکال است.

استقلال برای حل پرونده آسانی چه باید بکند؟

راه کم‌ریسک برای استقلال، دریافت سه تأیید کتبی است: نخست تعیین وضعیت قرارداد از سوی واحد حقوقی و مرجع ثبت فدراسیون فوتبال؛ دوم استعلام درباره اثر محرومیت فیفا بر آسانی؛ و سوم تأیید صلاحیت بازیکن برای مسابقات آسیایی.

باشگاه همچنین باید اسناد مربوط به پرداخت مطالبات، نامه فسخ، زمان دریافت آن، پاسخ‌های ارسال‌شده و توافق تازه با بازیکن را به‌صورت کامل نگهداری کند. مخفی‌کردن یا انکار نامه‌ای که رسانه‌ای شده، راهکار حقوقی مطمئنی نیست و می‌تواند اعتبار دفاع باشگاه را کاهش دهد.

بازگشت آسانی از نظر فنی خبر بزرگی برای استقلال است، اما این پرونده هنوز با حضور او در تهران بسته نشده است. تا زمانی که فدراسیون یا فیفا به‌صورت مکتوب تأیید نکنند که ادامه ثبت قبلی او معتبر است، استفاده از این بازیکن ریسک خواهد داشت.

در نتیجه، پاسخ فعلی به پرسش «آسانی حق بازی دارد؟» نه یک بله قطعی است و نه یک خیر قطعی. اگر قرارداد و ثبت قبلی پابرجا باشد، او احتمالاً می‌تواند بازی کند؛ اما اگر فسخ مؤثر شناخته شود و ثبت تازه لازم باشد، پنجره بسته استقلال به مانعی جدی تبدیل خواهد شد.