کالابرگ یک میلیونی در آستانه افزایش؛ رقم جدید برای دهکهای پایین چقدر میشود؟
افزایش مبلغ کالابرگ الکترونیکی بار دیگر به یکی از جدیترین پروندههای معیشتی دولت تبدیل شده است. مسعود پزشکیان صراحتاً خواستار افزایش اعتبار کالابرگ شده و دولت نیز سناریوهای مختلفی را برای تقویت حمایت از دهکهای پایین بررسی میکند؛ اما تا جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ هنوز رقم جدیدی بهصورت رسمی ابلاغ نشده و اعتبار پایه طرح همچنان ماهانه یک میلیون تومان به ازای هر نفر است. تورم بالای مواد غذایی نیز باعث شده فاصله میان ارزش اسمی کالابرگ و قدرت خرید واقعی آن بیشتر شود.
۲۳:۵۷ - ۱۶ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
مسعود پزشکیان در هفتههای گذشته چند بار بر افزایش اعتبار کالابرگ تأکید کرده است. او در جلسه شورای هماهنگی اقتصادی دولت اعلام کرد حداقل شش دهک پایین درآمدی باید از افزایش اعتبار کالابرگ بهرهمند شوند و حمایت دولت باید بهگونهای توزیع شود که خانوارهای کمدرآمد سهم بیشتری دریافت کنند. رئیسجمهور تأکید کرد عدالت الزاماً به معنای پرداخت مبلغ یکسان به همه افراد نیست و باید میان اقشار برخوردار و کمبرخوردار تفاوت قائل شد.
پزشکیان همچنین در سخنانی دیگر گفت مبلغ کالابرگ باید متناسب با افزایش قیمتها اصلاح شود. با این حال، تاکنون نه زمان دقیق اجرای افزایش و نه مبلغ نهایی آن بهصورت رسمی اعلام نشده است.
به همین دلیل تیترهایی مانند «کالابرگ دو میلیون تومان شد» یا «افزایش کالابرگ قطعی و اجرا شد» در شرایط فعلی دقیق نیستند. آنچه قطعی است، اصل دستور و اراده دولت برای افزایش حمایت است؛ نه رقم و زمان نهایی پرداخت.
کالابرگ فعلاً همان یک میلیون تومان است
آییننامه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم که در دیماه ۱۴۰۴ به تصویب هیئت وزیران رسید، اعتبار ماهانه پایه کالابرگ را برای هر فرد مشمول ۱۰ میلیون ریال، معادل یک میلیون تومان تعیین کرد.
این رقم در مرحله دوازدهم طرح نیز تغییر نکرد. وزارت تعاون در تیرماه اعلام کرد اعتبار کالابرگ همچنان یک میلیون تومان به ازای هر نفر است و خانوارها براساس رقم پایانی کد ملی به شکل مرحلهای امکان استفاده از آن را پیدا کردند.
بنابراین خانواده چهار نفره در شرایط فعلی چهار میلیون تومان، خانواده سه نفره سه میلیون تومان و خانوار دو نفره دو میلیون تومان اعتبار ماهانه کالابرگ دارد.
نکته مهم این است که کالابرگ پول نقد نیست و اعتبار آن برای خرید کالاهای تعیینشده در شبکه فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.
قانون درباره افزایش کالابرگ چه میگوید؟
شاید مهمترین نکته در بحث افزایش مبلغ کالابرگ، ماده ۳ آییننامه تضمین امنیت غذایی باشد.
براساس این ماده، افزایش هزینه ناشی از تغییر قیمت اقلام سبد کالایی باید بهصورت فصلی ارزیابی شود و در صورت وجود منابع در حساب پشتیبان، از طریق افزایش اعتبار کالابرگ جبران شود.
بنابراین افزایش کالابرگ صرفاً یک وعده سیاسی جدید نیست؛ سازوکاری برای تعدیل آن در برابر افزایش قیمت مواد غذایی در مقررات مصوب دولت پیشبینی شده است.
چالش اصلی اما عبارت «از محل منابع موجود» است. اگر منابع پایدار کافی وجود نداشته باشد، دولت برای افزایش اعتبار باید یا منابع تازه پیدا کند، تعداد مشمولان افزایش را محدود کند یا مبلغ افزایش را پایینتر از میزان رشد واقعی قیمتها تعیین کند.
مشکل اصلی افزایش کالابرگ چیست؟ پول
سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، پیشتر اعلام کرده بود جمعبندی وزارت اقتصاد درباره افزایش اعتبار آماده شده، اما اجرای آن به تأمین و تأیید منابع از سوی سازمان برنامه و بودجه وابسته است. او افزایش اعتبار را جزو تعهدات دولت دانسته بود.
