شوک حقوقی به استقلال؛ یاسر آسانی حق بازی دارد یا پرونده اندونگ تکرار می‌شود؟

براساس گزارش‌های منتشرشده، یاسر آسانی روز ۲۳ تیر به دلیل اختلافات مالی و پرداخت نشدن بخشی از مطالبات خود، نامه‌ای با موضوع فسخ یک‌جانبه قرارداد برای استقلال ارسال کرد. او پس از چند روز مذاکره دوباره به تهران بازگشت، با مدیران باشگاه به توافق رسید و در تمرینات آبی‌پوشان شرکت کرد. آسانی در تمرینات اخیر حتی پیراهن شماره هفت استقلال را پوشید؛ نشانه‌ای که از اعتماد مدیران باشگاه به ادامه حضور او حکایت دارد.

با این حال، بازگشت به تمرین به‌تنهایی وضعیت حقوقی قرارداد را تعیین نمی‌کند. پرسش اصلی این است که نامه آسانی واقعاً یک «اعلام فسخ قطعی» بوده یا صرفاً اخطار، تهدید به فسخ یا بخشی از مذاکرات مالی دو طرف محسوب می‌شده است.

متن کامل نامه، زمان وصول آن به باشگاه، مهلتی که بازیکن برای پرداخت مطالبات تعیین کرده و پاسخ رسمی استقلال، جزئیاتی هستند که تاکنون به‌صورت عمومی منتشر نشده‌اند. بدون مشاهده این اسناد، اعلام نظر قطعی درباره مجاز بودن یا نبودن آسانی برای حضور در مسابقات دشوار است.

استدلال معاون حقوقی پیشین استقلال چیست؟

سید مجتبی طباطبایی، معاون حقوقی پیشین استقلال، معتقد است فسخ یک عمل حقوقی یک‌جانبه است و برای اثرگذاری به پذیرش باشگاه نیاز ندارد. او با استناد به ماده ۳۳۷ قانون تعهدات سوئیس گفته است اگر نامه فسخ به استقلال رسیده باشد، رابطه قراردادی پایان یافته و موجه یا غیرموجه بودن آن باید در مرحله‌ای جداگانه بررسی شود.

ماده ۳۳۷ قانون تعهدات سوئیس به کارفرما و کارمند اجازه می‌دهد در صورت وجود «دلیل موجه»، رابطه کاری را با اثر فوری خاتمه دهند. در این ماده، دلیل موجه وضعیتی تعریف شده که ادامه رابطه کاری را براساس حسن نیت برای طرف اعلام‌کننده غیرقابل‌تحمل می‌کند.

طباطبایی نتیجه گرفته است که اگر آسانی پس از فسخ دوباره با استقلال توافق کرده باشد، این همکاری از نظر حقوقی یک رابطه قراردادی جدید است. از آنجا که استقلال در دو پنجره از ثبت بازیکن جدید محروم شده، باشگاه نمی‌تواند قرارداد تازه او را ثبت کند و در نتیجه آسانی تا زمان رفع محرومیت حق بازی نخواهد داشت.

پاسخ استقلال؛ آسانی هنوز در فهرست باشگاه است

در سوی دیگر پرونده، مسئولان استقلال اساساً پایان یافتن قرارداد را قبول ندارند. بیژن طاهری، سرپرست تیم، گفته است یاسر آسانی قراردادش را فسخ نکرده و همچنان بازیکن استقلال محسوب می‌شود. مدیران باشگاه همچنین از استعلام سازمان لیگ و باقی ماندن نام آسانی در فهرست رسمی تیم سخن گفته‌اند.

پیگیری رسانه‌ای از سازمان لیگ نیز نشان داده است که فسخ آسانی در سامانه داخلی ثبت نشده و نام او همچنان در فهرست استقلال باقی مانده است. همین موضوع مهم‌ترین تکیه‌گاه باشگاه برای استفاده از وینگر آلبانیایی است.

