اعتراف جنجالی شزنی به اعتیاد به سیگار؛ صداقت دروازهبان بارسلونا یا عادیسازی یک رفتار خطرناک؟
شزنی در مصاحبهای با اتلتیک، مصرف سیگار را عادتی «وحشتناک» توصیف کرد و گفت همه مردم باید از آن دوری کنند. بااینحال، این دروازهبان ۳۶ ساله پذیرفت که خودش نتوانسته این وابستگی را کنار بگذارد و در حال حاضر نیز تمایلی به مبارزه جدی با آن ندارد.
او گفت ممکن است چنین رفتاری برای یک ورزشکار حرفهای مناسب به نظر نرسد، اما ترجیح میدهد تصویری غیرواقعی از زندگی شخصی خود ارائه نکند. شزنی همچنین اظهار کرد بسیاری از بازیکنان ممکن است با وابستگیهایی مانند نیکوتین، الکل یا قمار درگیر باشند، اما کمتر کسی حاضر است علناً درباره آن صحبت کند.
دروازهبان بارسلونا تأکید کرد مردم مصرف سیگار او را از طریق یک عکس مخفی یا گزارش پاپاراتزیها کشف نکردهاند، بلکه خودش از ابتدا درباره این مسئله صریح بوده است. او تصور میکند همین شفافیت باعث شده هواداران شخصیتش را واقعیتر و قابلدرکتر بدانند.
مرز باریک میان صداقت و عادیسازی سیگار
بخش مهم اظهارات شزنی به این جمله بازمیگردد که سیگار را توصیه نمیکند و آن را یکی از ضعفهای شخصی خود میداند. این توضیح نشان میدهد او دستکم در سطح کلام، قصد تبلیغ یا تشویق مخاطبان به مصرف دخانیات را ندارد.
بااینحال، مسئله فقط به نیت یک بازیکن محدود نمیشود. فوتبالیستهای باشگاههایی مانند بارسلونا میلیونها دنبالکننده دارند و رفتار، پوشش و حتی شوخیهای آنان میتواند به بخشی از فرهنگ هواداری تبدیل شود. بنابراین وقتی مصرف سیگار به شعار سکوها، لقب بازیکن یا بخشی از شخصیت رسانهای او تبدیل میشود، احتمال دارد پیام هشداردهنده در حاشیه قرار بگیرد و جنبه سرگرمکننده ماجرا بیشتر دیده شود.
هواداران بارسلونا شعاری مرتبط با سیگارکشیدن شزنی برای او ساختهاند و این دروازهبان نیز گفته از داشتن نخستین شعار اختصاصی دوران حرفهایاش لذت برده است. گزارشها همچنین نشان میدهد او در یکی از جشنهای قهرمانی بارسلونا کلاهی با نوشتهای مرتبط با سیگار بر سر گذاشته بود.
این رفتارها ممکن است برای هواداران بزرگسال فقط نوعی شوخی با شخصیت بیپرده شزنی باشد؛ اما برای نوجوانانی که بازیکنان فوتبال را الگو قرار میدهند، مرز میان شوخی، پذیرش یک ضعف و عادیسازی رفتاری پرخطر همیشه واضح نیست.
چرا اعتراف شزنی در فوتبال حرفهای عجیب است؟
فوتبال مدرن بیش از هر زمان دیگری به آمادگی جسمانی، برنامه غذایی، خواب، بازیابی و کنترل دقیق سبک زندگی بازیکنان وابسته است. در چنین فضایی، اعتراف آشکار یک دروازهبان سطح اول اروپا به مصرف مستمر سیگار، با تصویری که از ورزشکار حرفهای ارائه میشود تضاد دارد.
شزنی نیز این تناقض را انکار نمیکند. او پذیرفته که سیگارکشیدن ممکن است «حرفهایترین رفتار دنیا» نباشد، اما حاضر نیست برای حفظ یک تصویر بینقص، واقعیت زندگیاش را پنهان کند. همین تضاد میان استانداردهای ورزش حرفهای و انتخاب شخصی، دلیل اصلی بازتاب گسترده صحبتهای اوست.
صراحت شزنی را میتوان واکنشی به فضای کنترلشده مصاحبههای فوتبالی نیز دانست. بسیاری از بازیکنان در گفتوگوهای رسانهای پاسخهایی مشابه و محتاطانه میدهند، اما دروازهبان لهستانی معمولاً تلاش میکند بدون استفاده از ادبیات رسمی باشگاهها صحبت کند. همین ویژگی از او شخصیتی محبوب ساخته، ولی همزمان هزینههای رسانهای خاص خود را نیز دارد.
ماجرای سیگار شزنی اتفاق تازهای نیست
مصرف سیگار از سالها قبل همراه با نام شزنی بوده است. در سال ۲۰۱۵ گزارش شد که او پس از شکست آرسنال برابر ساوتهمپتون در بخش دوش رختکن سیگار کشیده و با جریمه داخلی باشگاه روبهرو شده است. آرسن ونگر بعداً تأیید کرد که بازیکن جریمه شده، هرچند گفت نیمکتنشینی او مستقیماً به این اتفاق ارتباط نداشته است.
