قیمت دام زنده امروز ۱۸ مرداد ۱۴۰۵؛ گوسفند تهران ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان/ چرا گوشت ارزان نمی‌شود؟

بازار دام و گوشت در ۱۸ مرداد با دو روایت ظاهراً متناقض روبه‌روست. از یک طرف، جدول‌های روزانه قیمت دام تقریباً بدون تغییر منتشر می‌شوند؛ از طرف دیگر فعالان بازار می‌گویند افزایش عرضه تابستانی قیمت واقعی دام را پایین آورده است.

برای فهم شرایط بازار باید میان «عدد مرجع جدول» و «بازه واقعی معامله» تفاوت گذاشت.

قیمت دام زنده امروز ۱۸ مرداد چقدر است؟

صفحه اتحادیه سراسری صنعت دامپروران همگام کشور برای گوسفند زنده تهران بازه ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان را ثبت کرده است. در اصفهان قیمت ۶۵۰ تا ۶۸۰ هزار تومان، خراسان رضوی ۶۴۰ تا ۶۸۰ هزار تومان، فارس ۶۴۷ تا ۶۷۸ هزار تومان و چهارمحال‌وبختیاری ۶۳۰ تا ۶۷۰ هزار تومان اعلام شده است.

در بخش دام سنگین نیز گوساله زنده در تهران و مرکزی بین ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان قرار دارد و خراسان رضوی محدوده ۵۱۵ تا ۵۳۸ هزار تومان را نشان می‌دهد.

بنابراین قیمت دام را نمی‌توان با یک عدد واحد برای تمام معاملات بیان کرد. وزن، نژاد، جنسیت، کیفیت پرواربندی و محل تحویل می‌تواند نرخ نهایی را تغییر دهد.

پس عدد ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان از کجا آمده است؟

گزارش‌های منتشرشده امروز به نقل از داده‌های اتحادیه، رقم ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان را به‌عنوان بالاترین نرخ یا نرخ مرجع گوسفند تهران درج کرده‌اند. برای گوساله نیز تهران و مرکزی ۵۳۵ هزار تومان و خراسان رضوی حدود ۵۲۶ هزار تومان اعلام شده است.

اما نکته جالب اینجاست که تجارت‌نیوز در ۱۸ تیر ۱۴۰۵ دقیقاً همین اعداد را منتشر کرده بود: گوسفند تهران ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان، چهارمحال‌وبختیاری ۶۵۰ هزار تومان، گوساله تهران و مرکزی ۵۳۵ هزار تومان و خراسان رضوی ۵۲۶ هزار تومان.

بنابراین نمی‌توان صرف تکرار این جدول را نشانه توقف کامل بازار برای یک ماه دانست.

صفحه مستقیم اتحادیه امروز قیمت‌ها را به‌صورت بازه نمایش می‌دهد و یک گفت‌وگوی تازه با رئیس شورای تأمین دام نیز از کاهش قابل توجه نرخ معاملات خبر می‌دهد. این اختلاف نشان می‌دهد جدول‌های تک‌نرخی بیشتر برای نمایش یک میانگین یا قیمت مرجع مناسب‌اند تا سنجش لحظه‌ای تمام معاملات.

بره نر امروز حتی ۶۳۰ هزار تومان اعلام شده است

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، در گفت‌وگویی که امروز ۱۸ مرداد منتشر شد، قیمت بره نر شاخص را حدود ۶۳۰ هزار تومان اعلام کرد و گفت سایر بره‌های کشتاری حتی زیر محدوده ۶۲۰ تا ۶۳۰ هزار تومان نیز قیمت‌گذاری می‌شوند.

او برای گوساله ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرمی نیز قیمت حدود ۵۰۰ هزار تومان را مطرح کرده است.

این ارقام پایین‌تر از متوسط جدول‌های روزانه‌اند و نشان می‌دهند انتخاب نوع دام در مقایسه قیمت‌ها اهمیت زیادی دارد.

