ورزشگاه تختی تا خرداد ۱۴۰۶ تعطیل شد؛ بحران تازه استقلال و پرسپولیس در آستانه لیگ

حبیب ستوده‌نژاد، مدیرکل ورزش و جوانان استان تهران، اعلام کرد فرآیند مناقصه برای تعویض کامل چمن ورزشگاه تختی آغاز شده و پروژه از مسیر سامانه‌های قانونی در حال پیگیری است. مطابق برنامه اعلام‌شده، عملیات اصلی کاشت چمن باید در شهریور یا مهر انجام شود و زمین پس از آن برای ریشه‌گیری، تثبیت و رسیدن به شرایط مسابقه به چند ماه زمان نیاز دارد.

برآورد فعلی مسئولان این است که تختی تا خرداد ۱۴۰۶ قابلیت برگزاری مسابقه نخواهد داشت. از آنجا که فصل جدید لیگ برتر از ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ آغاز می‌شود، این زمان‌بندی به معنای حذف عملی ورزشگاه تختی از تقریباً تمام فصل بیست‌وششم است؛ حتی اگر پروژه دقیقاً براساس برنامه پیش برود.

مسئله فقط برداشتن چمن موجود و کاشت بذر تازه نیست. ستوده‌نژاد تأکید کرده تختی از ابتدا با مشکل زیرسازی روبه‌رو بوده و برای حل پایدار مسئله باید لایه‌های زیرین زمین نیز اصلاح شوند. او همچنین شایعه انتقال چمن ورزشگاه آزادی به تختی را رد کرد و گفت چنین راهکاری در برنامه پروژه وجود ندارد. حدود چهار هزار مترمربع از چمن قدیمی تختی نیز به مجموعه‌ای در قرچک منتقل شده است.

چرا ترمیم‌های قبلی چمن تختی جواب نداد؟

ورزشگاه تختی پیش از شروع فصل‌های گذشته نیز چند مرتبه تحت عملیات ترمیم و بازسازی قرار گرفت، اما کیفیت زمین پس از مدت کوتاهی دوباره با انتقاد بازیکنان و مربیان روبه‌رو شد. مسئولان ورزشگاه در مهر ۱۴۰۳ اعلام کرده بودند به‌جای کشت کامل، عملیات «اُورسیدینگ» و ترمیم بخش‌های آسیب‌دیده را انجام داده‌اند تا زمین سریع‌تر به مسابقات بازگردد.

تجربه مسابقات فصل گذشته نشان داد این ترمیم‌های مقطعی برای حل مشکلات اساسی کافی نبوده است. ناهمواری زمین، جدا شدن بخش‌هایی از چمن و تغییر کیفیت سطح بازی موجب شد تعدادی از بازیکنان و مربیان نسبت به خطر مصدومیت و دشواری اجرای فوتبال روی زمین اعتراض کنند. اکنون تصمیم به اصلاح زیرسازی نشان می‌دهد مدیران نیز به این نتیجه رسیده‌اند که ادامه ترمیم‌های محدود، فقط مشکل را به زمان دیگری منتقل می‌کند.

از نظر فنی، بستن طولانی‌مدت ورزشگاه تصمیمی پرهزینه اما منطقی‌تر از بازگشایی شتاب‌زده آن است. زمینی که پیش از تثبیت کامل چمن میزبان مسابقات پرتعداد شود، ممکن است ظرف چند هفته دوباره تخریب شود و هزینه انجام‌شده را از بین ببرد. نتیجه واقعی پروژه نیز تنها زمانی مشخص خواهد شد که علاوه بر ظاهر چمن، زهکشی، تراکم خاک، یکنواختی سطح و مقاومت زمین در برابر برنامه فشرده مسابقات آزمایش شود.

آزادی هم تا نیم‌فصل در دسترس نیست

مشکل بزرگ‌تر فوتبال تهران این است که خروج تختی هم‌زمان با ادامه بازسازی ورزشگاه آزادی رخ داده است. براساس آخرین گزارش‌ها، آزادی به دلیل عملیات گسترده بازسازی و تعویض زمین چمن، حداقل تا دی‌ماه امکان میزبانی از مسابقات لیگ برتر را نخواهد داشت. برخی گزارش‌ها حتی احتمال داده‌اند بازگشت کامل این مجموعه دیرتر از نیم‌فصل انجام شود.

