ریسک بزرگ استقلال روی یاسر آسانی؛ یک نامه فسخ، پنجره بسته و سندی که باید منتشر شود

ماجرای یاسر آسانی در فاصله کوتاهی چند بار تغییر مسیر داد. بازیکن آلبانیایی برای شروع تمرینات پیش‌فصل به ایران آمد، سپس کشور را ترک کرد و در ادامه خبر رسید با استناد به پرداخت‌نشدن مطالبات، نامه فسخ یک‌طرفه قرارداد خود را برای استقلال ارسال کرده است. رسانه‌ها در ۲۳ تیر از رسیدن این نامه به باشگاه خبر دادند و علت اعلام‌شده نیز مطالبات فصل گذشته و پیش‌پرداخت فصل جدید بود.

اما آسانی خیلی زود به تهران برگشت. باشگاه در ۲ مرداد بازگشت او را تأیید کرد و دو روز بعد نیز ایسنا گزارش داد جلسه میان بازیکن و مدیران استقلال به توافق منجر شده و آسانی در تیم می‌ماند.

همین بازگشت ساده ظاهراً یک مسئله پیچیده حقوقی را ایجاد کرده است.

استقلال چه می‌گوید؛ فسخ در سامانه ثبت نشده است

استقلال در موضع رسمی خود تأکید کرده صرف ارسال نامه فسخ به باشگاه، به معنای خاتمه قطعی رابطه قراردادی نیست و آسانی نیز فسخ خود را در پرتال مورد اشاره باشگاه ثبت نکرده است. مدیران آبی همچنین مدعی شده‌اند براساس اسناد و استعلام‌های دریافتی، قرارداد قبلی همچنان قابلیت ادامه دارد.

پیش از این نیز علی تاجرنیا گفته بود فسخ آسانی در سازمان لیگ ثبت نشده است. چند روز بعد، یک منبع آگاه در باشگاه به ایسنا گفت استقلال موضوع را از سازمان لیگ استعلام کرده و چون نام آسانی از فهرست تیم خارج نشده، نیازی به ثبت دوباره او وجود ندارد.

این نکته مهم‌ترین دفاع استقلال است: اگر ثبت بازیکن هیچ‌گاه لغو نشده باشد، آیا اصلاً «ثبت جدیدی» اتفاق می‌افتد که پنجره بسته مانع آن شود؟

احمدرضا براتی، کارشناس حقوقی فوتبال، نیز همین برداشت را مطرح کرده است. او می‌گوید اگر ثبت آسانی همچنان معتبر باشد و سازمان لیگ او را از فهرست استقلال خارج نکرده باشد، بازیکن جدید تلقی نمی‌شود و بازگشت به همان رابطه قبلی الزاماً نیازمند ثبت تازه نیست.

اما آیا ارسال نامه فسخ بی‌اثر است؟

اینجاست که اختلاف حقوقی شکل می‌گیرد.

در مقررات فیفا، مسئله «قرارداد» و مسئله «ثبت بازیکن» دقیقاً یک چیز نیستند. یک بازیکن ممکن است از نظر سامانه فدراسیون هنوز در فهرست باشگاه دیده شود، اما درباره اعتبار قرارداد کاری او اختلاف وجود داشته باشد.

قواعد عمومی FIFA درباره قراردادهای حرفه‌ای از اصل ثبات قرارداد حمایت می‌کنند؛ در عین حال امکان فسخ یک‌طرفه در شرایط دارای «دلیل موجه» را نیز به رسمیت می‌شناسند. بنابراین وقتی بازیکنی نامه فسخ ارسال می‌کند، سؤال حقوقی اصلی این است که آیا فسخ او معتبر و دارای دلیل موجه بوده یا نه؛ نه صرفاً اینکه یک گزینه اداری در سامانه فدراسیون تغییر کرده است. چارچوب فعلی مقررات انتقال بازیکنان همچنان برقرار است و نسخه کاملاً جدید RSTP از اول ژانویه ۲۰۲۷ اجرا خواهد شد.