وزارت رفاه نیز سه سناریو برای افزایش اعتبار بررسی کرده است. ایمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه، گفته بود اولویت با شش دهک پایین است و رقم قطعی تنها پس از تأیید بودجه و بررسی قابلیت اجرایی اعلام خواهد شد.
همچنین گزارش شده وزیر اقتصاد در نامهای به محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، بر لزوم افزایش اعتبار کالابرگ تأکید کرده است.
این مجموعه اظهارات یک نتیجه مشخص دارد: در دولت درباره ضرورت افزایش اعتبار اجماع قابلتوجهی شکل گرفته، اما اختلاف یا ابهام اصلی بر سر منبع تأمین پول و دامنه مشمولان است.
کالابرگ یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان میشود یا یک و نیم میلیون؟
در هفتههای گذشته ارقام مختلفی مانند افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی، یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان یا حتی دو میلیون تومان در رسانهها مطرح شده است.
اما هیچکدام از این ارقام هنوز مصوبه نهایی دولت محسوب نمیشوند.
گزارشهای منتشرشده از بررسی افزایش حداقل ۲۰ تا ۳۰ درصدی برای برخی دهکهای درآمدی حکایت دارد. در چنین سناریویی، اعتبار یک میلیون تومانی میتواند به حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برسد.
سناریوی افزایش بیشتر نیز مطرح است، اما محدودیت منابع باعث شده تمرکز دولت به سمت دهکهای پایین حرکت کند.
به همین دلیل ممکن است در مدل نهایی، همه خانوارها مبلغ یکسانی دریافت نکنند؛ برای مثال دهکهای پایین افزایش بیشتری بگیرند و اعتبار سایر گروهها همان یک میلیون تومان باقی بماند.
چرا دهکهای پایین احتمالاً کالابرگ بیشتری میگیرند؟
پزشکیان گفته حداقل شش دهک پایین باید از افزایش اعتبار منتفع شوند. وزیر اقتصاد نیز بارها تأکید کرده که اولویت افزایش با خانوارهای کمدرآمد است.
این سیاست از منظر بودجهای قابل فهم است. افزایش مثلاً ۵۰۰ هزار تومانی برای دهها میلیون نفر، هزینه ماهانه بسیار بزرگی به دولت تحمیل میکند؛ اما اگر افزایش اعتبار ابتدا روی دهکهای پایین متمرکز شود، هزینه کل کاهش پیدا میکند.
این همان تفاوت میان «حمایت همگانی» و «حمایت هدفمند» است.
مدافعان هدفمندی میگویند منابع محدود باید به کسانی برسد که سهم مواد غذایی از کل هزینه خانوار آنها بیشتر است. منتقدان در مقابل هشدار میدهند مرز میان بسیاری از دهکهای میانی بسیار باریک شده و حذف گسترده خانوارها ممکن است باعث شود گروههایی که در آمار جزو دهک بالاتر هستند اما در عمل تحت فشار شدید معیشتی قرار دارند، از حمایت محروم شوند.
تورم خوراکیها چقدر بالا رفته است؟
دلیل اصلی فشار برای افزایش اعتبار، رشد قیمت مواد غذایی است.
براساس گزارش مرکز آمار درباره تیر ۱۴۰۵، تورم ماهانه کل خانوارهای کشور ۳.۱ درصد و تورم ماهانه گروه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ۲.۵ درصد بوده است. در همین ماه، گروه سبزیها و حبوبات با رشد ۸.۳ درصدی یکی از بالاترین افزایشهای ماهانه را ثبت کرد.
مسئله تنها افزایش یکماهه نیست. وزارت رفاه در بررسی سبد اقلام کالابرگی از افزایش قابلتوجه هزینه کالاهای مشمول نسبت به ابتدای اجرای مدل جدید خبر داده است. همین رشد باعث شده یک میلیون تومان امروز مقدار کمتری کالا نسبت به زمان تعیین رقم اولیه خریداری کند.
در واقع ثابت نگهداشتن اعتبار در یک اقتصاد تورمی به معنای کاهش تدریجی ارزش واقعی حمایت است.
فروشگاههای کالابرگ تقریباً سه برابر شدند
یکی از بخشهایی که دولت در آن توسعه قابلتوجهی ایجاد کرده، شبکه پذیرندگان کالابرگ است.
