پیام معنادار پزشکیان پس از دو سال ریاستجمهوری؛ «آینده ایران را مردم رقم میزنند»
مسعود پزشکیان در دومین سالگرد آغاز ریاستجمهوری خود، بهجای ارائه فهرستی از عملکرد دولت، بر دو محور «فشارهای خارجی» و «نقش مردم در عبور از روزهای سخت» تمرکز کرد. پیام کوتاه رئیسجمهور در شبکه اجتماعی ایکس، از یک سو یادآور ترور اسماعیل هنیه در نخستین ساعات آغاز به کار دولت چهاردهم بود و از سوی دیگر، آینده کشور را به اراده و نقشآفرینی مردم پیوند زد؛ عبارتی که میتواند مهمترین بخش سیاسی این پیام تلقی شود.
۱۷:۴۴ - ۱۰ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، عصر شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که آغاز فعالیت دولت او دو سال پیش با ترور یکی از میهمانان ایران همزمان شد و طی این مدت، جنگ، فشار و دشمنیهای پیدرپی بر مردم تحمیل شده است. او در ادامه، مردم را «قهرمانان واقعی» این دوران خواند و تأکید کرد آینده ایران را مردم ایران رقم خواهند زد. متن پیام از سوی پایگاه اطلاعرسانی دولت و چند خبرگزاری داخلی منتشر شده است.
اشاره پزشکیان به کدام ترور بود؟
منظور پزشکیان از «میهمان عزیزمان»، اسماعیل هنیه، رئیس وقت دفتر سیاسی حماس بود که برای شرکت در مراسم تحلیف رئیسجمهور جدید ایران به تهران سفر کرده بود. پزشکیان روز سهشنبه ۹ مرداد ۱۴۰۳، برابر با ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۴، در مجلس شورای اسلامی سوگند ریاستجمهوری را قرائت کرد و رسماً کار خود را آغاز کرد. هنیه نیز یکی از میهمانان خارجی این مراسم بود.
ساعاتی پس از برگزاری مراسم تحلیف، خبر کشتهشدن هنیه در تهران منتشر شد. سپاه پاسداران و حماس مرگ او را تأیید کردند و مقامهای ایرانی، اسرائیل را مسئول این ترور دانستند. رویترز در گزارشهای همان زمان نوشت که اسرائیل در ساعات ابتدایی پس از حادثه، مسئولیت رسمی این عملیات را بر عهده نگرفته بود.
به این ترتیب، دولت چهاردهم در همان ساعات ابتدایی فعالیت رسمی خود با یک بحران امنیتی و منطقهای روبهرو شد. پزشکیان در پیام تازه خود، از این اتفاق بهعنوان نقطه آغاز یک دوره دوساله پرتنش یاد کرده است؛ دورهای که از نگاه او، مردم بیشترین بار فشارهای آن را تحمل کردهاند.
چرا پیام پزشکیان فقط یک یادآوری تاریخی نیست؟
پیام رئیسجمهور بسیار کوتاه است، اما ساختار آن سه بخش مشخص دارد: یادآوری آغاز بحرانی دولت، اشاره به ادامه فشارها و معرفی مردم بهعنوان عامل تعیینکننده آینده کشور.
نخستین بخش، تصویری از دولتی ارائه میدهد که فعالیت خود را نه در یک فضای عادی، بلکه در متن یک بحران امنیتی آغاز کرده است. با این روایت، پزشکیان عملاً شرایط دو سال گذشته را بهعنوان دورهای استثنایی معرفی میکند؛ دورهای که امکان اجرای برنامههای عادی دولت را تحت تأثیر جنگ و فشار خارجی قرار داده است.
بخش دوم پیام، به انتقال مرکز روایت از دولت به جامعه اختصاص دارد. پزشکیان بهجای آنکه دولت یا مسئولان را قهرمان این دوره معرفی کند، این عنوان را به مردم میدهد. این جمله میتواند هم نشانه قدردانی از تابآوری جامعه باشد و هم اعترافی ضمنی به اینکه هزینه اصلی بحرانها را شهروندان پرداختهاند.
بخش سوم، یعنی عبارت «آینده ایران را مردم ایران رقم خواهند زد»، سیاسیترین قسمت پیام است. این عبارت میتواند بر ضرورت مشارکت عمومی، حفظ انسجام اجتماعی و رد تعیین سرنوشت کشور از طریق فشار یا مداخله خارجی دلالت داشته باشد. بااینحال، این جمله بهتنهایی برنامه اجرایی مشخصی درباره چگونگی افزایش نقش مردم ارائه نمیکند.
پیام مردممحور پزشکیان چه معنایی دارد؟
پزشکیان پیشتر نیز در سخنرانیهای خود تأکید کرده بود حل مشکلات انباشته کشور تنها با اقدامات دولت امکانپذیر نیست و به مشارکت مردم، نهادهای اجتماعی و مدیران محلی نیاز دارد. او در تیرماه ۱۴۰۵ گفته بود هیچ قدرتی نمیتواند ملتی را که برای حل مسائل خود وارد میدان شده است، متوقف کند.
تکرار این رویکرد در پیام سالگرد دولت نشان میدهد «مشارکت مردم» همچنان یکی از محورهای اصلی ادبیات سیاسی رئیسجمهور است. بااینحال، تبدیل این مفهوم از یک شعار عمومی به سیاست قابلسنجش، به ایجاد سازوکارهایی برای شنیدن صدای جامعه، افزایش شفافیت، پاسخگویی مسئولان و حضور واقعی شهروندان در فرایند تصمیمگیری نیاز دارد.
