بورس دوباره رکورد زد؛ پولهای سرگردان در راه بازار سهام؟
بورس تهران امروز نیز روند صعودی خود را ادامه داد.
در پایان معاملات، شاخص کل بورس با رشد حدود ۹۹ هزار و ۲۷۰ واحدی، معادل نزدیک به ۱.۹۶ درصد، در ارتفاع ۵ میلیون و ۱۵۴ هزار واحد قرار گرفت. این رشد نشان میدهد قدرت خریداران همچنان بالا مانده و بازار هنوز وارد فاز اصلاح جدی نشده است.
شاخص هموزن نیز در روزهای اخیر روند مشابهی داشته و رشد آن نشان میدهد حرکت صعودی تنها محدود به نمادهای بزرگ نیست.
این نکته از نظر تحلیل بازار بسیار مهم است.
اگر فقط شاخص کل رشد کند اما هموزن ضعیف بماند، میتوان گفت صعود بیشتر توسط چند سهم بزرگ هدایت شده است. اما رشد همزمان هر دو شاخص نشان میدهد بخش گستردهتری از بازار در روند مثبت مشارکت دارد.
ورود پول حقیقی همچنان ادامه دارد
یکی از مهمترین نشانههای قدرت بازار، ادامه ورود نقدینگی حقیقی است.
گزارشهای امروز نشان میدهد بیش از ۲.۶ همت پول حقیقی وارد بازار شده است. در برخی برآوردها نیز مجموع منابع جذبشده در بخشهای مختلف بازار سرمایه به حدود ۹ هزار میلیارد تومان رسیده است.
ورود پول حقیقی برای بورس اهمیت زیادی دارد.
زمانی که سرمایهگذاران خرد و حقیقی به شکل پایدار وارد بازار میشوند، عمق تقاضا افزایش پیدا میکند و صفهای خرید تنها به پول حقوقیها وابسته نمیماند.
این وضعیت معمولاً در دورههایی مشاهده میشود که بازار در ذهن سرمایهگذاران به یکی از جذابترین گزینههای سرمایهگذاری تبدیل شده باشد.
چرا سرمایهگذاران بازارهای دیگر به بورس نگاه میکنند؟
یکی از اتفاقات مهم این روزها، شکلگیری احساس «عقبماندگی» میان سرمایهگذاران سایر بازارهاست.
افرادی که طی ماههای گذشته در ارز، طلا، خودرو یا حتی بازارهای کمریسکتر سرمایهگذاری کردهاند، اکنون رشد پرقدرت سهام را با بازدهی داراییهای خود مقایسه میکنند.
اگر بورس چند روز متوالی بازدهی بالاتر ثبت کند، بخشی از این سرمایهها ممکن است به بازار سهام منتقل شود.
این همان چیزی است که در دورههای صعودی بورس با عنوان ورود پول جامانده شناخته میشود.
معمولاً نخست سرمایهگذاران حرفهایتر وارد میشوند و اگر روند ادامه پیدا کند، گروه بزرگتری از سرمایهگذاران خرد نیز به بازار اضافه میشوند.
ترس از جاماندن؛ موتور تازه رشد بورس؟
در بازارهای مالی مفهومی وجود دارد که از آن با عنوان «ترس از جاماندن» یا FOMO یاد میشود.
زمانی که افراد میبینند قیمت سهام هر روز افزایش پیدا میکند، نگرانی از اینکه فرصت سود را از دست بدهند بیشتر میشود.
این احساس میتواند تقاضا را حتی سریعتر افزایش دهد.
در شرایط فعلی بورس ایران نیز نشانههایی از چنین رفتاری دیده میشود.
صفهای خرید بزرگتر شدهاند، ارزش سفارشهای خرید افزایش پیدا کرده و بسیاری از سرمایهگذاران درباره نقطه ورود به بازار سؤال میکنند.
البته همین رفتار در صورتی که بیش از اندازه هیجانی شود، میتواند ریسک بازار را نیز افزایش دهد.
بورس تا کجا میتواند بالا برود؟
در شرایط فعلی، مهمترین عامل حفظ روند صعودی ادامه برتری تقاضا بر عرضه است.
تا زمانی که پول جدید وارد بازار شود و فروشندگان حاضر نباشند در حجم بالا سهام خود را عرضه کنند، شاخصها میتوانند به حرکت صعودی ادامه دهند.
