گوسفند کیلویی ۶۶۷ هزار تومان شد؛ چرا قیمت دام زنده پایین نمی‌آید؟

براساس آمار منتسب به اتحادیه سراسری صنعت دامپروران کشور، قیمت گوسفند و گوساله زنده در بازار امروز نسبت به روزهای گذشته نوسان نکرده است. تهران بالاترین قیمت گوسفند زنده را با نرخ هر کیلو ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان ثبت کرده و چهارمحال‌وبختیاری با قیمت ۶۵۰ هزار تومان در پایین‌ترین سطح اعلامی قرار دارد.

در بازار گوساله زنده نیز تهران و استان مرکزی با نرخ ۵۳۵ هزار تومان برای هر کیلو، گران‌ترین استان‌های گزارش‌شده هستند. کمترین نرخ گوساله به خراسان رضوی تعلق دارد که هر کیلو دام در آن حدود ۵۲۶ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. همین ارقام در روزهای چهارم و ششم مرداد نیز اعلام شده بود و استمرار آنها، ثبات کوتاه‌مدت بازار را تأیید می‌کند.

اختلاف قیمت دام میان استان‌ها چقدر است؟

فاصله بالاترین و پایین‌ترین نرخ اعلامی گوسفند تنها ۱۷ هزار و ۷۵۰ تومان به‌ازای هر کیلو است. این اختلاف نسبت به کف ۶۵۰ هزار تومانی، حدود ۲.۷ درصد محاسبه می‌شود. فاصله قیمت گوساله نیز تنها ۹ هزار تومان یا حدود ۱.۷ درصد است.

محدود بودن این فاصله نشان می‌دهد بازار دام در استان‌های مورد بررسی با شکاف قیمتی شدیدی مواجه نیست. بااین‌حال، وقتی وزن یک دام کامل در محاسبات وارد می‌شود، همین اختلاف محدود نیز مبلغ قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.

برای نمونه، یک گوسفند ۵۰ کیلوگرمی با نرخ تهران حدود ۳۳ میلیون و ۳۸۷ هزار تومان ارزش دارد. همان دام با نرخ چهارمحال‌وبختیاری حدود ۳۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت خواهد داشت؛ یعنی اختلاف قیمت یک رأس دام تقریباً ۸۸۷ هزار تومان می‌شود.

برای یک گوساله ۳۰۰ کیلوگرمی نیز اختلاف نرخ تهران و خراسان رضوی به حدود دو میلیون و ۷۰۰ هزار تومان می‌رسد. بنابراین تفاوت چند هزار تومانی قیمت هر کیلو، در معاملات عمده یا خرید چندین رأس دام اثر مالی مهمی دارد.

جدول رسمی اتحادیه چه تفاوتی با نرخ‌های اعلامی دارد؟

صفحه قیمت‌گذاری اتحادیه سراسری صنعت دامپروران، نرخ دام زنده را به‌شکل بازه قیمتی نمایش می‌دهد. در این جدول، قیمت گوسفند زنده در تهران بین ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان، اصفهان بین ۶۵۰ تا ۶۸۰ هزار تومان و چهارمحال‌وبختیاری بین ۶۳۰ تا ۶۷۰ هزار تومان درج شده است.

برای گوساله نیز دامنه قیمت تهران بین ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان، استان مرکزی بین ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان و خراسان رضوی بین ۵۱۵ تا ۵۳۸ هزار تومان اعلام شده است.

ارقام ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومانی گوسفند تهران و ۵۳۵ هزار تومانی گوساله را می‌توان نرخ‌های میانگین یا شاخص بازار در محدوده‌های یادشده دانست؛ هرچند روش دقیق محاسبه آنها در گزارش رسانه‌ای توضیح داده نشده است. این تفاوت نشان می‌دهد قیمت نهایی هر دام ممکن است متناسب با وزن، نژاد، سن، جنسیت، سلامت و کیفیت پرواربندی کمتر یا بیشتر از نرخ میانگین باشد.