در واقع، تأکید بر اینکه آینده ایران را مردم رقم خواهند زد، سطح انتظارات را نیز بالا میبرد. مخاطبان میتوانند از دولت بپرسند سهم آنان در تصمیمهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی چگونه تعریف میشود و آیا نهادهای رسمی آماده پذیرش پیامدهای مشارکت گستردهتر هستند یا خیر.
چرا زمان انتشار این پیام اهمیت دارد؟
پیام پزشکیان در شرایطی منتشر شد که تنشهای منطقهای بار دیگر افزایش یافته است. رسانههای بینالمللی در روز شنبه از تهدیدهای تازه علیه ایران، احتمال انجام عملیات نظامی بیشتر و دشوارتر شدن مذاکرات برای کاهش تنش خبر دادند. این وضعیت نشان میدهد اشاره رئیسجمهور به جنگ و فشار، صرفاً مرور اتفاقات گذشته نیست و با نگرانیهای جاری نیز ارتباط دارد.
در چنین فضایی، تأکید بر نقش مردم دو کارکرد دارد. در سطح خارجی، این پیام میگوید فشار نظامی و سیاسی نمیتواند بهتنهایی آینده ایران را تعیین کند. در سطح داخلی نیز تلاشی برای تقویت همبستگی و قرار دادن مردم در مرکز روایت مقاومت و عبور از بحران محسوب میشود.
بااینحال، حفظ همبستگی اجتماعی تنها به پیامهای نمادین وابسته نیست. فشار اقتصادی، نااطمینانی نسبت به آینده، آسیب زیرساختها و نگرانیهای معیشتی میتواند توان جامعه برای تحمل بحران را کاهش دهد. بنابراین اعتبار پیام مردممحور دولت در نهایت با تأثیر سیاستهای اجرایی بر زندگی روزمره شهروندان سنجیده خواهد شد.
پزشکیان از کارنامه دولت نگفت
یکی از ویژگیهای قابلتوجه این پیام، نبود هرگونه عدد، آمار یا اشاره به یک دستاورد اجرایی مشخص است. پزشکیان در دومین سالگرد شروع کار خود، گزارشی از عملکرد اقتصادی، اجتماعی یا دیپلماتیک دولت ارائه نکرد و تمام پیام را به توصیف شرایط، تقدیر از مردم و سخن گفتن درباره آینده اختصاص داد.
این انتخاب میتواند ناشی از ماهیت کوتاه شبکه اجتماعی ایکس باشد، اما از منظر سیاسی نیز اهمیت دارد. رئیسجمهور ترجیح داده است سالگرد دولت را با یک روایت هویتی و ملی گره بزند، نه با دفاع مستقیم از کارنامه کابینه.
چنین رویکردی مزیت ارتباطی دارد؛ زیرا پیام کوتاه، احساسی و قابل بازنشر است. در مقابل، ممکن است پرسشهایی درباره عملکرد دوساله دولت را بدون پاسخ باقی بگذارد. مخاطبی که با مشکلات اقتصادی یا اجتماعی مواجه است، علاوه بر شنیدن قدردانی، انتظار دارد بداند دولت برای کاهش فشارها چه اقداماتی انجام داده و در دو سال باقیمانده چه برنامهای خواهد داشت.
«آینده ایران» چگونه توسط مردم رقم میخورد؟
عبارت پایانی پزشکیان میتواند بهعنوان دعوتی برای امید و مشارکت تعبیر شود، اما تحقق آن به چند پیششرط وابسته است. مردم زمانی میتوانند در ساخت آینده نقش واقعی داشته باشند که امکان بیان دیدگاه، انتخاب، نظارت بر عملکرد مسئولان و تأثیرگذاری بر سیاستها را در اختیار داشته باشند.
مشارکت عمومی همچنین نیازمند اعتماد است. اگر میان وعدههای سیاسی و تجربه روزمره جامعه فاصله زیادی ایجاد شود، پیامهای امیدبخش اثر خود را از دست میدهند. دولت برای حفظ معنای این جمله باید نشان دهد که مردم فقط در دورههای جنگ، فشار و انتخابات مورد خطاب قرار نمیگیرند، بلکه در روند عادی اداره کشور نیز صاحبان اصلی تصمیم و مطالبهاند.
پیام کوتاه با انتظارات بزرگ
اظهارات تازه پزشکیان بیش از آنکه یک گزارش عملکرد باشد، بیانیهای درباره روایت دولت از دو سال گذشته است. در این روایت، دولت با یک ترور و بحران امنیتی آغاز به کار کرده، کشور با جنگ و فشار روبهرو شده و مردم اصلیترین عامل پایداری بودهاند.
مهمترین پیام رئیسجمهور نیز نه در شرح دشواریهای گذشته، بلکه در جمله پایانی او قرار دارد: آینده ایران باید توسط مردم ایران تعیین شود. این عبارت ظرفیت تبدیل شدن به یک محور مهم سیاسی را دارد، اما میزان تأثیر آن به اقداماتی بستگی خواهد داشت که پس از پیام انجام میشوند.
در نهایت، قدردانی از مردم زمانی معنای کامل پیدا میکند که به کاهش فشار بر زندگی آنان، افزایش حق مشارکت و پاسخگویی بیشتر نهادهای اجرایی منجر شود. پیام پزشکیان از نظر نمادین مردم را در مرکز آینده ایران قرار داده است؛ اکنون مهمترین پرسش این است که سیاستهای دولت تا چه اندازه این جایگاه را در عمل به رسمیت خواهند شناخت.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