هوشنگ نصیرزاده نیز استدلال کرده است که ارسال یک ایمیل یا انتشار خبر فسخ، به‌تنهایی برای افکار عمومی اثبات نمی‌کند قرارداد به‌طور قطعی پایان یافته است. به اعتقاد او، مکاتبات آسانی و استقلال می‌تواند بخشی از فرایند حل اختلاف باشد و دو طرف با تنظیم توافق‌نامه‌ای، اعتبار قرارداد قبلی را تأیید کنند.

تفاوت مهم میان «قرارداد» و «ثبت بازیکن»

مهم‌ترین نقطه مغفول در این اختلاف، تفاوت میان رابطه استخدامی بازیکن با باشگاه و ثبت ورزشی او در فدراسیون است. این دو مفهوم به یکدیگر مرتبط هستند، اما دقیقاً یکسان نیستند.

مقررات فیفا تأکید می‌کند که بازیکن برای حضور در مسابقات رسمی باید به‌صورت الکترونیکی در فدراسیون مربوطه برای یک باشگاه ثبت شده باشد. همچنین بازیکنی که بدون ثبت معتبر به میدان برود، بازیکن غیرمجاز تلقی می‌شود و ممکن است برای خود او و باشگاه پیامد انضباطی ایجاد شود.

بنابراین حتی اگر از نظر حقوق کار، فسخ آسانی با وصول نامه مؤثر شده باشد، باید مشخص شود این اتفاق چه اثری بر ثبت او در سامانه سازمان لیگ گذاشته است. از طرف دیگر، باقی ماندن نام بازیکن در سامانه نیز لزوماً به تنهایی ثابت نمی‌کند قرارداد استخدامی بدون وقفه ادامه داشته است؛ زیرا اطلاعات سامانه باید با اسناد معتبر قراردادی منطبق باشد.

به بیان ساده، ماده ۳۳۷ قانون سوئیس می‌تواند درباره پایان رابطه قراردادی راهنما باشد، اما به‌تنهایی پاسخ نمی‌دهد بازیکن در لیگ ایران ثبت‌شده و واجد شرایط بازی است یا خیر.

مقررات فیفا درباره فسخ چه می‌گوید؟

مقررات وضعیت و انتقال بازیکنان فیفا اصل را بر احترام به قرارداد می‌گذارد؛ قرارداد حرفه‌ای باید تا پایان مدت خود اجرا شود یا با توافق متقابل خاتمه یابد. در عین حال، هر طرف می‌تواند در صورت وجود دلیل موجه، قرارداد را یک‌جانبه فسخ کند. فیفا نیز دلیل موجه را شرایطی می‌داند که ادامه رابطه قراردادی را براساس حسن نیت غیرقابل‌انتظار کند.

در موضوع مطالبات مالی، ماده ۱۴ مکرر مقررات فیفا یک معیار مشخص ارائه می‌کند: اگر باشگاه دست‌کم معادل دو ماه حقوق بازیکن را پرداخت نکرده باشد و بازیکن پس از اخطار کتبی حداقل ۱۵ روز برای تسویه مهلت داده باشد، می‌تواند دلیل موجه برای فسخ داشته باشد. البته قرارداد یا توافق جمعی معتبر ممکن است جزئیات متفاوتی داشته باشد.

در پرونده آسانی باید روشن شود میزان بدهی استقلال چقدر بوده، آیا مطالبات موعد پرداخت رسیده بودند و بازیکن پیش از فسخ مهلت لازم را رعایت کرده است یا خیر. اگر این شرایط کامل نشده باشد، ممکن است فسخ همچنان واقع شده باشد، اما «غیرموجه» تشخیص داده شود و پیامدهای مالی یا انضباطی داشته باشد.

همین تفاوت نکته اصلی است: واقع شدن فسخ با موجه بودن فسخ یک بحث واحد نیست.

پنجره بسته استقلال چه تأثیری دارد؟

فیفا باشگاهی را که با محرومیت ثبت بازیکن مواجه است، از ثبت هر بازیکن جدید در سطح داخلی و بین‌المللی منع می‌کند. نام استقلال در پی پرونده منتظر محمد با محرومیت دو پنجره‌ای در فهرست باشگاه‌های دارای ممنوعیت ثبت بازیکن قرار گرفته است.

