تهدید اروپا به تحریم جام جهانی ۲۰۳۰؛ جنگ ۲۰ میلیارد دلاری یوفا و فیفا آغاز شد؟

اختلاف قدیمی فیفا و یوفا این بار به باارزش‌ترین دارایی تجاری فوتبال جهان رسیده است. فیفا قصد دارد بخش عمده فعالیت‌های تجاری و اجرایی مسابقاتش، از جمله جام جهانی مردان و جام جهانی باشگاه‌ها، را در شرکتی تازه با نام «FIFA Forward Enterprise» یا FFE تجمیع کند.

ارزش اولیه این شرکت حدود ۲۰ میلیارد دلار برآورد شده و فیفا می‌خواهد با فروش سهام اقلیت به سرمایه‌گذاران بیرونی، تا ۴.۲ میلیارد دلار سرمایه جذب کند. واکنش یوفا بسیار تند بوده و نهاد حاکم بر فوتبال اروپا هشدار داده است که «روح و حکمرانی فوتبال» نباید به یک دارایی قابل معامله تبدیل شود.

آیا اروپا واقعاً جام جهانی ۲۰۳۰ را تحریم می‌کند؟

اسکای‌نیوز و اسکای‌اسپورتس گزارش داده‌اند فدراسیون‌های اروپایی در حال بررسی واکنش مشترک به طرح فیفا هستند و قرار است در هفته جاری نشستی اضطراری برگزار کنند. یکی از گزینه‌هایی که ممکن است در این جلسه مطرح شود، عدم حضور کشورهای اروپایی در جام جهانی ۲۰۳۰ است.

بااین‌حال، میان «بررسی گزینه تحریم» و «تصمیم به تحریم» فاصله زیادی وجود دارد. تا زمان تنظیم این گزارش:

• یوفا خروج از جام جهانی را رسماً تصویب نکرده است؛

• هیچ فدراسیون اروپایی انصراف خود را اعلام نکرده است؛

• مشخص نیست چند کشور از چنین اقدام پرهزینه‌ای حمایت می‌کنند؛

• فیفا نیز هنوز طرح FFE را به تصویب نهایی اعضا نرسانده است.

بنابراین تیترهایی مانند «اروپا جام جهانی را تحریم کرد» یا «تیم‌های اروپایی در جام جهانی ۲۰۳۰ حضور ندارند» نادرست و زودهنگام هستند. آنچه فعلاً وجود دارد، یک تهدید سیاسی و ابزار فشار در مذاکرات میان دو نهاد است.

فیفا دقیقاً چه چیزی را می‌خواهد بفروشد؟

در برخی روایت‌ها گفته شده جانی اینفانتینو می‌خواهد «بخشی از فیفا» یا حتی «سهام جام جهانی» را بفروشد. توضیح رسمی فیفا اندکی متفاوت است.

براساس طرح پیشنهادی، شرکت FFE مسئول فعالیت‌های تجاری و اجرایی تورنمنت‌های فیفا خواهد بود. این حوزه می‌تواند درآمدهایی مانند حق پخش، اسپانسرینگ، بلیت‌فروشی، محصولات دارای مجوز و عملیات مرتبط با برگزاری مسابقات را در بر بگیرد.

سرمایه‌گذاران خصوصی قرار است فقط سهام اقلیت و بدون حق کنترل این شرکت تابعه را در اختیار داشته باشند. فیفا تأکید کرده اکثریت اعضای هیئت‌مدیره را حفظ خواهد کرد و تمام تصمیم‌های مربوط به قوانین فوتبال، تقویم بین‌المللی، ساختار مسابقات و مسائل ورزشی همچنان منحصراً در اختیار خود این سازمان باقی می‌ماند.

رقم ۴.۲ میلیارد دلار در برابر ارزش‌گذاری ۲۰ میلیارد دلاری، از نظر محاسباتی معادل حدود ۲۱ درصد ارزش شرکت است. رویترز از عرضه سهامی تا حدود ۲۰ درصد نوشته و اسکای از «بیش از ۲۰ درصد» سخن گفته است. این تفاوت نشان می‌دهد ساختار نهایی معامله هنوز قطعی نشده و پروژه در مرحله مشورت و دریافت تأیید قرار دارد.

پول ۴.۲ میلیارد دلاری قرار است کجا هزینه شود؟

فیفا می‌گوید سرمایه جذب‌شده برای توسعه فوتبال در ۲۱۱ فدراسیون عضو استفاده خواهد شد. در طرح «FIFA Fast Forward Programme»، هر فدراسیون می‌تواند به‌صورت داوطلبانه تا ۲۰ میلیون دلار سرمایه یک‌باره برای طرح‌هایی مانند ساخت ورزشگاه و مرکز تمرینی، توسعه فوتبال پایه، تیم‌های ملی، مسابقات داخلی و فوتبال زنان دریافت کند.

