قیمت برنج ایرانی امروز ۱۷ مرداد ۱۴۰۵؛ کیسه ۱۰ کیلویی به مرز ۶ میلیون تومان رسید

بررسی تازه‌ترین نرخ‌های خرده‌فروشی نشان می‌دهد برای خرید ۱۰ کیلوگرم برنج ایرانی ممتاز باید در بسیاری از موارد بین حدود ۴.۷ تا ۶ میلیون تومان هزینه کرد.

در فهرست امروز، «برنج کشت دوم طبیعت» با قیمت ۵ میلیون و ۹۹۹ هزار تومان در بالاترین سطح قرار گرفته است. «برنج صدری اشرافی ممتاز فریدونکنار شاهی» نیز ۵ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان قیمت دارد.

در رده بعدی، کیسه ۱۰ کیلویی «برنج طارم استخوانی آقاجانیان» با قیمت ۴ میلیون و ۹۸۷ هزار تومان و «برنج شیرودی هایلی» با قیمت ۴ میلیون و ۷۴۹ هزار تومان دیده می‌شوند.

بر این اساس، قیمت هر کیلو برنج کشت دوم طبیعت تقریباً ۵۹۹ هزار و ۹۰۰ تومان و صدری اشرافی حدود ۵۷۹ هزار تومان است. طارم استخوانی نیز کیلویی ۴۹۸ هزار و ۷۰۰ تومان و شیرودی حدود ۴۷۴ هزار و ۹۰۰ تومان تمام می‌شود.

اختلاف گران‌ترین و ارزان‌ترین محصول این فهرست برای یک کیسه ۱۰ کیلویی به یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان می‌رسد؛ یعنی گران‌ترین گزینه حدود ۲۶ درصد بیشتر از شیرودی قیمت دارد.

آیا قیمت برنج ایرانی دوباره گران شده است؟

نگاهی به داده‌های ماه‌های قبل یک نکته مهم را نشان می‌دهد: برای برخی از همین محصولات، قیمت فعلی مدت‌هاست تغییر محسوسی نکرده است.

برای مثال، قیمت برنج صدری اشرافی ممتاز فریدونکنار شاهی در دوم تیر نیز دقیقاً ۵ میلیون و ۷۹۰ هزار تومان گزارش شده بود.

همچنین قیمت برنج شیرودی هایلی در ۲۳ تیر ۴ میلیون و ۷۴۹ هزار تومان اعلام شده بود؛ همان رقمی که در فهرست فعلی دیده می‌شود.

حتی قیمت ۴ میلیون و ۹۸۷ هزار تومانی طارم استخوانی آقاجانیان در گزارش‌های بازار خرداد نیز دیده می‌شد.

بنابراین دست‌کم برای این سه قلم، عبارت «افزایش مستمر قیمت در هفته‌های اخیر» چندان دقیق نیست. تصویر روشن‌تر این است که برنج ایرانی در سطح قیمتی بسیار بالا تثبیت شده و نوسانات فروشگاهی همچنان زیاد است.

برنج کشت دوم طبیعت واقعاً ۶ میلیون تومان است؟

نرخ ۵ میلیون و ۹۹۹ هزار تومانی مربوط به یک قیمت خرده‌فروشی مشخص است و نباید آن را قیمت واحد کل بازار دانست.

بررسی یک فروشگاه تخصصی برنج نشان می‌دهد همین محصول ۱۰ کیلویی در حال حاضر با قیمت حدود ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان نیز عرضه شده است.

یعنی برای یک محصول با نام مشابه، اختلاف قیمت دو فروشنده می‌تواند نزدیک ۶۰۰ هزار تومان باشد.

شرکت طبیعت نیز در صفحه رسمی محصول، کشت دوم ایرانی خود را در بسته‌های ۴.۵ و ۱۰ کیلویی عرضه می‌کند و ویژگی‌هایی مانند قدکشیدگی، ماندگاری پس از پخت و عطر بالا را برای آن ذکر کرده است، اما قیمت مصرف‌کننده ثابتی در صفحه محصول درج نشده است.

