بازگشت بزرگ پیتسو موسیمانه؛ سرمربی سابق استقلال در آستانه هدایت آفریقای جنوبی

پرونده انتخاب جانشین هوگو بروس وارد مرحله پایانی شده است.

فدراسیون فوتبال آفریقای جنوبی، SAFA، روز شنبه اعلام کرد کمیته اجرایی ملی در نشست فوق‌العاده خود با انتصاب پیتسو موسیمانه به‌عنوان سرمربی جدید تیم ملی موافقت کرده است. خبرگزاری رویترز نیز این تصمیم را تأیید کرده و موسیمانه را گزینه منتخب فدراسیون برای شروع دوره جدید بافانا بافانا معرفی کرده است.

دنی جوردان، رئیس فدراسیون فوتبال آفریقای جنوبی، درباره وضعیت مذاکرات گفت هنوز چند موضوع باقی مانده که باید جمع‌بندی شود و معرفی رسمی سرمربی در هفته آینده انجام خواهد شد.

بنابراین از نظر خبری، عبارت دقیق در شرایط فعلی «موسیمانه در آستانه سرمربیگری آفریقای جنوبی» است، نه اینکه قرارداد او به‌طور کامل امضا و معرفی رسمی انجام شده باشد.

با این حال، تصویب انتصاب توسط کمیته اجرایی مهم‌ترین مانع مدیریتی را کنار زده و مگر اینکه در مذاکرات نهایی اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ دهد، موسیمانه سرمربی بعدی آفریقای جنوبی خواهد بود.

پیتسو موسیمانه جانشین هوگو بروس می‌شود

موسیمانه قرار است جانشین هوگو بروس، سرمربی بلژیکی ۷۴ ساله‌ای شود که یکی از موفق‌ترین دوره‌های اخیر تیم ملی آفریقای جنوبی را رقم زد.

بروس بیش از پنج سال روی نیمکت بافانا بافانا حضور داشت. آفریقای جنوبی با هدایت او در جام ملت‌های آفریقای ۲۰۲۳ که اوایل سال ۲۰۲۴ در ساحل عاج برگزار شد، به نیمه‌نهایی رسید و در پایان مقام سوم را کسب کرد؛ بهترین عملکرد این تیم در جام ملت‌ها طی بیش از دو دهه.

موفقیت مهم‌تر، بازگشت آفریقای جنوبی به جام جهانی بود. این تیم پس از ۲۴ سال توانست جواز حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ را به دست آورد و در خود مسابقات نیز برای نخستین بار به مرحله حذفی جام جهانی راه پیدا کرد. مسیر شاگردان بروس در مرحله یک‌شانزدهم نهایی با شکست مقابل کانادا به پایان رسید.

بروس پس از مسابقات تصمیم گرفت دوران مربیگری خود در تیم ملی را پایان دهد؛ هرچند گزارش‌هایی درباره احتمال ادامه همکاری او با فدراسیون در یک سمت مشورتی منتشر شده است.

در نتیجه موسیمانه تیمی را تحویل می‌گیرد که برخلاف دوره نخست حضورش، این بار از اعتماد عمومی و نتایج نسبتاً خوبی برخوردار است.

بازگشت پس از ۱۴ سال؛ داستانی که برای موسیمانه شخصی است

این نخستین تجربه پیتسو موسیمانه روی نیمکت آفریقای جنوبی نیست.

او سال‌ها عضو کادر فنی تیم ملی بود و در جام جهانی ۲۰۱۰ که به میزبانی آفریقای جنوبی برگزار شد، به‌عنوان دستیار کارلوس آلبرتو پریرا فعالیت کرد. پس از پایان آن جام، فدراسیون موسیمانه را جانشین سرمربی برزیلی کرد.

اولین دوره سرمربیگری او از سال ۲۰۱۰ تا ژوئن ۲۰۱۲ ادامه داشت.

اما پایان آن دوره خوشایند نبود. آفریقای جنوبی ابتدا در انتخابی جام ملت‌های آفریقا ۲۰۱۲ ناکام ماند؛ مسابقه معروف برابر سیرالئون نیز با سوءبرداشت از مقررات تعیین تیم صعودکننده همراه شد و تیم موسیمانه با تصور اینکه تساوی برای صعود کافی است، محتاطانه بازی کرد، در حالی که برای صعود به پیروزی نیاز داشت.

پس از تساوی یک بر یک خانگی با اتیوپی در شروع انتخابی جام جهانی ۲۰۱۴، فدراسیون در ژوئن ۲۰۱۲ موسیمانه را برکنار کرد. آمار آن دوره طبق گزارش‌های وقت، پنج پیروزی، هفت تساوی و سه شکست در ۱۵ مسابقه بود.

حالا او تقریباً ۱۴ سال بعد با جایگاهی کاملاً متفاوت بازمی‌گردد.

موسیمانه بعد از اخراج چگونه به یکی از بزرگ‌ترین مربیان آفریقا تبدیل شد؟

شاید مهم‌ترین دلیل انتخاب دوباره موسیمانه همین مسیر پس از جدایی از تیم ملی باشد.

او در دسامبر ۲۰۱۲ هدایت ماملودی سان‌داونز را برعهده گرفت و این باشگاه را به قدرت اصلی فوتبال باشگاهی آفریقای جنوبی تبدیل کرد. نقطه اوج این پروژه در سال ۲۰۱۶ رقم خورد؛ زمانی که سان‌داونز با هدایت موسیمانه قهرمان لیگ قهرمانان آفریقا شد.

این پایان کار نبود.

