طرح دو هفتهای سنتکام برای حمله گسترده به ایران؛ ترامپ بهدنبال چیست؟
والاستریت ژورنال بامداد پنجشنبه ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶، برابر با ۸ مرداد ۱۴۰۵، گزارش داد دریاسالار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا یا سنتکام، گزینهای برای اجرای ۱۰ تا ۱۴ روز حملات هوایی شدید علیه ایران آماده کرده است.
براساس این گزارش، هدف اصلی طرح سنتکام وارد کردن ضربهای گسترده به موشکها، پرتابگرها، مراکز فرماندهی و زیرساختهایی است که واشنگتن آنها را بخشی از توان پاسخگویی نظامی ایران میداند. کوپر اکنون فرمانده نیروهای آمریکایی در حوزه عملیاتی سنتکام است و مدیریت عملیات نظامی آمریکا در منطقه را برعهده دارد.
اهمیت این گزینه در آن است که از چارچوب یک «حمله تلافیجویانه محدود» فراتر میرود. یک عملیات مستمر دو هفتهای به صدها پرواز رزمی، حجم بزرگی از مهمات دورایستا، سوخترسانی هوایی، جنگ الکترونیک و پشتیبانی اطلاعاتی نیاز خواهد داشت.
چنین کارزاری، حتی اگر با هدف اعلامی «فلج کردن توان موشکی ایران» آغاز شود، ممکن است بهتدریج دامنه اهداف را به شبکههای راداری، سامانههای پدافند هوایی، پایگاههای دریایی، مراکز تولید تسلیحات و زیرساختهای فرماندهی گسترش دهد.
از گزارش والاستریت ژورنال تا میدان؛ حملات آغاز شده است
همزمان با انتشار جزئیات طرح منتسب به کوپر، ارتش آمریکا از اجرای یک موج حمله هوایی دو ساعته علیه دهها هدف در ایران خبر داد.
رویترز به نقل از سنتکام گزارش داد مراکز فرماندهی، تأسیسات موشکی و پهپادی، سامانههای مراقبت ساحلی و برخی مواضع دفاع دریایی در این حملات هدف قرار گرفتهاند. مقامهای آمریکایی این عملیات را پاسخ به حمله موشکی ایران به مواضع نیروهای آمریکا در اردن معرفی کردند.
بنابراین، تفاوت اصلی میان حملات انجامشده و طرح دو هفتهای سنتکام را باید در مدت، شدت و استمرار عملیات جستوجو کرد. یک موج حمله دو ساعته میتواند در چارچوب پاسخ فوری و محدود تعریف شود، اما کارزار ۱۰ تا ۱۴ روزه به معنای تصمیم سیاسی برای تحمل چندین دور پاسخ متقابل و پذیرش خطر گسترش جنگ خواهد بود.
والاستریت ژورنال همچنین نوشته است که در صورت اجرای عملیات گستردهتر آمریکا، احتمال دارد ارتش اسرائیل نیز وارد کارزار شود. مشارکت مستقیم اسرائیل، از نگاه تهران، میتواند ماهیت و محدوده پاسخ نظامی ایران را تغییر دهد.
معمای موجودی موشکی ایران؛ عدد ۲۱ درصد چقدر معتبر است؟
یکی از محورهای اصلی گزارش والاستریت ژورنال، اختلاف در دولت و ارتش آمریکا بر سر میزان توان موشکی باقیمانده ایران است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پیشتر از نابودی بخش بزرگی از برنامه موشکی ایران سخن گفته بود، اما دونالد ترامپ اعلام کرده است که ایران شاید هنوز ۲۱ تا ۲۲ درصد از موشکهای خود را در اختیار داشته باشد. برخی تحلیلگران مورد استناد این روزنامه نیز معتقدند موجودی واقعی ایران میتواند بسیار بیشتر از برآورد مطرحشده توسط ترامپ باشد.
این درصدها، با این حال، باید با احتیاط تحلیل شوند. تاکنون فهرست عمومی و مستقلی از تعداد اولیه موشکهای ایران، پرتابگرهای متحرک، ذخایر زیرزمینی یا میزان خسارت عملیاتی منتشر نشده است.
علاوه بر این، «درصد موشکهای باقیمانده» لزوماً معادل «درصد توان رزمی باقیمانده» نیست. امکان اجرای حمله موشکی به تعداد پرتابگرهای سالم، شبکه فرماندهی، دسترسی به سوخت و قطعات، پراکندگی انبارها، سامانههای هدفیابی و توان عبور از پدافند دشمن نیز وابسته است.
به همین دلیل، حتی باقی ماندن تعداد محدودتری از موشکها ممکن است همچنان برای ایجاد تهدید علیه پایگاههای آمریکا، اسرائیل یا زیرساختهای منطقهای کافی باشد.
اختلاف در پنتاگون؛ حمله بیشتر یا حفظ موشکهای رهگیر؟
گزارش والاستریت ژورنال از یک اختلاف مهم در محاسبات نظامی آمریکا نیز پرده برمیدارد. در حالی که برد کوپر خواهان اجرای فشار هوایی سنگینتر معرفی شده، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، بر محدودیت ذخایر مهمات پدافند هوایی و ضرورت حفظ آنها برای سایر بحرانهای احتمالی تأکید دارد.
نگرانی درباره کاهش ذخایر رهگیرهای آمریکا پیشتر نیز یکی از عوامل توقف موقت حملات عنوان شده بود. گزارشها نشان میدهد مقامهای نظامی نسبت به مصرف سریع مهمات پدافندی و کاهش فهرست اهداف مؤثر هشدار داده بودند.