از نگاه اینفانتینو، این طرح روشی برای توزیع گسترده‌تر ثروت تولیدشده توسط جام جهانی است. فیفا استدلال می‌کند درآمدهای بزرگ فوتبال عمدتاً در اروپا و چند بازار ثروتمند متمرکز شده و سرمایه خصوصی می‌تواند منابع بیشتری را به کشورهای کوچک‌تر منتقل کند.

همین وعده مالی، موقعیت یوفا را پیچیده می‌کند. بسیاری از فدراسیون‌های آفریقایی، آسیایی، آمریکای مرکزی و اقیانوسیه برای ساخت زیرساخت به کمک‌های فیفا وابسته‌اند و دریافت احتمالی ۲۰ میلیون دلار می‌تواند انگیزه قدرتمندی برای حمایت از طرح باشد.

یوفا چرا با ورود سرمایه‌گذار خصوصی مخالف است؟

اعتراض یوفا فقط به اصل کسب درآمد مربوط نیست. این نهاد خود مسابقات تجاری بسیار بزرگی مانند لیگ قهرمانان اروپا و یورو را اداره می‌کند. نگرانی اصلی به مالکیت، شفافیت و تأثیر احتمالی سرمایه‌گذاران بر تصمیم‌های آینده بازمی‌گردد.

یوفا در بیانیه خود گفته این طرح از خطی عبور می‌کند که نهادهای اداره‌کننده فوتبال نباید از آن عبور کنند. به اعتقاد یوفا، فیفا توضیح نداده چه اشخاصی از معامله سود مالی می‌برند و سرمایه‌گذاران در بلندمدت چه نفوذی خواهند داشت. این نهاد تأکید کرده هیچ‌کس مالک فوتبال نیست و فیفا حق ندارد آن را مانند یک دارایی خصوصی معامله کند.

منتقدان نگران‌اند سرمایه‌گذارانی که میلیاردها دلار وارد FFE می‌کنند، در آینده بازده مالی مطالبه کنند. این فشار ممکن است به افزایش تعداد مسابقات، گران‌ترشدن بلیت‌ها، فروش بیشتر حقوق تجاری یا تغییر تقویم به سود بازارهای پردرآمد منجر شود؛ حتی اگر روی کاغذ حق دخالت مستقیم در تصمیم‌های ورزشی نداشته باشند.

چه کسانی پشت شرکت تازه فیفا هستند؟

فیفا اعلام کرده شرکت «Thrive Eternal» قرار است هدایت گروه سرمایه‌گذاران پیشنهادی را بر عهده بگیرد. این مجموعه با جاشوا کوشنر، بنیان‌گذار Thrive Capital، ارتباط دارد. جاشوا کوشنر برادر جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا است.

جی‌پی مورگان نیز برای پیشبرد فرآیند جذب سرمایه با فیفا همکاری می‌کند و گرگ مافی، مدیرعامل پیشین لیبرتی‌مدیا در دوره خرید و اداره فرمول یک، به‌عنوان مشاور تجاری در پروژه نقش داشته است. فیفا می‌گوید سرمایه‌گذاران از مناطق مختلف جهان انتخاب می‌شوند و هیچ نقش عملیاتی در اداره فوتبال نخواهند داشت.

ارتباط سرمایه‌گذار اصلی پیشنهادی با خانواده کوشنر، حساسیت سیاسی پرونده را افزایش داده است؛ به‌ویژه آنکه روابط نزدیک اینفانتینو با دولت ترامپ از قبل با انتقاد برخی مدیران اروپایی روبه‌رو بود. بااین‌حال، رویترز گزارش کرده جرد کوشنر شخصاً در میان سرمایه‌گذاران احتمالی نیست.

تحریم جام جهانی چقدر عملی است؟

یوفا ۵۵ عضو از مجموع ۲۱۱ عضو فیفا را در اختیار دارد؛ یعنی کشورهای اروپایی به‌تنهایی کمی بیش از یک‌چهارم آرای کنگره را تشکیل می‌دهند. از آنجا که اجرای ساختار تازه به حمایت اکثریت فدراسیون‌ها و تصویب تغییرات لازم در شورای فیفا نیاز دارد، اروپا برای متوقف‌کردن آن باید متحدانی خارج از قاره پیدا کند.

تحریم جام جهانی از نظر ورزشی و تجاری ضربه بزرگی به فیفا می‌زند. حذف تیم‌هایی مانند فرانسه، اسپانیا، آلمان، انگلیس، ایتالیا، پرتغال و هلند ارزش حق پخش و جذابیت مسابقات را به‌شدت کاهش خواهد داد.

