درگذشت پدر رؤیای رجیانا؛ جوزپه مارکیورو، مربی‌ای که یک تیم کوچک را به سری A رساند

جوزپه مارکیورو که ۱۳ مارس ۱۹۳۶ در میلان متولد شده بود، روز پنجشنبه ۶ آگوست ۲۰۲۶ در ۹۰ سالگی درگذشت. خبر درگذشت او با واکنش باشگاه‌هایی همراه شد که بخش مهمی از تاریخشان با نام این مربی ایتالیایی پیوند خورده است. چزنا از او به‌عنوان یکی از مربیان تاریخی باشگاه یاد کرد و رجیو امیلیا نیز در سوگ مردی نشست که موفق‌ترین دوره تاریخ رجیانا را رقم زده بود.

مارکیورو تنها چند ماه پیش، در ماه مارس، ۹۰ سالگی خود را جشن گرفته بود. آن زمان بازیکنان سابق رجیانا از او به‌عنوان چهره‌ای یاد کردند که فراتر از یک سرمربی، برای نسل طلایی این باشگاه نقش یک رهبر و حتی «پدر» را داشت. اکنون درگذشت او دوباره خاطرات سال‌هایی را زنده کرده که یک باشگاه کوچک از رجیو امیلیا توانست خود را به بالاترین سطح فوتبال ایتالیا برساند.

مارکیورو که بود؟ از آکادمی میلان تا نیمکت مربیگری

مارکیورو فوتبال را در رده‌های پایه میلان آغاز کرد، اما هرگز در مسابقات رسمی تیم اول روسونری به میدان نرفت. دوران بازی او بیشتر با تیم‌هایی مانند وارزه، کاتانزارو، پرو ورچلی و لنیانو سپری شد. یکی از مهم‌ترین مقاطع دوران بازی‌اش حضور در وارزه بود؛ تیمی که در فاصله سال‌های ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۴ از سری C خود را به سری A رساند. او همچنین در سال ۱۹۶۶ برای کاتانزارو در فینال جام حذفی سری B گلزنی کرد.

اما میراث اصلی مارکیورو نه داخل زمین، بلکه کنار خط شکل گرفت.

او از ابتدای دهه ۱۹۷۰ وارد مربیگری شد و به‌تدریج به متخصص ساختن تیم‌هایی تبدیل شد که با امکانات محدود، عملکردی فراتر از انتظار داشتند. گاتزتا دلو اسپورت در مرور کارنامه او از پنج صعود در دوران مربیگری یاد کرده است؛ آماری که به‌خوبی نشان می‌دهد چرا نام مارکیورو در فوتبال ایتالیا با پروژه‌های صعود و تیم‌سازی پیوند خورده بود.

معجزه چزنا؛ وقتی یک تیم کوچک اروپایی شد

نخستین نقطه عطف بزرگ دوران مربیگری مارکیورو در چزنا رقم خورد. او در فصل ۷۶-۱۹۷۵ هدایت این تیم را در سری A برعهده گرفت و چزنا را به رتبه ششم جدول رساند؛ جایگاهی که سهمیه حضور در جام یوفا را برای این باشگاه به همراه داشت.

اهمیت این دستاورد زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم مقام ششم و صعود به مسابقات اروپایی همچنان در میان بهترین نتایج تاریخ چزنا قرار دارد. خود باشگاه نیز پس از درگذشت مارکیورو تأکید کرد که نتیجه آن فصل همچنان بالاترین دستاورد چزنا در سطح اول فوتبال ایتالیا محسوب می‌شود.

موفقیت بزرگ با چزنا بلافاصله توجه میلان را جلب کرد. مارکیورو در تابستان ۱۹۷۶ به باشگاهی رفت که سال‌ها پیش فوتبال را در آکادمی آن آغاز کرده بود.

اما رؤیای میلان عمر زیادی نداشت.

او در فصل ۷۷-۱۹۷۶ پس از ۱۵ مسابقه لیگ از سمت خود کنار گذاشته شد و نرئو روکو جای او را گرفت. تجربه کوتاه میلان بعدها یکی از حسرت‌های بزرگ دوران حرفه‌ای مارکیورو باقی ماند. خود او در آخرین مصاحبه مفصلش با گاتزتا نیز از روسونری به‌عنوان یکی از افسوس‌های دوران مربیگری‌اش یاد کرده بود.

تاکتیک‌های مارکیورو؛ مربی‌ای جلوتر از زمان خود؟

یکی از جنبه‌هایی که در مرور کارنامه مارکیورو کمتر از صعودهایش دیده می‌شود، نگاه تاکتیکی اوست. باشگاه چزنا پس از مرگ این مربی از او به‌عنوان یک «نوآور» در فوتبال دهه‌های ۷۰ و ۸۰ یاد کرد.

مارکیورو به سازماندهی تیم، حرکت گروهی بازیکنان و دفاع منطقه‌ای علاقه داشت؛ ایده‌هایی که در سال‌های بعد با ظهور مربیانی مانند آریگو ساکی به بخش مهمی از فوتبال مدرن ایتالیا تبدیل شدند. عنوان آخرین گفت‌وگوی او با گاتزتا نیز به همین موضوع اشاره داشت؛ مارکیورو معتقد بود فوتبال منطقه‌ای و سازمان‌یافته‌ای که بعدها ساکی به بالاترین سطح رساند، به بخشی از رؤیای تاکتیکی او شباهت داشت.

