چرا کاهش قیمت دام زنده به بازار گوشت نرسید؟ پشت پرده فاصله قیمت دامداری تا سفره مردم

یکی از پرسش‌های اصلی این روزهای بازار گوشت، فاصله میان قیمت دام زنده و قیمت گوشت در بازار مصرف است. در حالی که دامداران از کاهش قیمت فروش دام خود خبر می‌دهند، بسیاری از مصرف‌کنندگان همچنان گوشت را با قیمت‌های بالا خریداری می‌کنند.

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، در پاسخ به این موضوع تاکید کرده که بازار گوشت تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد و قیمت نهایی تنها از نرخ دام زنده تعیین نمی‌شود.

به گفته او، هر بخش از زنجیره عرضه، از هزینه‌های حمل‌ونقل و کشتار گرفته تا توزیع و فروش، بر قیمت نهایی تاثیر می‌گذارد و به همین دلیل نمی‌توان انتظار داشت کاهش قیمت دام زنده به صورت فوری و کامل در بازار مصرف مشاهده شود.

بازار دام زنده قیمت مشخص‌تری دارد

پوریان معتقد است برخلاف بازار گوشت، در بخش دام زنده قیمت‌ها شفاف‌تر و تا حدودی نزدیک به یک نرخ مشخص است.

او البته تاکید کرده که قیمت دام زنده در تهران نسبت به برخی استان‌ها بالاتر است؛ زیرا تهران بیشتر یک بازار مصرف و پذیرنده دام محسوب می‌شود و تولیدکننده اصلی دام نیست.

به گفته فعالان این حوزه، فاصله میان محل تولید و محل مصرف، یکی از عواملی است که می‌تواند هزینه‌های اضافی به زنجیره تامین اضافه کند.

کاهش ۳۰ درصدی قیمت دام در یک ماه

رئیس شورای تأمین دام کشور اعلام کرده که بازار دام زنده طی یک ماه اخیر کاهش قابل توجهی را تجربه کرده است.

بر اساس اظهارات او، قیمت دام سبک، به‌ویژه بره نر، اکنون حدود ۶۳۵ تا ۶۴۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است و قیمت هر کیلوگرم گوساله نیز در محدوده ۵۰۰ تا ۵۱۰ هزار تومان قرار دارد.

این کاهش قیمت در شرایطی رخ داده که بازار در یکی از دوره‌های پرمصرف سال قرار دارد؛ دوره‌ای که همزمان با ایام اربعین و افزایش فعالیت موکب‌های پذیرایی، معمولا تقاضا برای گوشت افزایش پیدا می‌کند.

با این حال، افزایش عرضه دام باعث شده بازار با کمبود مواجه نشود.

افزایش عرضه دام؛ نتیجه تغییر شرایط منطقه‌ای

یکی از دلایل اصلی کاهش قیمت دام زنده، تغییر شرایط صادرات غیررسمی عنوان شده است.

پوریان توضیح داده که در سال‌های گذشته، در فصل بهار و ابتدای تابستان، خروج غیرقانونی دام زنده از طریق مسیرهای دریایی به کشورهای حاشیه خلیج فارس افزایش پیدا می‌کرد.

اما امسال به دلیل شرایط ناشی از جنگ و محدود شدن جابه‌جایی‌ها، این مسیر تقریبا متوقف شده است. در نتیجه، دام بیشتری در داخل کشور باقی مانده و بسیاری از واحدهای دامداری با افزایش تعداد دام مواجه شده‌اند.

این افزایش عرضه، در نهایت باعث کاهش قیمت دام زنده در بازار داخلی شده است.

تولید داخلی بیش از ۹۰ درصد نیاز بازار را تامین می‌کند

رئیس شورای تأمین دام کشور تاکید کرده که وضعیت تولید و مصرف گوشت در حال حاضر متعادل است و تولید داخلی از ابتدای سال تاکنون توانسته بیش از ۹۰ درصد نیاز بازار را تامین کند.

این موضوع نشان می‌دهد ظرفیت تولید داخلی در حوزه دام وجود دارد، اما مدیریت عرضه و تقاضا همچنان یکی از چالش‌های اصلی بازار گوشت است.