اما هر روند صعودی نیازمند استراحت و اصلاح نیز هست.
بورس بعد از چند روز رشد پرقدرت ممکن است با افزایش عرضه از سوی سرمایهگذارانی مواجه شود که قصد شناسایی سود دارند.
بنابراین حتی در سناریوی صعودی نیز احتمال روزهای منفی یا اصلاحهای کوتاهمدت کاملاً طبیعی است.
مسئله اصلی این است که آیا پول خارجشده از برخی سهمها دوباره در بازار باقی میماند یا از بورس خارج میشود.
ریسک بزرگ بورس؛ تنگه هرمز
در کنار تمام عوامل مثبت، یک متغیر میتواند بهسرعت معادلات را تغییر دهد: افزایش تنش در تنگه هرمز.
بخش مهمی از شرکتهای بزرگ بورس ایران صادراتمحور هستند.
پتروشیمیها، فولادیها، معدنیها و پالایشیها به مسیرهای صادراتی و جریان تجارت بینالمللی وابستهاند.
هرگونه اختلال جدی در تردد کشتیها در تنگه هرمز میتواند هزینه حمل را افزایش دهد، صادرات را کند کند و حتی فروش برخی شرکتها را کاهش دهد.
این اتفاق در نهایت میتواند انتظارات سودآوری شرکتها را پایین بیاورد و روی قیمت سهام آنها فشار وارد کند.
چرا ریسک سیاسی برای بورس مهمتر شده است؟
بازار سهام در شرایط عادی بیشتر به متغیرهای اقتصادی مانند نرخ ارز، سود شرکتها، نرخ بهره و تورم واکنش نشان میدهد.
اما زمانی که ریسک سیاسی افزایش پیدا کند، سرمایهگذاران ابتدا به حفظ اصل سرمایه فکر میکنند.
در چنین شرایطی، حتی اگر گزارشهای مالی شرکتها مثبت باشد، ممکن است سرمایهگذاران برای کاهش ریسک اقدام به فروش کنند.
به همین دلیل بورس فعلی بیش از هر زمان دیگری به ثبات سیاسی وابسته است.
اگر تنشها در سطح کنترلشده باقی بمانند، فضای روانی بازار میتواند همچنان مثبت باشد.
اما هر خبر منفی بزرگ میتواند موج عرضه ایجاد کند.
شرکتهای صادراتی در خط مقدم ریسک
بزرگترین اثر احتمالی اختلال در هرمز متوجه شرکتهایی خواهد بود که بخش قابل توجهی از درآمد خود را از صادرات به دست میآورند.
پتروشیمیها، فولادسازان، تولیدکنندگان مواد معدنی و شرکتهای پالایشی سهم بزرگی در شاخص کل دارند.
اگر صادرات آنها مختل شود، نهتنها سودآوری این شرکتها کاهش پیدا میکند، بلکه به دلیل وزن بالای آنها، شاخص کل نیز تحت فشار قرار میگیرد.
در مقابل، اگر مسیر تجارت باز بماند و شرایط سیاسی تثبیت شود، همین شرکتها میتوانند از نرخهای بالای ارز و درآمدهای صادراتی سود ببرند.
بنابراین بخشی از آینده بورس مستقیماً به وضعیت تجارت خارجی وابسته است.
شاخص هموزن چه پیامی میدهد؟
رشد همزمان شاخص هموزن یکی از نقاط قوت دوره فعلی بازار است.
این شاخص تأثیر یکسانتری از شرکتهای کوچک و بزرگ میگیرد و به همین دلیل تصویر بهتری از وضعیت عمومی سهام ارائه میدهد.
وقتی هموزن نیز همراه شاخص کل رکورد میزند، میتوان گفت نقدینگی تنها در چند نماد بزرگ متمرکز نشده است.
این اتفاق اعتماد بیشتری به روند میدهد.
با این حال اگر در روزهای آینده شاخص کل همچنان رشد کند اما هموزن ضعیف شود، میتواند نخستین نشانه کاهش قدرت عمومی بازار باشد.
سفارشهای خرید همچنان سنگین است
یکی دیگر از عوامل حمایتکننده بورس، افزایش ارزش سفارشهای خرید است.