این اختلاف نشان می‌دهد در بازار فعلی، مقایسه فروشگاه‌ها قبل از خرید اهمیت زیادی پیدا کرده است.

چرا کشت دوم از گران‌ترین برنج‌های بازار است؟

عنوان «کشت دوم» به برنجی اشاره دارد که پس از برداشت محصول نخست، دوباره در همان سال کشت می‌شود. این گروه از برنج‌ها معمولاً به دلیل عطر، کیفیت پخت و محدودتر بودن حجم تولید، در بازار با قیمت بالاتری عرضه می‌شوند.

با این حال، درباره کشت دوم در سال جاری یک نکته مهم وجود دارد. شرکت آب منطقه‌ای مازندران در اواخر تیر، به دلیل فشار بر منابع زیرزمینی، کشت دوم را ممنوع اعلام کرد.

در روزهای بعد گزارش‌هایی نیز از موضع متفاوت مسئولان بخش کشاورزی استان درباره محدودیت قانونی کشت دوم منتشر شد.

بنابراین وجود محصولی با عنوان «کشت دوم» در فروشگاه امروز الزاماً به این معنا نیست که محصول کشت دوم سال ۱۴۰۵ همین حالا وارد بازار شده باشد؛ بخشی از کالاهای موجود می‌توانند از موجودی فصل قبل یا دوره‌های پیشین تأمین شده باشند.

برنج ممتاز یا شیرودی؛ اختلاف قیمت بابت چیست؟

برنج‌های صدری و طارم در بازار ایران معمولاً در گروه ارقام کیفی قرار می‌گیرند و عواملی مانند عطر، شکل دانه، میزان قدکشیدن هنگام پخت، یکدستی و منطقه تولید بر ارزش تجاری آنها اثر می‌گذارد.

در مقابل، شیرودی از ارقام پرمحصول است. این رقم به دلیل عملکرد بالاتر در هکتار، معمولاً با هزینه تمام‌شده سرشکن‌شده پایین‌تری نسبت به برخی ارقام سنتی مواجه می‌شود و به همین دلیل برای خانواده‌ها، رستوران‌ها و مصارف پرحجم گزینه اقتصادی‌تری به شمار می‌رود.

البته «اقتصادی» در بازار ۱۴۰۵ مفهوم متفاوتی پیدا کرده است. حتی شیرودی این فهرست با قیمت ۴ میلیون و ۷۴۹ هزار تومان، برای یک خانواده‌ای که ماهانه دو کیسه ۱۰ کیلویی مصرف کند حدود ۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه ایجاد می‌کند.

بنابراین فاصله میان برنج ممتاز و اقتصادی باقی مانده، اما کف قیمت کل بازار به شکل قابل‌توجهی بالا آمده است.

فصل برداشت می‌تواند قیمت برنج را پایین بیاورد؟

برداشت محصول جدید آغاز شده و این مهم‌ترین عامل عرضه در هفته‌های آینده خواهد بود.

مدیرکل دفتر غلات وزارت جهاد کشاورزی در اواخر تیر اعلام کرد بیش از ۵۷۵ هزار هکتار از اراضی کشور زیر کشت برنج رفته و تولید امسال بیش از ۲.۲ میلیون تن برآورد می‌شود. طبق همان گزارش، حدود ۲۱۰ هزار هکتار در مازندران و بیش از ۲۱۰ هزار هکتار در گیلان قرار دارد و برداشت محصول نیز آغاز شده است.

از نظر اقتصادی، افزایش ورود محصول تازه به بازار باید فشار عرضه را بیشتر کند و در صورت ثابت‌ماندن تقاضا، مانع افزایش شدید قیمت شود.

اما اینکه قیمت‌ها واقعاً کاهش محسوسی پیدا کنند، به رفتار واسطه‌ها، میزان خرید از کشاورز، هزینه شالیکوبی و بسته‌بندی و شرایط واردات برنج خارجی بستگی دارد.

چرا انتظار ریزش شدید قیمت برنج واقع‌بینانه نیست؟

هزینه تولید یکی از موانع کاهش بزرگ قیمت است.