شاید همین ویژگی توضیح دهد که چرا مارکیورو در تیم‌های کوچک‌تر موفق‌تر بود. او بیش از آنکه به مجموعه‌ای از ستاره‌ها وابسته باشد، به ساختن یک سیستم نیاز داشت.

دو صعود پیاپی با کومو؛ از سری C1 تا سری A

یکی دیگر از شاهکارهای کارنامه مارکیورو در کومو شکل گرفت. او در فصل ۷۹-۱۹۷۸ این باشگاه را با قهرمانی سری C1 به سری B رساند. کومو تحت هدایت او ۲۰ برد در ۳۴ مسابقه کسب کرد و تنها چهار بار شکست خورد.

یک فصل بعد، پروژه متوقف نشد. کومو این‌بار سری B را نیز در رتبه نخست تمام کرد و مستقیماً راهی سری A شد. تیم مارکیورو در ۳۸ مسابقه تنها شش شکست داشت و با ۱۷ گل خورده یکی از منظم‌ترین تیم‌های لیگ بود.

دو صعود متوالی، تصویری روشن از فلسفه کاری مارکیورو ارائه می‌دهد: تیمی منظم، سخت برای شکست‌دادن و متکی به ساختار.

رجیانا؛ جایی که مارکیورو تبدیل به اسطوره شد

با وجود موفقیت در چزنا و کومو و سابقه حضور در میلان، مهم‌ترین بخش میراث مارکیورو بدون تردید به رجیانا مربوط می‌شود.

او تابستان ۱۹۸۸ در شرایطی هدایت رجیانا را برعهده گرفت که تیم در سری C1 حضور داشت. همان فصل نخست، رجیانا قهرمان گروه خود شد و به سری B صعود کرد. مارکیورو اما برخلاف بسیاری از مربیان صعودکننده، پروژه را نیمه‌کاره رها نکرد.

پس از چند فصل تثبیت در سری B، فصل ۹۳-۱۹۹۲ به نقطه تاریخی باشگاه تبدیل شد. رجیانا تحت هدایت مارکیورو قهرمان سری B شد و برای نخستین بار در تاریخ خود به سری A رسید. صعود در ۱۶ مه ۱۹۹۳ و پس از تساوی یک بر یک مقابل چزنا قطعی شد؛ اتفاقی که هنوز یکی از مهم‌ترین روزهای تاریخ فوتبال رجیو امیلیاست.

اما شاید حتی صعود نیز بزرگ‌ترین شاهکار او نبود.

برد تاریخی مقابل میلان؛ روزی که رجیانا در سری A ماند

فصل ۹۴-۱۹۹۳ اولین تجربه رجیانا در سری A بود و تقریباً همه انتظار داشتند تیم تازه‌وارد خیلی زود به دسته پایین‌تر برگردد.

مارکیورو و بازیکنانش نظر دیگری داشتند.

سرنوشت بقا در اول مه ۱۹۹۴ به ورزشگاه سن‌سیرو کشیده شد؛ جایی که رجیانا مقابل میلانِ فابیو کاپلو، قهرمان ایتالیا، قرار گرفت. بیش از ۱۰ هزار هوادار رجیانا برای تماشای مسابقه راهی میلان شدند و تیم مارکیورو با گل ماسیمیلیانو اسپوزیتو یک بر صفر پیروز شد تا بقای تاریخی خود را تضمین کند.

رجیانا آن فصل در رتبه چهاردهم ایستاد و در سری A ماند. برای باشگاهی با آن ابعاد و امکانات، شکست‌دادن میلان قهرمان در سن‌سیرو و فرار از سقوط چیزی کمتر از یک قهرمانی نبود.

مارکیورو از ژوئیه ۱۹۸۸ تا اکتبر ۱۹۹۴ مجموعاً ۲۴۷ مسابقه هدایت رجیانا را برعهده داشت؛ طولانی‌ترین و مهم‌ترین دوره مربیگری او در یک باشگاه.

وداع فوتبال ایتالیا با «پیپو»

مارکیورو پس از رجیانا هدایت تیم‌هایی چون جنوا، ونتزیا، چزنا و تریستینا را نیز تجربه کرد و در سال ۱۹۹۷ به دوران طولانی حضورش روی نیمکت پایان داد. پیش از آن نیز سابقه مربیگری آولینو، آنکونا، پراتو، بارلتا و فوجیا را داشت.

اما امروز وقتی نام جوزپه مارکیورو مطرح می‌شود، کمتر کسی ابتدا به تعداد جام‌های او نگاه می‌کند. میراثش در شهرهایی مانند چزنا و رجیو امیلیا با خاطره گره خورده است؛ خاطره تیم‌هایی که تصور نمی‌شد بتوانند به اروپا برسند یا در سری A بازی کنند.

رجیانا در پیام وداع خود به تأثیر مارکیورو بر پیوند میان تیم و شهر اشاره کرد و خطاب به مربی تاریخی‌اش نوشت: «هرگز تو را فراموش نخواهیم کرد، پیپو.»

این جمله شاید خلاصه دقیقی از جایگاه مارکیورو باشد؛ مربی‌ای که بزرگ‌ترین باشگاه دوران حرفه‌ای‌اش میلان بود، اما اسطوره واقعی شهرهایی شد که پیش از آمدن او رؤیای بزرگ‌شدن داشتند.

توضیحات متا: جوزپه «پیپو» مارکیورو، سرمربی سابق میلان، چزنا، کومو و رجیانا در ۹۰ سالگی درگذشت؛ نگاهی به زندگی و کارنامه مربی‌ای که رجیانا را برای نخستین بار به سری A رساند و چزنا را اروپایی کرد.