براساس اعلام وزارت تعاون، تعداد ترمینالهای فروشگاهی متصل به طرح از حدود ۲۶۰ هزار پایانه پیش از اجرای مدل جدید به حدود ۶۹۰ هزار پایانه رسیده است.
افزایش تعداد فروشگاهها میتواند دسترسی خانوارها را آسانتر و تراکم خرید در فروشگاههای خاص را کمتر کند. با این حال، افزایش تعداد پذیرندگان مشکل کاهش قدرت خرید اعتبار را حل نمیکند؛ یعنی حتی اگر دسترسی به فروشگاه بهتر شود، یک میلیون تومان همچنان همان یک میلیون تومان است.
به همین دلیل مرحله بعدی اصلاح طرح، بیش از توسعه شبکه فروش، به اصلاح رقم اعتبار و شیوه هدفگذاری وابسته خواهد بود.
زمان شارژ کالابرگ مرداد ۱۴۰۵ چه روزی است؟
در این بخش باید میان اخبار رسمی و جدولهایی که در برخی رسانهها منتشر شده تفاوت گذاشت.
در تیرماه، برنامه رسمی وزارت رفاه به این شکل بود:
-
کدهای ملی با رقم پایانی ۰، ۱ و ۲ و خانوارهای حمایتی: ۱۵ تیر
-
ارقام پایانی ۳، ۴، ۵ و ۶: ۲۰ تیر
-
ارقام پایانی ۷، ۸ و ۹: ۲۵ تیر.
برخی گزارشهای منتشرشده درباره مرداد نیز تکرار همین الگوی ۱۵، ۲۰ و ۲۵ مرداد را مطرح کردهاند.
در مقابل، جدول «۱۵ مرداد، ۲۵ مرداد و ۵ شهریور» که در برخی کانالها و مطالب بازنشر شده، تا زمان تنظیم این گزارش در منابع رسمی معتبر وزارت تعاون که قابل بررسی بود تأیید نشد.
بنابراین برای جلوگیری از انتشار اطلاعات اشتباه، خانوارها باید تاریخ دقیق مرحله سیزدهم را بر اساس اطلاعیه نهایی وزارت تعاون و پیام رسمی سامانه کالابرگ بررسی کنند.
افزایش کالابرگ از چه زمانی اجرا میشود؟
این مهمترین سؤال میلیونها خانوار است و پاسخ فعلی کوتاه است: هنوز تاریخ رسمی اعلام نشده است.
دولت چند ماه است درباره افزایش صحبت میکند و رئیسجمهور نیز دستور مشخص داده، اما در تیرماه اعتبار بدون افزایش و همان یک میلیون تومان پرداخت شد.
در نتیجه ممکن است افزایش در یکی از مراحل آینده اجرایی شود، اما تا زمانی که دولت مبلغ، مشمولان و منبع مالی را رسماً اعلام نکند، نمیتوان تاریخ مشخصی را قطعی دانست.
سناریوی محتمل این است که منابع جدید ابتدا به شش دهک پایین یا گروههای آسیبپذیر اختصاص یابد و افزایش اعتبار برای همه مشمولان انجام نشود.
تکلیف کالابرگ یک میلیون تومانی چه میشود؟
فعلاً کالابرگ یک میلیون تومانی پابرجاست؛ اما فشار تورمی و الزام آییننامه برای بررسی دورهای هزینه سبد کالا، ادامه این رقم بدون تغییر را دشوارتر کرده است.
پزشکیان افزایش مبلغ را ضروری میداند، وزارت اقتصاد از آمادهشدن پیشنهادها سخن گفته و وزارت رفاه نیز سناریوهای مختلف را بررسی کرده است. آنچه هنوز باقی مانده، پیدا کردن یک منبع مالی پایدار و تصمیم درباره این است که چه کسانی افزایش بیشتری دریافت کنند.
در نتیجه، مهمترین خبر برای خانوارها این نیست که «کالابرگ افزایش یافت»، بلکه این است که پرونده افزایش وارد مرحله جدی تصمیمگیری شده اما هنوز مبلغ جدید ابلاغ نشده است.
اگر دولت سراغ افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی برود، اعتبار برخی خانوارها ممکن است به حدود ۱.۲ تا ۱.۳ میلیون تومان برای هر نفر برسد؛ اما این اعداد فعلاً سناریو هستند، نه مبلغ قطعی.
تا اعلام مصوبه جدید، رقم رسمی همان یک میلیون تومان به ازای هر نفر است و هر خبری درباره کالابرگ ۱.۵ یا ۲ میلیون تومانی باید با احتیاط و تنها پس از اعلام رسمی دولت منتشر شود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پرطرفدارترین