موسیمانه در سال ۲۰۲۰ راهی الاهلی مصر شد و با پرافتخارترین باشگاه آفریقا دو بار متوالی لیگ قهرمانان را در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ فتح کرد. او در سال ۲۰۲۲ نیز الاهلی را به فینال رساند، اما مقابل الوداد مراکش شکست خورد.

کارنامه او در لیگ قهرمانان آفریقا اکنون شامل:

• یک قهرمانی با ماملودی سان‌داونز در سال ۲۰۱۶

• قهرمانی با الاهلی در سال ۲۰۲۰

• قهرمانی با الاهلی در سال ۲۰۲۱

است؛ سه قهرمانی که موسیمانه را در جمع پرافتخارترین مربیان تاریخ این رقابت قرار داده است. کنفدراسیون فوتبال آفریقا نیز این سه قهرمانی را در سوابق رسمی او ثبت کرده است.

سرمربی سابق استقلال دوباره روی نیمکت ملی

نام موسیمانه برای فوتبال ایران نیز کاملاً آشناست.

او در پاییز ۲۰۲۴ هدایت استقلال را برعهده گرفت و جانشین جواد نکونام شد. حضورش در تهران اما طولانی نبود و این مربی در ژانویه ۲۰۲۵ از استقلال جدا شد.

موسیمانه پیش از آن نیز در فوتبال عربستان و امارات تجربه مربیگری داشت و روی نیمکت تیم‌هایی مانند الاهلی عربستان و ابها نشست. رویترز در گزارش امروز خود نیز به تجربه گسترده این مربی در خاورمیانه، از جمله ایران، اشاره کرده است.

به همین دلیل بازگشت او به آفریقای جنوبی برای مخاطبان ایرانی نیز جذابیت خاصی دارد؛ مربی‌ای که مدت کوتاهی در لیگ برتر ایران حضور داشت، حالا دوباره به سطح ملی بازمی‌گردد.

نخستین مأموریت موسیمانه مشخص شد

در صورت امضای نهایی قرارداد، موسیمانه فرصت زیادی برای آماده‌سازی نخواهد داشت.

رویترز گزارش کرده نخستین مسابقات دوره جدید او در ماه آینده و در انتخابی جام ملت‌های آفریقا ۲۰۲۷ خواهد بود. آفریقای جنوبی ابتدا در خانه برابر گینه قرار می‌گیرد و سپس در دیداری خارج از خانه با اریتره روبه‌رو خواهد شد.

جام ملت‌های آفریقا ۲۰۲۷ نیز به میزبانی مشترک کنیا، تانزانیا و اوگاندا برگزار خواهد شد.

این مسابقات اولین آزمون جدی سرمربی جدید خواهد بود؛ به‌خصوص اینکه موسیمانه تیمی را تحویل می‌گیرد که بروس انتظارات از آن را به شکل محسوسی بالا برده است.

دیگر صرفاً صعود به جام ملت‌ها برای افکار عمومی آفریقای جنوبی کافی نیست. تیمی که در جام ملت‌های ۲۰۲۴ سوم شده و در جام جهانی ۲۰۲۶ به مرحله حذفی رسیده، حالا باید حداقل همان سطح را حفظ کند.

بازگشت موسیمانه یک ریسک هم دارد

انتخاب موسیمانه از نظر رزومه کاملاً قابل دفاع است، اما بدون ریسک نیست.

موفقیت‌های بزرگ او عمدتاً در فوتبال باشگاهی به دست آمده و نخستین دوره حضورش در تیم ملی با ناکامی در صعود به جام ملت‌ها و برکناری به پایان رسید.

فوتبال ملی نیز تفاوت زیادی با باشگاهی دارد. سرمربی زمان محدودی برای کار با بازیکنان دارد و امکان خرید بازیکن یا ساختن تدریجی ترکیب مطابق سلیقه‌اش وجود ندارد.

در مقابل، موسیمانه این بار با مربی سال ۲۰۱۰ تفاوت زیادی دارد. تجربه هدایت سان‌داونز، الاهلی، تیم‌های خاورمیانه و حضور در مسابقات متعدد بین‌المللی، رزومه‌ای ساخته که در اولین دوره حضورش در بافانا بافانا وجود نداشت.

همین موضوع احتمالاً مهم‌ترین استدلال فدراسیون برای بازگرداندن او بوده است.

موسیمانه هنوز رسماً سرمربی نشده، اما انتخاب انجام شده است

در نهایت باید مرز میان دو مرحله را حفظ کرد.

انتخاب موسیمانه توسط کمیته اجرایی فدراسیون فوتبال آفریقای جنوبی قطعی است؛ اما نهایی‌شدن قرارداد و معرفی رسمی هنوز انجام نشده است. دنی جوردان صراحتاً گفته چند «جزئیات باقی‌مانده» باید حل شود و معرفی رسمی برای هفته آینده برنامه‌ریزی شده است.

اگر اتفاق غیرمنتظره‌ای رخ ندهد، پیتسو موسیمانه پس از ۱۴ سال دوباره روی نیمکت بافانا بافانا خواهد نشست.

این بار اما نه به‌عنوان دستیاری که تازه فرصت سرمربیگری تیم ملی را پیدا کرده، بلکه به‌عنوان مربی ۶۲ ساله‌ای که سه لیگ قهرمانان آفریقا در کارنامه دارد و پس از تجربه فوتبال مصر، عربستان، امارات و ایران، برای تکمیل یکی از ناتمام‌ترین پرونده‌های دوران حرفه‌ای خود به خانه بازمی‌گردد.

برای موسیمانه، این فقط یک شغل تازه نیست؛ فرصتی برای بازنویسی پایان تلخ داستانی است که در سال ۲۰۱۲ نیمه‌تمام ماند.