این سابقه نشان میدهد صحبتهای جدید شزنی یک اعتراف ناگهانی نیست، بلکه ادامه موضوعی است که بخش قابلتوجهی از دوران حرفهای او را همراهی کرده است. تفاوت اصلی این است که او اکنون بهجای دفاع از حریم خصوصی یا کماهمیت جلوهدادن مسئله، وابستگی خود را بهطور مستقیم پذیرفته است.
شزنی در سالهای گذشته بارها گفته بود مسائل شخصی خارج از زمین نباید معیار اصلی قضاوت درباره عملکرد ورزشی او باشد. اکنون نیز به نظر میرسد استدلال اصلیاش این است که هواداران باید او را با مجموعهای از نقاط قوت و ضعف بشناسند، نه با تصویری کاملاً ساختهشده و بینقص.
واقعیت پزشکی درباره اعتیاد به نیکوتین
اگرچه شزنی از پذیرش ضعف شخصی خود صحبت میکند، وابستگی به نیکوتین صرفاً یک عادت ساده یا انتخاب روزمره نیست. سازمان جهانی بهداشت نیکوتین را مادهای بسیار اعتیادآور معرفی میکند و میگوید مصرف دخانیات خطر بیماریهای قلبیعروقی، تنفسی و بیش از ۲۰ نوع یا زیرنوع سرطان را افزایش میدهد.
براساس تازهترین آمار سازمان جهانی بهداشت، مصرف دخانیات سالانه جان بیش از هفت میلیون نفر را میگیرد که بیش از ۱.۶ میلیون نفر از آنان افراد غیرسیگاری در معرض دود دستدوم هستند. این سازمان تأکید میکند هیچ سطح ایمنی برای مواجهه با دود دخانیات وجود ندارد.
بنابراین پذیرش اعتیاد از نظر روانی میتواند نخستین گام برای مواجهه صادقانه با مشکل باشد، اما پذیرش به معنای بیضرربودن یا تغییر ماهیت پزشکی آن نیست. متخصصان سلامت نیز ترک کامل سیگار را یکی از مهمترین اقدامها برای کاهش خطر بیماریهای قلبی، ریوی و انواع سرطان میدانند.
جایگاه فعلی شزنی در بارسلونا
شزنی پس از اعلام بازنشستگی در تابستان ۲۰۲۴، بهدنبال مصدومیت طولانیمدت مارک آندره تراشتگن به فوتبال بازگشت و به بارسلونا پیوست. او در نخستین فصل حضورش ۳۰ بازی رسمی انجام داد، ۱۴ کلینشیت ثبت کرد و در قهرمانیهای داخلی تیم تحت هدایت هانسی فلیک نقش داشت.
بارسلونا در ژوئیه ۲۰۲۵ قرارداد این دروازهبان لهستانی را برای دو فصل دیگر تمدید کرد و او اکنون تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ با باشگاه قرارداد دارد. حضور ژوان گارسیا باعث افزایش رقابت درون دروازه شده، اما تجربه و شخصیت شزنی همچنان برای کادر فنی و بازیکنان جوان اهمیت دارد.
این جایگاه، مسئولیت اجتماعی او را نیز برجستهتر میکند. شزنی فقط یک ورزشکار در سالهای پایانی دوران بازی نیست؛ او یکی از بازیکنان باتجربه رختکن جوان بارسلونا و چهرهای شناختهشده برای هواداران نوجوان است.
جمعبندی؛ اعترافی صادقانه با پیامی دوگانه
اظهارات وویچخ شزنی درباره اعتیاد به سیگار از صادقانهترین اعترافهای یک فوتبالیست مطرح در سالهای اخیر به شمار میرود. او نه تلاش کرده مصرف دخانیات را رفتاری سالم جلوه دهد و نه دیگران را به تکرار انتخاب خود دعوت کرده است. تأکید صریح او بر خطرناکبودن سیگار، بخش مهمی از صحبتهایش محسوب میشود.
بااینحال، جمله شزنی درباره نداشتن تمایل به مبارزه با اعتیاد، پیام پیچیدهتری دارد. صداقت میتواند به شکستن تصویر غیرواقعی از ورزشکاران کمک کند، اما تبدیلشدن یک اعتیاد به لقب، شعار هواداری و عنصر سرگرمکننده شخصیت یک ستاره، خطر عادیسازی آن را نیز به همراه دارد.
در نهایت، واقعیبودن یک چهره ورزشی لزوماً به معنای بیمسئولیتی نیست. شزنی حق دارد درباره ضعف خود صادق باشد، اما جامعه فوتبال نیز حق دارد درباره تأثیر این سخنان بر مخاطبان جوان پرسش مطرح کند. شاید مهمترین بخش صحبتهای او همان هشداری باشد که در میان جنجالها کمتر دیده شد: سیگار رفتاری خطرناک است و هیچکس نباید آن را به دلیل محبوبیت یا موفقیت یک فوتبالیست، انتخابی جذاب تصور کند.