در نتیجه، عدد اعلام‌شده برای هر استان نباید نرخ قطعی تمام معاملات تلقی شود. دام سبک یا سنگین مرغوب، دام نر پرواری و دام دارای وزن و بازده گوشت مناسب معمولاً در بخش بالایی دامنه قیمت قرار می‌گیرد.

چرا تهران گران‌ترین بازار گوسفند است؟

بالاتر بودن قیمت دام در تهران می‌تواند از چند عامل ناشی شود. تهران یکی از بزرگ‌ترین مراکز مصرف گوشت کشور است، اما بخش زیادی از دام موردنیاز آن باید از استان‌های دیگر منتقل شود. هزینه حمل‌ونقل، بیمه، نگهداری، تلفات احتمالی، خوراک بین مسیر و فعالیت واسطه‌ها در قیمت نهایی اثر می‌گذارد.

از سوی دیگر، تراکم بالای جمعیت و فعالیت گسترده کشتارگاه‌ها، عمده‌فروشان، رستوران‌ها و واحدهای عرضه گوشت، تقاضای بیشتری برای دام مناسب کشتار ایجاد می‌کند. این شرایط می‌تواند نرخ تهران را در بخش بالایی دامنه کشوری قرار دهد.

در مقابل، استان‌هایی که تولید دام در آنها سهم بیشتری از اقتصاد محلی دارد و فاصله واحدهای پرورش تا بازار کمتر است، ممکن است نرخ پایین‌تری ثبت کنند. البته پایین بودن قیمت در استان مبدأ الزاماً به معنای امکان خرید با همان نرخ برای مصرف‌کننده تهرانی نیست؛ زیرا هزینه‌های انتقال و توزیع به آن اضافه خواهد شد.

چرا ثبات دام زنده باعث کاهش قیمت گوشت نمی‌شود؟

قیمت دام زنده فقط یکی از اجزای بهای گوشت در خرده‌فروشی است. وزن زنده دام با میزان گوشت قابل‌عرضه برابر نیست. پس از کشتار، بخش‌هایی مانند پوست، سر، احشا، استخوان و چربی از وزن نهایی کم می‌شوند؛ بنابراین قیمت یک کیلو گوشت نمی‌تواند مستقیماً با قیمت یک کیلو دام زنده یکسان باشد.

جدول اتحادیه نیز این فاصله را نشان می‌دهد. قیمت دام کشتار گوسفندی در استان‌های مختلف عمدتاً بین حدود یک میلیون و ۲۳۰ هزار تا یک میلیون و ۳۵۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام شده است. نرخ دام کشتار گوساله نیز در بسیاری از استان‌ها در محدوده تقریبی یک میلیون و ۱۲۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قرار دارد.

پس از این مرحله، هزینه کشتارگاه، حمل سردخانه‌ای، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، افت وزن، اجاره واحد صنفی و سود عمده‌فروش و خرده‌فروش نیز به قیمت اضافه می‌شود. نوع قطعه گوشت هم اهمیت دارد؛ ران، راسته و ماهیچه معمولاً گران‌تر از بخش‌هایی هستند که استخوان یا چربی بیشتری دارند.

به همین دلیل، ثابت ماندن دام زنده ممکن است تنها مانع افزایش سریع‌تر قیمت گوشت شود و لزوماً کاهش نرخ مصرف‌کننده را به دنبال نداشته باشد.

آیا بازار دام واقعاً آرام شده است؟

تکرار قیمت‌های مشابه طی چند روز نشان می‌دهد بازار از نظر نرخ معاملات روزانه وارد دوره‌ای کم‌نوسان شده است. نرخ‌های اعلامی چهارم و ششم مرداد با ارقام هفتم مرداد تفاوتی نداشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که گوسفند زنده در محدوده ۶۵۰ تا ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان و گوساله در محدوده ۵۲۶ تا ۵۳۵ هزار تومان باقی مانده است.