در منابع عمومی فیفا که قابل بررسی است، شرطی با این مضمون که «فسخ فقط زمانی ایجاد اثر می‌کند که بازیکن آن را در پرتال حقوقی فیفا ثبت کند» به‌عنوان یک قاعده عمومی دیده نمی‌شود. پرتال حقوقی فیفا اساساً برای ثبت و پیگیری دعاوی و پرونده‌های حقوقی استفاده می‌شود.

بنابراین استدلال استقلال ممکن است از جهت وضعیت ثبت بازیکن در ایران قابل دفاع باشد، اما برای پایان‌دادن کامل به بحث درباره اثر حقوقی نامه فسخ، انتشار استعلام کتبی ضروری است.

مخالفان چه می‌گویند؟

مجتبی فریدونی، عضو سابق هیئت‌مدیره استقلال، برداشت کاملاً متفاوتی دارد. او معتقد است ارسال نامه فسخ باعث خاتمه رابطه قبلی شده و در نتیجه آسانی برای بازگشت باید دوباره ثبت شود؛ اقدامی که به دلیل محرومیت نقل‌وانتقالاتی استقلال امکان‌پذیر نیست. این موضع در رسانه‌ها بازتاب گسترده‌ای داشته است.

این دیدگاه البته هنوز یک تفسیر حقوقی است و نباید آن را حکم قطعی فیفا تلقی کرد.

در سمت مقابل، کارشناسانی مانند براتی استدلال می‌کنند ملاک عملی، وضعیت ثبت بازیکن است؛ اگر registration آسانی هیچ‌گاه لغو نشده و سازمان لیگ همچنان او را بازیکن استقلال می‌شناسد، اساساً ثبت جدیدی صورت نمی‌گیرد که مشمول ممنوعیت باشد.

همین تضاد نشان می‌دهد پرونده با یک اظهار نظر رسانه‌ای حل نمی‌شود.

مقررات فیفا درباره پنجره بسته چه می‌گوید؟

قاعده کلی بسیار روشن است. فیفا اعلام کرده باشگاهی که با registration ban مواجه است، نمی‌تواند بازیکنان جدید را در سطح داخلی یا بین‌المللی ثبت کند.

مقررات البته استثناهایی نیز دارند. بازگشت طبیعی بازیکن قرضی، تمدید قرض، دائمی‌کردن بازیکنی که پیش از محرومیت قرضی در باشگاه ثبت بوده و تغییر وضعیت بازیکن آماتور موجود به حرفه‌ای از نمونه‌های ذکرشده هستند.

اما پرونده آسانی دقیقاً در هیچ‌کدام از این مثال‌های کلاسیک قرار نمی‌گیرد.

همه چیز به یک نقطه بستگی دارد: آیا ثبت قبلی آسانی همچنان فعال است یا فسخ باعث شده رابطه ثبت‌شده پایان‌یافته تلقی شود؟

اگر ثبت قبلی پابرجا باشد، استدلال استقلال قدرت زیادی پیدا می‌کند. اگر ثبت پایان یافته باشد و بازگشت نیازمند ثبت مجدد شود، پنجره بسته تبدیل به مانع جدی خواهد شد.

تفاوت پرونده آسانی و دیدیه اندونگ

نگرانی هواداران استقلال بی‌دلیل نیست، زیرا باشگاه قبلاً تجربه مشابهی با دیدیه اندونگ داشته است.

اندونگ قراردادش را فسخ کرد و پس از توافق دوباره با استقلال، قراردادی تازه بست؛ اما به دلیل بسته‌بودن پنجره، امکان ثبت قرارداد جدیدش فراهم نشد و نتوانست بازی کند. رسانه‌ها نیز این سابقه را مهم‌ترین دلیل حساسیت نسبت به پرونده آسانی دانسته‌اند.

تفاوتی که استقلال روی آن تأکید دارد، وضعیت ثبت است. فسخ اندونگ رسماً در فرآیندهای مربوط ثبت شده بود، در حالی که باشگاه می‌گوید نام آسانی هیچ‌گاه از فهرست رسمی خارج نشده است.

اگر این تفاوت با یک نامه رسمی سازمان لیگ یا فیفا تأیید شود، دو پرونده الزاماً مشابه نخواهند بود.