به گفته پوریان، در ماه‌های اخیر میزان واردات گوشت نیز کاهش پیدا کرده، زیرا سطح تولید داخلی پاسخگوی بخش عمده‌ای از نیاز کشور بوده است.

ضرورت واردات گوشت منجمد برای کنترل بازار

با وجود تاکید بر توان تولید داخلی، فعالان صنعت دام معتقدند واردات نیز نقش مهمی در تنظیم بازار دارد.

پوریان گفته است که نباید تمام برنامه تامین گوشت کشور فقط بر تولید داخلی و گوشت گرم متکی باشد، زیرا برخی اصناف پرمصرف نیاز مستمر و قابل توجهی به گوشت دارند.

رستوران‌ها، مراکز تهیه غذا و برخی مجموعه‌های خدماتی از جمله مصرف‌کنندگان عمده گوشت هستند و در صورت کمبود عرضه، افزایش تقاضای آنها می‌تواند فشار زیادی به بازار وارد کند.

به همین دلیل، واردات گوشت منجمد در کنار تولید داخلی می‌تواند به عنوان یک ابزار تنظیم بازار مورد استفاده قرار گیرد.

چرا صادرات غیرقانونی دام جذاب شده بود؟

یکی از موضوعات مطرح‌شده در بازار دام، خروج غیرقانونی دام زنده به کشورهای منطقه است.

پوریان دلیل این اتفاق را تفاوت قیمت دام سبک ایران با کشورهای حوزه خلیج فارس عنوان کرده است.

به گفته او، ایران در زمینه تولید دام سبک از مزیت برخوردار است و قیمت دام سبک در کشور نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه پایین‌تر است. در مقابل، بسیاری از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به جز عمان، واردکننده دام سبک هستند.

با محدود شدن جابه‌جایی دام در شرایط جنگی، قیمت دام سبک در این کشورها افزایش پیدا کرده و همین موضوع در سال‌های گذشته انگیزه صادرات غیررسمی را افزایش داده بود.

چالش اصلی؛ فاصله میان تولید و مصرف

بازار گوشت ایران اکنون با یک تناقض مهم روبه‌رو است؛ از یک سو دامدار با کاهش قیمت محصول خود مواجه شده و از سوی دیگر مصرف‌کننده همچنان کاهش محسوسی در قیمت گوشت احساس نمی‌کند.

این فاصله نشان می‌دهد مشکل فقط در سطح تولید نیست، بلکه بخش توزیع و زنجیره انتقال محصول نیز نقش مهمی در قیمت نهایی دارد.

کارشناسان معتقدند برای حل این مشکل، علاوه بر کنترل هزینه‌های تولید، باید شفافیت بیشتری در مسیر انتقال گوشت از دامداری تا فروشگاه ایجاد شود.

آینده بازار گوشت؛ ثبات یا بازگشت گرانی؟

شرایط فعلی بازار گوشت به عوامل مختلفی وابسته است؛ از میزان تولید داخلی و هزینه نهاده‌ها گرفته تا وضعیت واردات و شرایط منطقه‌ای.

اگر عرضه دام همچنان بالا بماند و واردات هدفمند برای کنترل بازار ادامه پیدا کند، احتمال حفظ ثبات قیمت‌ها وجود دارد.

اما در صورت افزایش تقاضا، کاهش عرضه یا اختلال در مسیر تامین، بازار می‌تواند دوباره با افزایش قیمت مواجه شود.

جمع‌بندی

کاهش ۳۰ درصدی قیمت دام زنده هنوز نتوانسته تاثیر مستقیمی بر قیمت گوشت در بازار مصرف بگذارد. دلیل اصلی این موضوع، وجود هزینه‌ها و عوامل متعدد در زنجیره عرضه عنوان می‌شود.

در شرایط فعلی، تولید داخلی توان تامین بخش عمده نیاز کشور را دارد، اما برای جلوگیری از نوسان قیمت، ترکیبی از تولید داخلی، واردات مدیریت‌شده و اصلاح شبکه توزیع ضروری به نظر می‌رسد.

بازار گوشت اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که مدیریت عرضه و رساندن کاهش قیمت‌ها از دامداری به سفره مردم، مهم‌ترین چالش پیش روی سیاست‌گذاران خواهد بود.