اما آرامش قیمت را نباید با بهبود کامل شرایط دامداران یکسان دانست. ممکن است هزینه خوراک، دارو، واکسن، حمل‌ونقل و نیروی انسانی افزایش پیدا کند، درحالی‌که دامدار نتواند نرخ فروش خود را به همان اندازه بالا ببرد. در چنین وضعیتی، ثبات بازار برای مصرف‌کننده ظاهراً مثبت است، اما حاشیه سود تولیدکننده را کاهش می‌دهد.

از طرف دیگر، اگر هزینه نگهداری دام بالا باشد، دامدار ممکن است برای جلوگیری از زیان، عرضه را افزایش دهد. افزایش موقت عرضه می‌تواند قیمت را ثابت نگه دارد، اما در صورت کاهش تعداد دام‌های آماده کشتار در ماه‌های بعد، بازار دوباره با فشار صعودی مواجه می‌شود.

چه عواملی قیمت دام را تغییر می‌دهند؟

مهم‌ترین عامل، هزینه نهاده‌های دامی است. جو، ذرت، کنجاله سویا، یونجه و سایر خوراک‌ها بخش بزرگی از هزینه پرورش دام را تشکیل می‌دهند. تغییر نرخ ارز، وضعیت واردات و نحوه توزیع نهاده‌ها می‌تواند با فاصله زمانی بر هزینه تمام‌شده دام اثر بگذارد.

میزان بارندگی و دسترسی دامداران به مراتع نیز برای دام سبک اهمیت دارد. کاهش پوشش مرتعی، نیاز به خرید خوراک دستی را بیشتر می‌کند و هزینه تولید را بالا می‌برد. در مقابل، شرایط مناسب مراتع می‌تواند بخشی از فشار هزینه را کاهش دهد.

میزان تقاضای مصرفی، صادرات یا واردات گوشت، سیاست‌های تنظیم بازار، هزینه حمل‌ونقل و شرایط بیماری‌های دامی نیز بر عرضه و قیمت تأثیر دارند. به همین دلیل، ثابت ماندن قیمت در چند روز نمی‌تواند به‌تنهایی تضمین کند بازار در هفته‌ها و ماه‌های آینده نیز بدون نوسان خواهد بود.

پیش‌بینی قیمت دام زنده در روزهای آینده

با توجه به تکرار نرخ‌های فعلی در چند روز متوالی، سناریوی محتمل کوتاه‌مدت ادامه حرکت بازار در همین محدوده است. در نبود شوک جدید در هزینه نهاده، حمل‌ونقل یا تقاضای گوشت، احتمال جهش روزانه قیمت دام پایین‌تر خواهد بود.

بااین‌حال، دام زنده بازاری کاملاً یکنواخت نیست. حتی در دوره ثبات میانگین‌ها، قیمت دام مرغوب و سنگین می‌تواند در سقف بازه رسمی معامله شود و دام با کیفیت یا وزن پایین‌تر در محدوده‌های ارزان‌تر قرار گیرد.

فعلاً تهران با گوسفند ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومانی و گوساله ۵۳۵ هزار تومانی در صدر نرخ‌های اعلامی قرار دارد. اما مهم‌ترین پیام بازار هفتم مرداد نه رکورد جدید قیمت، بلکه توقف نوسان است؛ آرامشی که دوام آن به کنترل هزینه تولید، تأمین خوراک و تعادل عرضه و تقاضای گوشت قرمز وابسته خواهد بود.

تمام قیمت‌های این گزارش به‌ازای هر کیلوگرم دام زنده و برحسب تومان است. نرخ معامله یک دام مشخص می‌تواند بر مبنای وزن، نژاد و کیفیت با میانگین‌های اعلام‌شده تفاوت داشته باشد.