هر دور حمله به ایران فقط به مصرف بمب، موشک کروز و ساعت پرواز جنگندهها محدود نمیشود. پاسخ موشکی و پهپادی ایران نیز آمریکا و متحدانش را وادار به استفاده از رهگیرهای گرانقیمت میکند.
اگر جنگ طولانی شود، واشنگتن باید میان حفاظت از پایگاههای خود در خاورمیانه، پشتیبانی از اسرائیل و حفظ ذخایر تسلیحاتی برای بحرانهای احتمالی در دیگر نقاط جهان توازن برقرار کند. این محدودیت میتواند یکی از دلایل نوسان تصمیم ترامپ میان عملیات کوتاه و شدید، حملات مرحلهای و بازگشت به مذاکره باشد.
خطر گسترش جنگ ایران و آمریکا به سراسر منطقه
تحولات شبانهروز گذشته نشان میدهد احتمال سرایت جنگ صرفاً یک سناریوی فرضی نیست. گزارشهای رویترز و آسوشیتدپرس از حملات و رهگیریهای موشکی در اردن، اصابت موشک به ساختمانی متعلق به یک شرکت چینی در کویت و افزایش درگیریها در عراق حکایت دارد.
ورود مستقیم اسرائیل به یک عملیات دو هفتهای میتواند محاسبات تهران را نیز تغییر دهد. ایران ممکن است بهجای تمرکز بر پایگاههای آمریکا، دامنه پاسخ را به زیرساختهای نظامی اسرائیل، مراکز مستقر در کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی یا مسیرهای دریایی گسترش دهد.
در این وضعیت، حتی کشورهایی که تمایلی به مشارکت در جنگ ندارند، ممکن است به دلیل حضور پایگاههای آمریکا در خاکشان، استفاده از حریم هوایی آنها یا استقرار سامانههای دفاع موشکی، با پیامدهای مستقیم درگیری روبهرو شوند.
ادامه حملات همچنین میتواند تلاش میانجیها برای احیای مذاکرات تهران و واشنگتن را با مانع جدی مواجه کند. گزارشهای تازه نشان میدهد در کنار تشدید عملیات نظامی، کانالهای دیپلماتیک هنوز کاملاً بسته نشدهاند؛ اما هر حمله و پاسخ متقابل، فضای توافق را محدودتر میکند.
نفت و تنگه هرمز دوباره در مرکز معادلات
بازار انرژی از نخستین بخشهای اقتصاد جهانی بود که به احتمال گسترش درگیری واکنش نشان داد. والاستریت ژورنال گزارش کرده است که پس از حملات موشکی و افزایش نگرانیها درباره اختلال در عرضه، بهای نفت برنت و وستتگزاس جهش کرده است.
یک کارزار نظامی دو هفتهای، حتی بدون بسته شدن کامل تنگه هرمز، میتواند هزینه بیمه کشتیها، کرایه حملونقل دریایی، قیمت سوخت و ریسک سرمایهگذاری در منطقه را افزایش دهد.
ادامه این وضعیت احتمالاً فشار تورمی تازهای بر اقتصاد آمریکا، اروپا و کشورهای واردکننده انرژی وارد خواهد کرد. افزایش قیمت بنزین نیز برای ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا یک هزینه سیاسی قابلتوجه محسوب میشود.
ترامپ چه گزینههایی پیش رو دارد؟
ترامپ شامگاه چهارشنبه اعلام کرد آمریکا «ضربه سختی» به ایران وارد خواهد کرد و تهران میداند که چنین اقدامی در راه است. حملات دو ساعته بعدی نشان داد این تهدید دستکم در سطح یک پاسخ محدود عملیاتی شده است.
با این حال، لحن تند رئیسجمهور آمریکا لزوماً به معنای تصویب طولانیترین گزینه نظامی نیست. ترامپ اکنون میان سه مسیر اصلی قرار دارد: محدود نگه داشتن عملیات در سطح حملات تلافیجویانه، پذیرش طرح ۱۰ تا ۱۴ روزه سنتکام یا استفاده از تهدید نظامی برای کسب امتیاز در مذاکرات احتمالی.
سخنگوی پنتاگون نیز اعلام کرده است ارتش آمریکا آماده اجرای فوری دستورات رئیسجمهور است؛ عبارتی که آمادگی عملیاتی را تأیید میکند، اما بهخودیخود به معنای صدور فرمان آغاز کارزار دو هفتهای نیست.
جمعبندی؛ آیا جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله تازهای میشود؟
طرح منتسب به برد کوپر نشان میدهد گزینه تشدید گسترده جنگ در ساختار نظامی آمریکا آماده شده و روی میز کاخ سفید قرار دارد؛ اما هنوز نباید آن را تصمیم قطعی دونالد ترامپ دانست.
آنچه اکنون قطعی است، عبور واشنگتن از مرحله توقف موقت و آغاز دوباره حملات مستقیم به اهدافی در ایران است. اگر موج دو ساعته اخیر به عملیات چندروزه و مستمر تبدیل شود، هدف اعلامی تضعیف توان موشکی ایران میتواند به جنگی گستردهتر با هزینههای امنیتی، انسانی و اقتصادی برای سراسر منطقه منجر شود.
مهمترین نشانههای تصمیم واقعی کاخ سفید در روزهای آینده نه صرفاً سخنان تهدیدآمیز ترامپ، بلکه تداوم پروازهای رزمی، انتقال مهمات و هواپیماهای سوخترسان، نحوه مشارکت اسرائیل و الگوی پاسخ موشکی ایران خواهد بود.