قیمت مرغ امروز ۱۵ مرداد ۱۴۰۵؛ فیله ۶۸۴ هزار تومان شد، چرا قطعات مرغ گرانتر از مرغ کامل هستند؟
بر اساس نرخهای ثبتشده در بازار، هر کیلوگرم مرغ کامل با قیمت ۳۲۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد. مرغ کامل همچنان یکی از اصلیترین اقلام پروتئینی سبد خانوار است و قیمت آن معمولاً بهعنوان یکی از شاخصهای وضعیت بازار مرغ مورد توجه قرار میگیرد.
قیمت هر کیلوگرم ران مرغ با پوست و کمر ۲۸۰ هزار تومان اعلام شده است. ران مرغ بدون پوست و بدون کمر نیز با نرخ ۴۱۸ هزار تومان عرضه میشود. اختلاف میان این دو محصول نشان میدهد حذف پوست، کمر و بخشهای کممصرف، هزینه نهایی هر کیلوگرم محصول قابل استفاده را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
در بخش قطعات گرانتر، هر کیلوگرم سینه مرغ بدون پوست و با استخوان ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان قیمت دارد. فیله مرغ نیز با نرخ ۶۸۴ هزار تومان، گرانترین قلم این فهرست است و بیش از دو برابر مرغ کامل قیمتگذاری میشود.
بررسی فهرستهای خردهفروشی روزهای اخیر نیز قیمت ۶۸۴ هزار تومانی فیله و ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومانی سینه مرغ را تأیید میکند، هرچند نرخ محصولات بستهبندیشده، ممتاز یا برندهای مختلف میتواند با قیمتهای عمومی بازار تفاوت زیادی داشته باشد.
کدام قطعات مرغ گرانتر شدند؟
مقایسه قیمتهای فعلی با نرخهای ۱۳ مرداد نشان میدهد رشد قیمتها در تمام بخشهای بازار یکسان نبوده است. در آن روز، مرغ کامل با قیمت حدود ۳۰۰ هزار تومان و ران مرغ با پوست و کمر با نرخ ۲۵۵ هزار تومان عرضه میشد. بنابراین مرغ کامل طی مدت کوتاهی حدود هفت درصد و ران با پوست نزدیک به ۱۰ درصد افزایش قیمت داشته است.
در مقابل، قیمت فیله مرغ در محدوده ۶۸۴ هزار تومان و سینه بدون پوست با استخوان در سطح ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان باقی مانده است. ران بدون پوست و بدون کمر نیز تغییر معناداری نداشته و در روزهای گذشته حدود ۴۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان قیمتگذاری شده بود.
این مقایسه نشان میدهد بهجای یک موج فراگیر گرانی، بازار فعلاً با تعدیل رو به بالای چند قلم مشخص مواجه است. افزایش قیمت مرغ کامل و ران با پوست ممکن است به تغییر میزان عرضه در شبکه خردهفروشی، هزینه حمل و کشتار یا افزایش تقاضای روزانه مرتبط باشد؛ اما ثبات نسبی قطعات گرانتر نشان میدهد نمیتوان همه تغییرات را صرفاً به یک عامل نسبت داد.
چرا فیله مرغ بیش از دو برابر مرغ کامل قیمت دارد؟
اختلاف قیمت میان مرغ کامل و قطعاتی مانند فیله، تنها به کیفیت گوشت مربوط نیست. برای تولید یک کیلوگرم فیله باید چند قطعه مرغ وارد فرایند قطعهبندی شود. جدا کردن استخوان، پوست، چربی و بخشهای اضافی، وزن محصول قابل فروش را کاهش میدهد؛ در حالی که هزینه خرید مرغ کامل، کشتار، نیروی انسانی و نگهداری همچنان پرداخت شده است.
هزینه قطعهبندی، بستهبندی، سردخانه، حمل یخچالی، افت وزن و حاشیه فروش واحدهای عرضه نیز به قیمت نهایی اضافه میشود. به همین دلیل، قیمت یک کیلوگرم فیله را نمیتوان مستقیماً با یک کیلوگرم مرغ کامل مقایسه کرد.
با این حال، بالا رفتن فاصله قیمتها میتواند رفتار مصرفکننده را تغییر دهد. خانوارهایی که پیشتر فیله یا سینه بدون استخوان خریداری میکردند، ممکن است برای مدیریت هزینهها به سمت مرغ کامل، ران با پوست یا خرید حجم کمتر حرکت کنند.
تناقض بازار؛ مازاد تولید داریم اما مرغ همچنان گران است
افزایش برخی قیمتهای خردهفروشی در شرایطی اتفاق افتاده که تشکلهای تولیدی از مازاد عرضه مرغ خبر میدهند. مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی اعلام کرده است که مرغداران به دلیل تولید مازاد، محصول خود را پایینتر از هزینه واقعی تولید عرضه میکنند. مجوز صادرات ماهانه ۱۰ هزار تن مرغ نیز برای کاهش فشار عرضه صادر شده، اما اجرای محدود یا کند صادرات هنوز نتوانسته تعادل پایداری ایجاد کند.
دادههای بازار نیز نشان میدهد متوسط قیمت مرغ زنده در ۱۴ مرداد حدود ۲۲۱ هزار تومان برای هر کیلوگرم بوده است. متوسط نرخ عمدهفروشی مرغ کامل کشتار نیز حدود ۳۱۳ هزار و ۶۶۰ تومان گزارش شده که به قیمت ۳۲۰ هزار تومانی عرضه مرغ کامل در برخی فهرستهای خردهفروشی نزدیک است.
