انقلاب در کنداکتور تلویزیون؛ هفتهای ۹ سریال پخش میشود/ «پایتخت ۸»، «زیرخاکی ۵» و مهران مدیری در راه آنتن
تلویزیون میخواهد عادت چندینساله مخاطب در تماشای سریالهای شبانه را تغییر دهد.
مهدی نقویان در نشست خبری امروز سیمافیلم اعلام کرد الگوی جدیدی برای شبکههای اصلی طراحی شده که بر اساس آن هر شبکه بهطور همزمان سه اثر نمایشی را در کنداکتور هفتگی خود خواهد داشت؛ مدلی که از آغاز ماه ربیعالاول بهتدریج اجرا میشود و قرار است تا ماه رمضان ادامه پیدا کند.
این تصمیم در عمل به معنای بازگشت کامل تلویزیون به مدل کلاسیک «هفتهای یک قسمت» نیست. مدل جدید ترکیبی است: بعضی سریالها سه شب در هفته و برخی دیگر فقط جمعهها پخش میشوند.
شبکه یک؛ سعید آقاخانی در روزهای زوج، کارآگاه علوی جمعهها
جدول شبکه یک تقریباً مشخص شده است.
«اسباب زحمت» به کارگردانی سعید آقاخانی در روزهای زوج و «سرو، سپید، سرخ» در روزهای فرد روی آنتن خواهد رفت. روزهای جمعه نیز به مجموعه «کارآگاه علوی» اختصاص پیدا میکند.
یک اصلاح مهم درباره خبرهای اولیه وجود دارد: مجموعه جدید فصل سوم «کارآگاه علوی» است. دو فصل قبلی این مجموعه سالها قبل ساخته و پخش شدهاند و فصل تازه پس از وقفهای طولانی با حضور دوباره احمد نجفی و اضافهشدن وحید رهبانی تولید شده است.
نقویان گفته تولید این فصل به مراحل پایانی نزدیک شده و قرار است مجموعه بهصورت اپیزودیک و هفتگی در روزهای جمعه پخش شود. گزارش ایرنا نیز تعداد قسمتهای برنامهریزیشده برای این مدل پخش را ۲۵ قسمت اعلام کرده است.
«اسباب زحمت» نیز از ابتدا بازپخش خواهد شد؛ زیرا پخش قبلی آن در شرایط خاص کنداکتور نیمهکاره مانده بود. همزمان، فصل دوم این سریال نیز در آستانه ورود به مرحله تولید قرار دارد و یکی از اولویتهای سیمافیلم برای ماه رمضان است.
شبکه سه؛ مهران مدیری جمعهها به تلویزیون برمیگردد
شبکه سه کمی دیرتر وارد مدل تازه خواهد شد.
پس از پایان «رویای نیمهشب»، حدود یک هفته تا ۱۰ روز زمان برای تغییر کنداکتور در نظر گرفته شده است. سپس «امیدواران» در روزهای زوج و «دیوار دفاعی» به کارگردانی احمد کاوری و تهیهکنندگی مسعود دهنمکی در روزهای فرد پخش میشوند.
جمعههای شبکه سه اما احتمالاً پرحاشیهترین بخش جدول جدید خواهد بود.
«مرد سههزار چهره» به کارگردانی مهران مدیری قرار است از اوایل شهریور جمعهها و بهصورت هفتگی پخش شود. نقویان گفته این مجموعه ۱۵ قسمتی در چارچوب سیاست احیای برندهای قدیمی تلویزیون تولید شده است.
بنابراین برخلاف برخی گزارشهای اولیه، «دیوار دفاعی» و «مرد سههزارچهره» هر دو جمعه پخش نمیشوند؛ طبق توضیح مستقیم رئیس سیمافیلم، «دیوار دفاعی» برای روزهای فرد و مجموعه مدیری برای جمعههاست.
«ماه عسل»؛ آخرین سریال اکبر عبدی
پس از پایان «امیدواران»، شبکه سه مجموعه «ماه عسل» را در برنامه دارد؛ سریالی که مراحل پستولید و جلوههای ویژه رایانهای آن ادامه دارد.
این اثر اهمیت دیگری نیز پیدا کرده است؛ «ماه عسل» از آخرین آثار زندهیاد اکبر عبدی است. درگذشت این بازیگر در دوم مرداد ۱۴۰۵ تأیید شد و تلویزیون اعلام کرده آثار پخشنشده او را به آنتن خواهد رساند.
بنابراین «ماه عسل» فقط یک سریال تازه شبکه سه نیست و احتمالاً بهعنوان یکی از آخرین حضورهای تلویزیونی عبدی نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.
شبکه دو هنوز ترکیب نهایی را اعلام نکرده است
شبکه دو نیز قرار است از ساختار مشابه پیروی کند، اما برخلاف شبکههای یک و سه، اسامی نهایی آثار آن هنوز مشخص نشدهاند.