به این ترتیب، استقلال و پرسپولیس در نیم‌فصل نخست دو ورزشگاه اصلی و بزرگ تهران را در اختیار ندارند. فصل گذشته تختی یکی از جایگزین‌های آزادی بود، اما اکنون همان گزینه اضطراری نیز حذف شده است. این وضعیت نشان می‌دهد مسئله میزبانی سرخابی‌ها دیگر انتخاب میان چند ورزشگاه نیست؛ بلکه یافتن مجموعه‌ای است که هم‌زمان استاندارد فنی، الزامات امنیتی، امکانات پخش تلویزیونی، تجهیزات کمک‌داور ویدئویی و شرایط ورود تماشاگران را داشته باشد.

بازگشت آزادی در دی‌ماه نیز هنوز یک موعد قطعی و تضمین‌شده نیست. پروژه‌های بازسازی ورزشگاه ممکن است به دلایلی مانند تأمین تجهیزات، وضعیت پیمانکار، شرایط آب‌وهوایی و زمان موردنیاز برای آماده شدن چمن با تأخیر روبه‌رو شوند. بنابراین باشگاه‌ها نمی‌توانند برنامه میزبانی نیم‌فصل اول را صرفاً بر امید بازگشت سریع آزادی تنظیم کنند.

سه گزینه جایگزین برای تیم‌های تهرانی

مدیرکل ورزش و جوانان استان تهران از ورزشگاه‌های شهدای شهر قدس، آریو اسلامشهر و شهید دستگردی به‌عنوان سه مجموعه دارای قابلیت میزبانی لیگ برتر نام برده است. ورزشگاه دستگردی در اختیار مجموعه انتظامی، ورزشگاه شهر قدس متعلق به شهرداری و آریو اسلامشهر نیز گزینه تازه اضافه‌شده به فهرست ورزشگاه‌های استان محسوب می‌شود.

بااین‌حال، آماده بودن یک ورزشگاه برای برگزاری مسابقه لیگ برتر الزاماً به معنای مناسب بودن آن برای تمام دیدارهای استقلال و پرسپولیس نیست. مسابقات دو باشگاه پرطرفدار پایتخت، به‌ویژه بازی‌های حساس، نیازمند مدیریت جمعیت بسیار بیشتری هستند. ظرفیت سکوها، مسیر ورود و خروج هواداران، تفکیک تماشاگران، امکان حضور زنان، استقرار نیروهای امدادی و امنیتی و فضای لازم برای تجهیزات رسانه‌ای باید برای هر مسابقه جداگانه بررسی شود.

در میان گزینه‌های موجود، ورزشگاه شهدای شهر قدس محتمل‌ترین انتخاب به نظر می‌رسد. مدیر این ورزشگاه در تیرماه آمادگی مجموعه را برای میزبانی دوباره از لیگ برتر اعلام کرد و این ورزشگاه در فصل گذشته نیز تعدادی از دیدارهای استقلال و پرسپولیس را برگزار کرده بود. ادامه آماده نبودن آزادی نیز شهر قدس را بار دیگر به گزینه اصلی دو باشگاه تبدیل کرده است.

ورزشگاه دستگردی نیز از نظر برگزاری مسابقات رسمی سابقه دارد، اما ظرفیت محدود آن می‌تواند حضور هواداران را به‌شدت کاهش دهد. آریو اسلامشهر گزینه جدیدتری است که در دسترس استقلال، پرسپولیس و پیکان قرار گرفته، ولی پیش از سپردن مسابقات پرتماشاگر به این مجموعه باید همه تأییدیه‌های سازمان لیگ، امنیتی و پخش تلویزیونی دریافت شود.

استقلال و پرسپولیس هنوز درخواست رسمی نداده‌اند

ستوده‌نژاد اعلام کرده استقلال و پرسپولیس تا زمان اظهارات او، درخواست رسمی برای استفاده از سه ورزشگاه جایگزین به اداره‌کل ورزش و جوانان استان تهران ارائه نکرده‌اند. البته باشگاه‌ها می‌توانند مستقیماً با مدیران ورزشگاه موردنظر قرارداد ببندند و سپس قرارداد را برای تأیید نهایی به سازمان لیگ تحویل دهند.