در روزهای صعودی، نسبت سفارش خرید به فروش معمولاً به شکل محسوسی افزایش پیدا میکند.
این رفتار نشان میدهد متقاضیان حاضرند برای ورود به بازار رقابت کنند.
تا زمانی که این برتری حفظ شود، فروشندگان نیز انگیزه کمتری برای عرضه در قیمتهای پایینتر خواهند داشت.
اما اگر ارزش صفهای خرید شروع به کاهش کند و همزمان سفارشهای فروش بالا بروند، میتوان آن را یکی از نشانههای اولیه تغییر روند دانست.
آیا بورس از دلار و طلا جلو زده است؟
در کوتاهمدت، پاسخ مثبت است.
بخش بزرگی از جذابیت فعلی بازار سهام از همین مقایسه آمده است.
در حالی که دلار و طلا طی روزهای اخیر دورههایی از اصلاح و نوسان را تجربه کردهاند، بورس با قدرت بیشتری رشد کرده است.
سرمایهگذارانی که صرفاً بازده کوتاهمدت را مقایسه میکنند، ممکن است به این نتیجه برسند که بازار سهام فرصت بهتری دارد.
اما باید توجه داشت که ریسک بورس نیز متفاوت است.
طلا و ارز بیشتر تحت تأثیر متغیرهای کلان هستند، اما سهام علاوه بر این متغیرها به عملکرد خود شرکت، صنعت و سیاستهای داخلی نیز وابسته است.
پیشبینی بورس در روزهای آینده
در شرایط فعلی، سناریوی صعودی همچنان محتملتر به نظر میرسد.
ورود پول حقیقی ادامه دارد، شاخصها در سقفهای تاریخی قرار گرفتهاند و تقاضا هنوز از عرضه قویتر است.
اگر ثبات سیاسی حفظ شود و خبر منفی تازهای از تنگه هرمز یا سایر تحولات منطقهای منتشر نشود، بازار میتواند همچنان شاهد ورود نقدینگی جدید باشد.
در این سناریو، حتی سرمایههایی که تاکنون در سایر بازارها حضور داشتهاند نیز ممکن است به بورس منتقل شوند.
اما اگر ریسک نظامی افزایش پیدا کند، بازار میتواند خیلی سریع وارد فاز احتیاط شود.
چه چیزی روند بورس را متوقف میکند؟
سه عامل بیش از همه میتوانند روند صعودی فعلی را متوقف کنند.
نخست افزایش ناگهانی عرضه و شناسایی سود است.
دوم افزایش نرخ بهره یا تغییر سیاستهای پولی که جذابیت بازارهای بدون ریسک را بیشتر کند.
و سوم، افزایش ریسک سیاسی و نظامی است.
در حال حاضر عامل سوم مهمترین نگرانی معاملهگران است.
اگر این ریسک کنترل شود، دو عامل دیگر نیز فعلاً نشانهای از تغییر شدید روند ایجاد نکردهاند.
جمعبندی؛ بورس هنوز سوخت صعود دارد؟
رفتار بازار در روزهای اخیر نشان میدهد بورس هنوز از نقدینگی و تقاضای کافی برای ادامه مسیر صعودی برخوردار است.
شاخص کل امروز نزدیک به ۱۰۰ هزار واحد رشد کرد و در محدوده تاریخی ۵.۱۵ میلیون واحد قرار گرفت؛ همزمان ورود چند همت پول حقیقی نیز ادامه داشت.
رشد همزمان شاخص هموزن نیز نشان میدهد موج صعود فقط محدود به چند سهم بزرگ نیست.
در صورت حفظ ثبات سیاسی، محتملترین سناریو ادامه ورود پول از بازارهای دیگر و تقویت تقاضاست.
اما تنگه هرمز همچنان خط قرمز بورس است.
هرگونه اختلال جدی در تجارت و صادرات میتواند سودآوری شرکتهای بزرگ را تهدید کند و روند فعلی را متوقف کند.
بنابراین بورس اکنون در شرایطی قرار دارد که از نظر اقتصادی و جریان نقدینگی سیگنال صعود میدهد، اما از نظر سیاسی هنوز یک ریسک بزرگ بالای سر بازار باقی مانده است.
تا زمانی که این ریسک کنترل شود، کفه ترازو همچنان به نفع خریداران سنگینتر است.