علت این موضوع، مشارکت شبکه دو با مرکز سیمرغ در تأمین و تولید برنامهها عنوان شده و نقویان گفته تصمیم نهایی پس از هماهنگی دو مجموعه اعلام خواهد شد.
بنابراین ادعای «۹ سریال در هفته» سیاست نهایی برای سه شبکه است، اما در لحظه برگزاری نشست، هر ۹ عنوان بهطور کامل معرفی نشده بودند.
چرا تلویزیون پخش شبانه را کنار میگذارد؟
پاسخ نقویان مستقیماً به تغییر عادت مخاطب مربوط است.
رئیس سیمافیلم گفته مخاطب امروز همزمان از تلویزیون، پلتفرمهای داخلی و خارجی، موبایل، سینما و محتوای شبکههای اجتماعی استفاده میکند و دیگر الزاماً حاضر نیست یک سریال واحد را ۳۰ شب پشت سر هم دنبال کند.
به گفته او، چند مدل کنداکتور مورد بررسی قرار گرفته و از نظرسنجیهای قبلی سازمان و تحلیلهای مبتنی بر هوش مصنوعی نیز برای مقایسه مدلها استفاده شده است. در نهایت طرح سه سریال برای هر شبکه بیشترین اقبال را در بررسیهای انجامشده به دست آورده است.
این بخش البته یک نکته مهم دارد: سیمافیلم تاکنون جزئیات فنی مدل هوش مصنوعی، نمونه نظرسنجی، تعداد پاسخدهندگان یا روش ارزیابی گزینهها را بهصورت عمومی منتشر نکرده است. بنابراین میتوان تأیید کرد که نقویان از «نظرسنجی و تحلیل هوش مصنوعی» بهعنوان مبنای تصمیم نام برده، اما ارزیابی مستقل کیفیت این روش با اطلاعات فعلی ممکن نیست.
یک سریال به جای یک ماه، شش ماه روی آنتن میماند
منطق دیگر سیمافیلم به عمر رسانهای آثار مربوط است.
وقتی یک سریال ۳۰ قسمتی هر شب پخش شود، تمام سرمایه تولیدی آن ظرف حدود یک ماه مصرف میشود. در مدل هفتگی، همان اثر میتواند چندین ماه در آنتن باقی بماند و برای تبلیغات، گفتوگو درباره قسمتها و تثبیت شخصیتها فرصت بیشتری داشته باشد.
نقویان معتقد است یکی از ضعفهای تلویزیون در سالهای گذشته «پیوست تبلیغاتی» بوده و تغییر ناگهانی کنداکتور در مناسبتها یا بحرانها، فرصت معرفی مناسب بعضی آثار را گرفته است. او گفته برای مدل جدید تبلیغات محیطی، موشنگرافیک و اطلاعرسانی رسانهای نیز طراحی خواهد شد.
اما موفقیت این سیاست تنها به فاصله پخش بستگی ندارد.
اگر یک سریال برای مدل هفتگی طراحی شود، پایان هر قسمت باید مخاطب را برای هفته بعد نگه دارد. تعلیق، نقطه اوج، شخصیتپردازی و ساختار اپیزودیک در چنین الگویی اهمیتی بیشتر از یک مجموعه شبانه پیدا میکنند.
در نتیجه، تغییر کنداکتور زمانی میتواند کیفیت را بالا ببرد که شیوه فیلمنامهنویسی و تولید نیز با مدل تازه سازگار شود.
رمضان و نوروز از قانون جدید مستثنا هستند
تلویزیون قرار نیست برای تمام سال به مدل جدید وفادار بماند.
نقویان اعلام کرده نوروز و ماه رمضان استثنا خواهند بود؛ زیرا به اعتقاد مدیران تلویزیون، سبک زندگی و الگوی مصرف رسانهای مخاطب در این دو مقطع تغییر میکند و همچنان سریالهای شبانه مناسبتر هستند.
برای رمضان، «اسباب زحمت ۲» یکی از اولویتهای اصلی شبکه یک است و در روزهای آینده وارد تولید خواهد شد. پرونده «نون خ» نیز طبق گفته نقویان بسته نشده، هرچند فعلاً پروژه جدید سعید آقاخانی در اولویت قرار گرفته است.
«زیرخاکی ۵» با پژمان جمشیدی برای نوروز
یکی دیگر از خبرهای مهم نشست به فصل پنجم «زیرخاکی» مربوط بود.
جلیل سامان این فصل را با شخصیتهای اصلی مجموعه پیش خواهد برد و تلویزیون آن را برای نوروز در نظر گرفته است. نقویان گفته داستان جدید «شیرین و متفاوت» خواهد بود و موضوعات مرتبط با جنگ نیز مانند فصلهای گذشته در قصه حضور دارند.