رضا حاجی‌پور، نماینده آمل و عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، اوایل مرداد اعلام کرد برآوردهای کارشناسی هزینه تمام‌شده تولید هر کیلو برنج را به حدود ۳۰۰ هزار تومان رسانده است؛ او افزایش قیمت کود، سم، آب و ماشین‌آلات را از دلایل رشد هزینه تولید دانست.

این رقم البته یک برآورد اعلام‌شده از سوی نماینده مجلس است و نمی‌توان آن را هزینه واحد همه کشاورزان دانست، اما نشان می‌دهد کف هزینه تولید نسبت به سال‌های گذشته به‌شدت بالا رفته است.

پس از برداشت نیز هزینه تبدیل شلتوک به برنج سفید، سورت، افت وزنی، بسته‌بندی، انبارداری، حمل‌ونقل و سود شبکه توزیع به قیمت اضافه می‌شود.

به همین دلیل افزایش عرضه محصول جدید ممکن است رشد قیمت را متوقف یا برخی نرخ‌های فروشگاهی را تعدیل کند، اما انتظار بازگشت سریع برنج ممتاز به قیمت‌های بسیار پایین‌تر با ساختار هزینه فعلی دشوار است.

قیمت برنج در نیمه دوم مرداد چه می‌شود؟

سه سناریو برای ادامه مرداد قابل تصور است.

محتمل‌ترین سناریو، ثبات یا کاهش محدود با افزایش برداشت محصول جدید است. اگر برنج تازه با حجم مناسب وارد بازار شود، فروشندگان موجودی قدیمی برای رقابت با محصول تازه ناچار به تعدیل قیمت خواهند شد.

سناریوی دوم ادامه ثبات در سطوح فعلی است؛ حالتی که هزینه بالای تولید اجازه کاهش جدی نمی‌دهد و در مقابل افزایش عرضه مانع جهش تازه می‌شود.

سناریوی سوم، رشد مجدد قیمت است که در صورت اختلال در برداشت، کاهش عرضه، افزایش هزینه حمل یا تغییر سیاست‌های وارداتی احتمال آن بیشتر خواهد شد.

فعلاً داده‌های موجود بیش از آنکه از «موج تازه گرانی» حمایت کنند، تصویری از بازاری گران اما نسبتاً کم‌نوسان در آستانه ورود محصول جدید ارائه می‌دهند.

برای خرید برنج ایرانی الان چه نکته‌ای مهم‌تر است؟

در بازار امروز، نام رقم به‌تنهایی برای مقایسه کافی نیست.

محصول با عنوان طارم، صدری یا کشت دوم می‌تواند از نظر منطقه کشت، سال برداشت، درصد شکستگی، اختلاط، کیفیت سورت و حتی میزان رطوبت تفاوت داشته باشد. به همین دلیل مقایسه صرف قیمت دو کیسه ممکن است گمراه‌کننده باشد.

همچنین اختلاف حدود ۶۰۰ هزار تومانی مشاهده‌شده برای محصول کشت دوم طبیعت نشان می‌دهد فروشنده و کانال توزیع نیز سهم بزرگی در قیمت نهایی دارند.

در مجموع، قیمت برنج ایرانی در ۱۷ مرداد ۱۴۰۵ همچنان سنگین است؛ در سبد مورد بررسی، کیسه‌های ۱۰ کیلویی بین ۴ میلیون و ۷۴۹ هزار تا ۵ میلیون و ۹۹۹ هزار تومان قیمت دارند. با این حال، شواهد هفته‌های گذشته نشان می‌دهد سه محصول از چهار محصول این فهرست افزایش تازه‌ای نداشته‌اند.

بنابراین خبر مهم بازار امروز بیش از آنکه «جهش مجدد قیمت برنج» باشد، ماندگاری برنج ایرانی در کانال بسیار بالای قیمتی و اختلاف قابل‌توجه نرخ میان برندها و فروشگاه‌هاست. آغاز برداشت محصول جدید می‌تواند در نیمه دوم مرداد جلوی جهش بیشتر را بگیرد، اما برای کاهش محسوس قیمت، افزایش عرضه باید به بازار خرده‌فروشی منتقل شود و هزینه‌های تولید و توزیع نیز اجازه پایین‌آمدن نرخ را بدهند.