این وضعیت نشان میدهد گرانی قطعات لزوماً به معنای سود بالای مرغدار نیست. ممکن است تولیدکننده در ابتدای زنجیره زیان کند، اما هزینههای کشتار، قطعهبندی، بستهبندی و توزیع اجازه ندهد محصول نهایی با همان نسبت ارزان شود.
رشد هزینه تولید چه اثری بر قیمت مرغ دارد؟
فعالان صنعت طیور میگویند قیمت تمامشده مرغ نسبت به گذشته حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است. در عین حال، جوجهریزی دو ماه اخیر بیش از نیاز بازار ارزیابی شده و تشکلهای صنفی جوجهریزی ماهانه حدود ۱۰۵ میلیون قطعه را برای پایداری تولید و تنظیم عرضه مناسب میدانند.
ترکیب افزایش هزینه و مازاد تولید، شرایط دشواری برای مرغداران ایجاد میکند. نهادههای دامی، جوجه یکروزه، دارو و واکسن، انرژی، حملونقل و دستمزد از مهمترین هزینههای مرغداری هستند. اگر این هزینهها افزایش یابد اما عرضه بیش از تقاضا باشد، تولیدکننده امکان انتقال کامل هزینه به قیمت فروش را ندارد.
نتیجه چنین وضعیتی میتواند کاهش جوجهریزی در دورههای بعدی باشد. کاهش شدید تولید نیز با چند ماه تأخیر ممکن است بازار را از مازاد عرضه به کمبود و افزایش دوباره قیمت منتقل کند. بنابراین ارزانی درِ مرغداری و گرانی در خردهفروشی دو نشانه متضاد از زنجیرهای هستند که تعادل آن شکننده شده است.
کاهش قدرت خرید، تقاضای مرغ را تغییر میدهد
فشار قیمتها فقط به تولیدکنندگان محدود نیست. نرخ تورم سالانه کشور در تیر ۱۴۰۵ به ۶۶ درصد رسیده و تورم دهک دوم درآمدی ۷۳.۵ درصد گزارش شده است. این اختلاف نشان میدهد خانوارهای کمدرآمد فشار بیشتری از افزایش هزینههای زندگی تحمل میکنند.
در چنین شرایطی، حتی ثابت ماندن قیمت مرغ در سطوح بالا میتواند به معنای کاهش مصرف باشد. مرغ طی سالهای گذشته یکی از جایگزینهای ارزانتر گوشت قرمز محسوب میشد، اما رسیدن فیله به ۶۸۴ هزار تومان و سینه مرغ به بیش از ۵۱۴ هزار تومان، دسترسی بخشی از خانوارها به قطعات آماده و بدون ضایعات را محدود میکند.
ادامه این روند احتمالاً تقاضا را به سمت قطعات ارزانتر سوق خواهد داد. این تغییر میتواند تقاضای مرغ کامل و ران با پوست را افزایش دهد و خود به عاملی برای رشد قیمت همین اقلام تبدیل شود.
آیا قیمت مرغ دوباره افزایش مییابد؟
چشمانداز کوتاهمدت بازار به تعادل میان مازاد تولید و افزایش هزینهها بستگی دارد. وجود عرضه فراوان میتواند مانع جهش شدید قیمت مرغ کامل شود، اما رشد هزینه نهادهها و خدمات جانبی اجازه کاهش گسترده نرخها را نمیدهد.
اگر صادرات مرغ سرعت بگیرد، بخشی از مازاد تولید از بازار خارج میشود و فشار زیان بر مرغدار کاهش مییابد؛ هرچند صادرات ۱۰ هزار تن در مقایسه با حجم تولید کشور، بهتنهایی راهکار کاملی برای تنظیم بازار نیست. مجوز صادرات میتواند نقش یک ابزار مکمل را داشته باشد، اما ثبات بازار نیازمند برنامهریزی منظم جوجهریزی، تأمین نهاده و پیشبینی مصرف است.
جمعبندی
قیمت مرغ در میانه مرداد ۱۴۰۵ با افزایش محدود اما قابل توجه در برخی اقلام روبهرو شده است. مرغ کامل با نرخ ۳۲۰ هزار تومان، ران با پوست ۲۸۰ هزار تومان، سینه با استخوان ۵۱۴ هزار و ۸۰۰ تومان و فیله مرغ ۶۸۴ هزار تومان عرضه میشود.
دادهها نشان میدهد موج افزایش قیمت فعلاً بیشتر در مرغ کامل و ران با پوست متمرکز است و برخی قطعات گرانتر تغییر محسوسی نداشتهاند. با وجود مازاد تولید، رشد هزینههای پرورش، کشتار و توزیع مانع کاهش پایدار قیمت برای مصرفکننده شده است.
تداوم این شرایط میتواند خانوارها را به سمت خرید قطعات ارزانتر سوق دهد و همزمان، زیان مرغداران را افزایش دهد. تنظیم واقعی بازار زمانی امکانپذیر خواهد بود که میزان جوجهریزی، صادرات، تأمین نهاده و قدرت خرید مصرفکننده در قالب یک برنامه منسجم مدیریت شود؛ در غیر این صورت، بازار مرغ همچنان میان مازاد تولید، زیان تولیدکننده و گرانی برای خانوارها در نوسان خواهد ماند.