پوریان همچنین گفته طی یکی دو ماه اخیر قیمت دام سبک و سنگین حدود ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده و دلیل اصلی را افزایش عرضه و گرمای هوا دانسته است. این رقم ۳۰ درصد، ارزیابی رئیس شورای تأمین دام است و برای همه نژادها و نقاط کشور الزاماً به یک اندازه صدق نمی‌کند.

چرا در تابستان عرضه دام بیشتر می‌شود؟

طبق توضیح پوریان، افزایش عرضه در فصل گرم یک الگوی معمول بازار است. دامدار با بالا رفتن گرما و هزینه نگهداری بخشی از دام آماده کشتار را وارد بازار می‌کند و همین موضوع عرضه را افزایش می‌دهد.

در شرایط فعلی نسبت عرضه به تقاضا مناسب توصیف شده و میزان کشتار نیز افزایش یافته است. در عین حال، بخش بزرگی از نیاز بازار از تولید داخلی تأمین شده است.

این وضعیت توضیح می‌دهد چرا بازار دام فعلاً مستعد جهش سریع نیست.

اما آن سوی زنجیره یعنی بازار گوشت، داستان متفاوتی دارد.

دام ۶۵۰ هزار تومانی چگونه به گوشت بالای یک میلیون تبدیل می‌شود؟

یکی از اشتباهات رایج مقایسه مستقیم یک کیلو دام زنده با یک کیلو گوشت آماده فروش است.

جدول خود اتحادیه این تفاوت را به‌خوبی نشان می‌دهد. گوسفند زنده تهران امروز ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان قیمت دارد، اما نرخ دام کشتار در همان جدول بین حدود یک میلیون و ۲۸۵ هزار تا یک میلیون و ۳۴۰ هزار تومان ثبت شده است.

یعنی حتی پیش از رسیدن گوشت به قصابی، قیمت هر کیلو وزن کشتاری تقریباً دو برابر قیمت هر کیلو وزن زنده می‌شود.

دلیل اصلی روشن است: تمام وزن زنده حیوان به گوشت قابل عرضه تبدیل نمی‌شود. پس از کشتار، پوست، احشا و بخش‌های غیرقابل عرضه از وزن جدا می‌شوند. بعد از آن نیز هزینه کشتارگاه، سردخانه، حمل‌ونقل، قطعه‌بندی و توزیع اضافه می‌شود.

برای گوساله نیز اتحادیه نرخ کشتار تهران را حدود یک میلیون و ۱۸۰ تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان ثبت کرده، در حالی که دام زنده ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان است.

بنابراین وجود فاصله میان دام زنده و گوشت طبیعی است؛ بحث اصلی بر سر اندازه این فاصله پس از خروج از کشتارگاه است.

چرا کاهش دام هنوز به گوشت نرسیده است؟

پوریان امروز همین تناقض را تأیید کرده و گفته با وجود افزایش عرضه و کاهش قیمت دام، گوشت همچنان در بازار با نرخ بالا فروخته می‌شود. او تعدد واسطه‌ها و هزینه‌های مختلف در زنجیره توزیع را یکی از عوامل اختلاف قیمت میان مناطق مختلف دانسته است.

چند روز قبل نیز او قیمت منطقی گوشت گوسفندی برای مصرف‌کننده را حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان اعلام کرده بود و گفته بود قیمت‌های بالاتر در بعضی مناطق نیازمند بررسی ساختار بازار است.

در نتیجه، پایین آمدن دام زنده تنها شرط لازم برای کاهش گوشت است، نه شرط کافی.

اگر حلقه‌های بعدی زنجیره قیمت‌های خود را به همان نسبت تعدیل نکنند، کاهش نرخ در دامداری الزاماً به سفره خانوار منتقل نمی‌شود.

واردات گوشت نسبت به گذشته پایین آمده است

یکی دیگر از نکات مهم بازار فعلی، کاهش واردات است.