مقررات فیفا می‌گوید محرومیت ثبت شامل «بازیکنان جدید» است. از همین‌جا دو سناریوی کاملاً متفاوت شکل می‌گیرد:

اگر قرارداد آسانی پایان یافته و توافق اخیر یک قرارداد تازه باشد، استقلال برای استفاده از او احتمالاً به ثبت جدید نیاز دارد و محرومیت می‌تواند مانع شود.

اما اگر سازمان لیگ تشخیص دهد قرارداد و ثبت قبلی بدون وقفه پابرجا مانده و نامه بازیکن به خروج رسمی او از فهرست منجر نشده است، ممکن است اساساً ثبت جدیدی در کار نباشد و پنجره بسته مانع بازی او نشود.

مقررات فیفا نیز میان تمدید یا ادامه برخی روابط موجود و ثبت بازیکن کاملاً جدید تفاوت قائل می‌شود. با این حال، تشخیص انطباق پرونده آسانی با هرکدام از این وضعیت‌ها در اختیار مرجع ثبت‌کننده داخلی و در صورت اختلاف، مراجع قضایی فوتبال خواهد بود.

چرا مقایسه آسانی با دیدیه اندونگ کامل نیست؟

منتقدان مدیریت استقلال، پرونده یاسر آسانی را با دیدیه اندونگ مقایسه می‌کنند. اندونگ پیش‌تر قرارداد خود را فسخ کرد و پس از توافق دوباره، به دلیل بسته بودن پنجره امکان ثبت قرارداد جدید و حضور در مسابقات را پیدا نکرد.

شباهت دو پرونده، وجود فسخ یک‌جانبه و پنجره بسته است؛ اما تفاوت احتمالی می‌تواند در وضعیت ثبت باشد. گزارش‌ها می‌گویند نام آسانی همچنان در فهرست استقلال وجود دارد و فسخ او در سامانه داخلی ثبت نشده است. اگر این موضوع با تأیید کتبی سازمان لیگ همراه باشد، شرایط او می‌تواند با اندونگ متفاوت باشد.

با این حال، اتکا به باقی ماندن نام بازیکن در سامانه بدون دریافت یک پاسخ حقوقی رسمی، ریسک بزرگی خواهد بود. تیم‌های رقیب می‌توانند پس از حضور آسانی اعتراض کنند و آن زمان، سازمان لیگ یا کمیته انضباطی ناچار به بررسی اصل قرارداد و تمام مکاتبات خواهد شد.

آیا یاسر آسانی می‌تواند برای استقلال بازی کند؟

با اطلاعات عمومی فعلی، نمی‌توان حکم قطعی داد که آسانی حتماً مجاز یا قطعاً غیرمجاز است. استدلال طباطبایی درباره ماهیت یک‌جانبه فسخ، از پشتوانه حقوقی برخوردار است؛ اما نتیجه‌گیری درباره ممنوعیت بازی، به اثبات پایان ثبت قبلی و نیاز به ثبت جدید بستگی دارد.

در مقابل، استدلال استقلال درباره باقی ماندن نام بازیکن در فهرست نیز مهم است، اما تا زمانی که سازمان لیگ یا فدراسیون فوتبال وضعیت او را به‌صورت رسمی و مکتوب اعلام نکند، تمام ابهام‌ها از بین نمی‌روند.

مطمئن‌ترین راه برای استقلال، دریافت تأییدیه صریح درباره سه موضوع است: اعتبار قرارداد قبلی، استمرار ثبت آسانی و مجاز بودن حضور او در مسابقات با وجود پنجره بسته. تنظیم توافق‌نامه‌ای که سرنوشت نامه فسخ را روشن کند نیز می‌تواند از اختلاف‌های بعدی بکاهد.

پرونده آسانی فعلاً در نقطه‌ای قرار دارد که یک تصمیم اشتباه می‌تواند از زمین تمرین به کمیته انضباطی و حتی دادگاه حکمیت ورزش کشیده شود. استقلال و بازیکن به توافق رسیده‌اند، اما در فوتبال حرفه‌ای توافق شفاهی یا بازگشت به تمرین کافی نیست؛ آنچه نتیجه نهایی را تعیین می‌کند، اسناد قرارداد و وضعیت رسمی ثبت بازیکن است.