چرا استقلال باید سند استعلام را منتشر کند؟

این مهم‌ترین قسمت ماجراست.

باشگاه استقلال گفته از فیفا استعلام گرفته و حتی اعلام کرده مستندات مربوط را برای فدراسیون فوتبال نیز ارسال خواهد کرد. با این حال، نسخه عمومی و قابل بررسی از نامه‌ای که دقیقاً بگوید یاسر آسانی با وجود نامه فسخ و پنجره بسته می‌تواند در مسابقات رسمی بازی کند، در منابع عمومی که بررسی شد در دسترس نیست.

انتشار این سند چند مزیت مهم دارد.

نخست اینکه مشخص می‌کند سؤال استقلال از فیفا دقیقاً چه بوده است. در مسائل حقوقی، نحوه طرح سؤال اهمیت زیادی دارد. پاسخ به سؤال «آیا بازیکنی که همچنان registered است می‌تواند بازی کند؟» ممکن است با پاسخ به سؤال «آیا بازیکنی که قراردادش را یک‌طرفه فسخ کرده می‌تواند قرارداد قبلی را احیا کند؟» متفاوت باشد.

دوم اینکه معلوم می‌شود پاسخ از کدام بخش فیفا صادر شده و آیا یک توضیح اداری است یا نظر حقوقی مرتبط با پرونده مشخص آسانی.

و سوم، باشگاه قبل از شروع مسابقات می‌تواند راه هرگونه اعتراض احتمالی رقبا را ببندد.

چرا استقلال نباید روی آسانی ریسک کند؟

آسانی بازیکنی حاشیه‌ای در ترکیب نیست. او یکی از مهم‌ترین مهره‌های هجومی استقلال است و طبق برنامه کادر فنی قرار است در بخش بزرگی از مسابقات فصل آینده به میدان برود.

اهمیت موضوع در لیگ نخبگان آسیا نیز بیشتر می‌شود. استفاده از بازیکنی که درباره eligibility او اختلاف وجود داشته باشد می‌تواند حاشیه‌ای بسیار بزرگ‌تر از یک اختلاف داخلی ایجاد کند. حتی اگر استقلال در نهایت از نظر حقوقی محق باشد، ورود به یک پرونده اعتراض و دفاع حقوقی تازه چیزی نیست که باشگاهی با این حجم از مشکلات بین‌المللی به آن نیاز داشته باشد.

از طرف دیگر، اطلاعات فعلی بیشتر به سود استقلال است تا علیه آن. آسانی به تیم برگشته، ایسنا از استعلام مثبت سازمان لیگ خبر داده و کارشناسان حقوقی نیز توضیح داده‌اند اگر registration او لغو نشده باشد، لزوماً ثبت مجددی در کار نیست.

اما «احتمال زیاد درست‌بودن» با «اطمینان حقوقی» تفاوت دارد.

استقلال این بار باید قبل از مسابقه پاسخ قطعی بگیرد

ماجرای یاسر آسانی نباید به دومین پرونده‌ای تبدیل شود که استقلال ابتدا با اطمینان درباره آن صحبت می‌کند و بعد در اجرا با مانع حقوقی مواجه می‌شود.

باشگاه درباره بازشدن پنجره چند بار ابراز خوش‌بینی کرد، اما محرومیت همچنان پابرجاست. در پرونده آسانی، بهترین راه جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی بسیار ساده است: انتشار متن کامل استعلام و دریافت تأیید کتبی و بی‌ابهام از سازمان لیگ درباره مجوز حضور بازیکن در مسابقات.

در شرایط فعلی نمی‌توان با قطعیت گفت استفاده از آسانی غیرقانونی است؛ همان‌طور که صرف ادعای باشگاه نیز برای پایان‌دادن به همه شبهات کافی نیست.

مرز میان یک فصل درخشان با ستاره آلبانیایی و یک دردسر حقوقی تازه، اکنون ممکن است فقط یک سند باشد؛ سندی که اگر استقلال واقعاً در اختیار دارد، انتشار آن بهترین راه برای پایان‌دادن به این بحث خواهد بود.