دبیر انجمن واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی در ۱۱ مرداد اعلام کرد در چهار ماه نخست امسال حدود ۱۵ هزار تن گوشت قرمز وارد شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۵۰ درصد کاهش نشان می‌دهد.

پوریان نیز امروز حجم واردات در ماه‌های اخیر را حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار تن توصیف کرده و گفته بخش عمده نیاز بازار از طریق تولید داخل پوشش داده شده است.

تفاوت جزئی ارقام می‌تواند ناشی از دوره زمانی یا مرجع آماری متفاوت باشد، اما هر دو روایت در یک نکته مشترک‌اند: واردات امسال کمتر شده است.

تولید داخل کافی است یا واردات باید بیشتر شود؟

اینجا اختلاف دیدگاه فعالان بازار آغاز می‌شود.

پوریان معتقد است عملکرد ماه‌های اخیر نشان داده تولید داخل توان پاسخ‌گویی به بخش بزرگی از مصرف را دارد و بسیاری از واحدهای دامداری حتی پایین‌تر از ظرفیت واقعی خود فعالیت می‌کنند. او نیاز سالانه کشور را در سطح حداکثری حدود ۱.۱ میلیون تن و تولید داخلی را نزدیک ۹۷۰ هزار تن عنوان کرده است.

در عین حال او پیشنهاد کرده بخشی از سبد بازار از گوشت منجمد و ذخایر تنظیم بازار تأمین شود تا قیمت‌ها در دوره‌های پرتقاضا کنترل شوند.

مسئله سیاست‌گذار این است که واردات بیش از حد می‌تواند قیمت دام را برای تولیدکننده پایین بیاورد، اما واردات کمتر از نیاز نیز ممکن است فشار قیمت را در خرده‌فروشی حفظ کند.

پیش‌بینی قیمت دام زنده در ادامه مرداد

با داده‌های فعلی، احتمال جهش شدید کوتاه‌مدت پایین‌تر به نظر می‌رسد.

افزایش عرضه تابستانی، کاهش نسبی تقاضا و میزان مناسب دام موجود در بازار از عوامل مهارکننده قیمت هستند. پوریان نیز انتظار دارد عرضه دام سبک در شرایط فعلی بالا باقی بماند.

در سوی مقابل، هزینه خوراک، حمل، دستمزد و سرمایه در گردش اجازه نمی‌دهد قیمت بدون محدودیت کاهش پیدا کند.

بنابراین سناریوی محتمل‌تر برای ادامه مرداد نوسان در یک دامنه و تفاوت بیشتر قیمت بر اساس کیفیت دام است، نه یک نرخ واحد برای کل کشور.

جمع‌بندی؛ بازار دام تکان خورده، جدول‌ها کمتر

مهم‌ترین نتیجه بررسی قیمت دام زنده امروز این است که نباید به یک عدد منفرد تکیه کرد.

جدول رسانه‌ای همچنان گوسفند تهران را ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان نشان می‌دهد و این عدد یک ماه قبل هم عیناً منتشر شده بود. اما منبع مستقیم اتحادیه امروز بازه ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان را برای تهران ثبت کرده و رئیس شورای تأمین دام، بره نر شاخص را حدود ۶۳۰ هزار تومان اعلام کرده است.

بنابراین بازار برخلاف ظاهر جدول‌های تکراری کاملاً بی‌حرکت نیست.

مسئله مهم‌تر اکنون قیمت گوشت است. دام زنده ارزان‌تر و عرضه بیشتر شده، اما مصرف‌کننده هنوز کاهش متناسبی روی پیشخوان فروشگاه‌ها نمی‌بیند.

به همین دلیل در نیمه دوم مرداد، شاید مهم‌ترین شاخص بازار نه خود قیمت دام، بلکه سرعت انتقال کاهش قیمت از دامداری به کشتارگاه و سپس به قصابی‌ها باشد. اگر این انتقال اتفاق نیفتد، بازار همچنان با همان تناقض فعلی روبه‌رو خواهد بود: دام ارزان‌تر، اما گوشت گران.