او همچنین تأکید کرده پژمان جمشیدی برای حضور در این مجموعه مشکلی ندارد و برنامه شبکه یک بر ادامه سریال با کاراکترهای اصلی است.
آخرین خبر از «پایتخت ۸»؛ هنوز دوربین روشن نشده است
اما شاید مهمترین خبر نشست برای مخاطب عام درباره «پایتخت» باشد.
نقویان تأکید کرده سیمافیلم و محسن تنابنده هر دو به ادامه این مجموعه علاقه دارند و ایدههای مختلفی مطرح شده، اما هنوز قصه نهایی انتخاب نشده است. پیشبینی او این است که فیلمنامه «پایتخت ۸» در سال ۱۴۰۵ وارد مرحله نگارش شود.
بنابراین در شرایط فعلی، تیترهایی مانند «ساخت پایتخت ۸ آغاز شد» دقیق نیستند.
آنچه قطعی است ادامه مذاکرات، تجمیع ایدهها و حرکت به سمت نگارش فیلمنامه است. زمان تولید و پخش پس از نهاییشدن قصه روشن خواهد شد.
بازگشت «آژانس دوستی» با محوریت پژمان بازغی
سیاست دیگر سیمافیلم، احیای برندهای قدیمی است.
«آژانس دوستی» یکی از پروژههایی است که دوباره به جریان تولید بازگشته، اما بسیاری از بازیگران شناختهشده نسخه اصلی دیگر حضور ندارند. نقویان در پاسخ به این نگرانی گفته متن جدید با محوریت پژمان بازغی نوشته شده و قرار است هویت اصلی مجموعه حفظ شود.
فصلهای جدید یا بازآفرینی آثاری مانند «کارآگاه علوی»، «مهیار عیار» و پروژههای مشابه نیز بخشی از همین سیاست هستند.
تلویزیون درباره مخاطب ۷۰ درصدی چه میگوید؟
یکی از ادعاهای قابل توجه نقویان این بود که بعضی آثار شاخص تلویزیون به «بیش از ۷۰ درصد مخاطب» میرسند و از نظر گستره مخاطب، تلویزیون را نمیتوان با یک پلتفرم واحد مقایسه کرد.
این رقم باید دقیقاً بهعنوان ادعای رئیس سیمافیلم نقل شود؛ زیرا در گزارش نشست جزئیات نمونه آماری یا شاخصی که عدد ۷۰ درصد بر اساس آن محاسبه شده منتشر نشده است.
او همچنین با استناد به «نظرسنجی متا» گفته «بیگانگان» در مقایسه میان آثار تلویزیون و پلتفرمها بیشترین مخاطب را داشته است. منابع دیگر درباره نظرسنجی متا در بهار نیز برای «بیگانگان» سهم مخاطب ۲۷ درصدی گزارش کرده بودند؛ بنابراین مقایسه اعداد مختلف بدون یکسانبودن دوره و روش سنجش درست نیست.
آیا کنداکتور تازه مخاطب را به تلویزیون برمیگرداند؟
تغییر از یک سریال شبانه به چند سریال موازی، بهخودیخود تضمینی برای افزایش مخاطب نیست.
مدل تازه یک مزیت مهم دارد: مخاطب انتخاب بیشتری خواهد داشت و یک پروژه برای چند ماه فرصت دیدهشدن پیدا میکند. از طرف دیگر، آثار شاخص مانند «مرد سههزارچهره» و «کارآگاه علوی» میتوانند روز مشخصی از هفته را صاحب شوند و به یک قرار تلویزیونی تبدیل شوند.
اما ریسک آن نیز روشن است؛ مخاطب باید به خاطر بسپارد کدام سریال چه روزی پخش میشود و اگر تبلیغات کافی نباشد، پراکندگی آثار میتواند به سردرگمی منجر شود. خود سیمافیلم نیز به همین دلیل از یک برنامه تبلیغاتی گسترده برای جاانداختن مدل تازه صحبت کرده است.
در نهایت، آزمون اصلی نه تعداد سریالها، بلکه کیفیت آنها خواهد بود.
تلویزیون از ربیعالاول میخواهد هفتهای ۹ سریال را در سه شبکه اصلی در اختیار مخاطب بگذارد؛ تغییری بزرگ در جدول پخش که «مرد سههزارچهره»، «کارآگاه علوی»، آثار سعید آقاخانی و بعدتر «زیرخاکی ۵» را نیز در خود جای میدهد.
اگر فیلمنامهها بتوانند مخاطب را تا هفته بعد منتظر نگه دارند، این تصمیم ممکن است «شب سریال» را دوباره به تلویزیون برگرداند. اما اگر مشکل اصلی کیفیت محتوا باشد، تغییر چند خانه در کنداکتور بهتنهایی نمیتواند فاصله مخاطب و تلویزیون را پر کند.