اما این اقدام برای خود اروپا نیز بسیار پرهزینه است. جام جهانی ۲۰۳۰ عمدتاً در اسپانیا، پرتغال و مراکش برگزار می‌شود و سه مسابقه بزرگداشت صدمین سال برگزاری جام نیز در اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه انجام خواهد شد. اسپانیا و پرتغال دو عضو یوفا هستند و تحریم مسابقات می‌تواند پروژه‌ای را که خود این دو کشور میزبان آن هستند، با بحران مواجه کند.

فدراسیون‌های اروپایی همچنین با مخالفت بازیکنان، مربیان، هواداران، شبکه‌های تلویزیونی و اسپانسرهایی مواجه خواهند شد که چهار سال برای حضور در جام جهانی برنامه‌ریزی می‌کنند. به همین علت، تهدید به تحریم در مقطع فعلی بیش از آنکه یک برنامه اجرایی آماده باشد، اهرمی برای وادارکردن فیفا به توقف، اصلاح یا شفاف‌سازی طرح محسوب می‌شود.

انتخابات اینفانتینو چه ارتباطی با بحران دارد؟

جانی اینفانتینو رسماً اعلام کرده در انتخابات ریاست فیفا در سال ۲۰۲۷ نامزد خواهد شد. انتخابات برای ۱۸ مارس ۲۰۲۷ در مراکش برنامه‌ریزی شده و پیروزی، دوره فعالیت او را تا سال ۲۰۳۱ ادامه خواهد داد. او نخستین‌بار در فوریه ۲۰۱۶ انتخاب شد و در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ نیز بدون رقیب جدی در سمت خود باقی ماند.

طرح FFE درست پیش از ورود رسمی به دوره انتخابات مطرح شده است. وعده دسترسی هر فدراسیون به میلیون‌ها دلار منابع توسعه‌ای می‌تواند حمایت کشورهای کوچک‌تر از اینفانتینو را تقویت کند؛ هرچند فیفا می‌گوید هدف پروژه، توسعه جهانی فوتبال است و مشارکت اعضا نیز اجباری نخواهد بود.

همه فدراسیون‌های اروپایی حمایت رسمی خود را از اینفانتینو اعلام نکرده‌اند، اما مخالفت اروپا به‌تنهایی احتمالاً برای شکست او کافی نیست. ساختار رأی‌گیری فیفا به هر کشور، فارغ از قدرت فوتبالی یا جمعیت آن، یک رأی می‌دهد و اینفانتینو در قاره‌های دیگر از شبکه حمایتی گسترده‌ای برخوردار است.

سه سناریو برای آینده جنگ فیفا و یوفا

نخستین و محتمل‌ترین سناریو، اصلاح طرح است. فیفا می‌تواند جزئیات سرمایه‌گذاران، نحوه ارزش‌گذاری، حقوق سهام‌داران و ضمانت‌های جلوگیری از نفوذ تجاری بر تصمیم‌های ورزشی را منتشر کند و سهم قابل عرضه را کاهش دهد.

سناریوی دوم، تصویب پروژه با حمایت اکثریت اعضاست. در این حالت، یوفا ممکن است مخالفت حقوقی و سیاسی خود را ادامه دهد، اما بعید است فوراً از مسابقات فیفا خارج شود.

سناریوی سوم، تشدید بحران و حرکت واقعی به سمت تحریم است. چنین اتفاقی نیازمند توافق تعداد قابل‌توجهی از قدرت‌های اروپایی و پذیرش هزینه‌های سنگین آن خواهد بود. در حال حاضر شواهد کافی برای نزدیک‌بودن این سناریو وجود ندارد.

جام جهانی ۲۰۳۰ هنوز تحریم نشده است

طرح فیفا یک تحول ساده تجاری نیست. ورود سرمایه خصوصی به شرکتی که درآمدهای جام جهانی را مدیریت می‌کند، می‌تواند ساختار اقتصادی فوتبال بین‌المللی را برای دهه‌ها تغییر دهد. به همین دلیل واکنش تند یوفا را نباید صرفاً رقابت شخصی الکساندر چفرین و جانی اینفانتینو دانست.

در عین حال، صحبت از تحریم قطعی جام جهانی نیز جلوتر از واقعیت است. کشورهای اروپایی فعلاً در حال بررسی گزینه‌ها هستند و فیفا نیز هنوز مجوز نهایی ایجاد FFE را دریافت نکرده است.

نشست اضطراری اروپا مشخص خواهد کرد تهدید تحریم فقط یک پیام رسانه‌ای برای افزایش فشار است یا یوفا واقعاً آماده ورود به بزرگ‌ترین تقابل سیاسی تاریخ فوتبال مدرن شده است. تا آن زمان، دقیق‌ترین جمع‌بندی این است: جام جهانی ۲۰۳۰ در معرض تهدید سیاسی قرار گرفته، اما هنوز هیچ کشوری از آن کنار نکشیده است.