براساس ضوابط اعلام‌شده، هر باشگاه باید ورزشگاه اصلی و ورزشگاه دوم خود را به سازمان لیگ معرفی کند. سازمان لیگ نیز پس از بررسی قرارداد، امکانات و تأییدیه‌های لازم، محل برگزاری مسابقات را مشخص خواهد کرد. در نتیجه، اعلام آمادگی یک مدیر ورزشگاه به‌تنهایی برای قطعی شدن میزبانی کافی نیست.

تأخیر در نهایی کردن ورزشگاه می‌تواند بر فروش بلیت، برنامه سفر تیم مهمان، استقرار تجهیزات VAR، تأمین امنیت و برنامه پخش مسابقه اثر بگذارد. لیگ بیست‌وششم قرار است از جمعه ۲۳ مرداد آغاز شود و باشگاه‌ها زمان زیادی برای آزمون گزینه‌های مختلف ندارند.

فشار مضاعف بر چمن ورزشگاه شهر قدس

اگر استقلال، پرسپولیس و پیکان به‌طور هم‌زمان شهر قدس را به‌عنوان ورزشگاه اصلی یا جایگزین معرفی کنند، تعداد مسابقات روی یک زمین به شکل قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت. در برخی هفته‌ها ممکن است چند دیدار لیگ برتر با فاصله زمانی کوتاه در همین ورزشگاه برگزار شود.

چنین تراکمی، به‌خصوص در ماه‌های سرد و بارانی، می‌تواند کیفیت چمن را کاهش دهد. ورزشگاهی که قرار است جای خالی آزادی و تختی را هم‌زمان پر کند، باید برنامه دقیقی برای نگهداری زمین، زمان استراحت چمن و محدود کردن تمرینات پیش از مسابقه داشته باشد. در غیر این صورت، شهر قدس نیز ممکن است با همان چرخه‌ای روبه‌رو شود که تختی را از مدار میزبانی خارج کرد.

استفاده چرخشی از شهر قدس، دستگردی و اسلامشهر می‌تواند فشار را توزیع کند، اما این راهکار برای هواداران مشکلات دیگری ایجاد می‌کند. تغییر مداوم محل مسابقات، برنامه‌ریزی برای خرید بلیت و حمل‌ونقل را دشوار می‌سازد و مانع شکل‌گیری یک خانه ثابت برای استقلال و پرسپولیس می‌شود.

بحران ورزشگاه، فراتر از یک مشکل چمن

تعطیلی تختی تا خرداد ۱۴۰۶ فقط خبر تعویض یک زمین چمن نیست؛ این اتفاق بار دیگر کمبود ورزشگاه استاندارد در تهران را آشکار کرده است. شهری با دو باشگاه پرطرفدار استقلال و پرسپولیس و چند نماینده دیگر در سطوح مختلف فوتبال، با خارج شدن آزادی و تختی تقریباً به ورزشگاه‌های کوچک‌تر شهرهای اطراف وابسته شده است.

تعمیر اصولی تختی و آزادی ضروری است، اما هم‌زمان باید برای دوران بازسازی نیز برنامه جایگزین وجود داشته باشد. مشخص نبودن ورزشگاه خانگی در آستانه شروع فصل، هزینه‌های اجرایی باشگاه‌ها را افزایش می‌دهد و مستقیماً بر کیفیت برگزاری لیگ و تجربه هواداران اثر می‌گذارد.

اکنون شهر قدس محتمل‌ترین خانه موقت سرخابی‌هاست و دستگردی و اسلامشهر نیز به‌عنوان گزینه‌های پشتیبان مطرح‌اند. بااین‌حال، تا زمان امضای قرارداد باشگاه‌ها و تأیید رسمی سازمان لیگ، محل میزبانی استقلال و پرسپولیس قطعی نیست. آنچه فعلاً قطعیت دارد، غیبت طولانی ورزشگاه تختی است؛ ورزشگاهی که قرار بود بخشی از مشکل آزادی را حل کند، اما خود به پروژه‌ای تقریباً یک‌ساله تبدیل شده است.