ایران یک قهرمانی تا المپیک ۲۰۲۸ فاصله دارد؛ جام ملت‌های آسیا چرا برای والیبال حیاتی شد؟

FIVB برای المپیک لس‌آنجلس یک سیستم سه‌مرحله‌ای تعریف کرده است. در هر بخش مردان و زنان ۱۲ تیم حضور خواهند داشت و آمریکا به‌عنوان میزبان یک سهمیه قطعی دارد. پنج سهمیه بعدی به قهرمانان پنج قاره در سال ۲۰۲۶ تعلق می‌گیرد. سه تیم برتر جام جهانی ۲۰۲۷ که قبلاً سهمیه نگرفته باشند نیز راهی المپیک می‌شوند و سه سهمیه نهایی براساس رده‌بندی جهانی پس از مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ توزیع خواهد شد.

این ساختار به یک معنا قهرمانی آسیا را برای ایران ارزشمندتر از بسیاری از دوره‌های قبلی کرده است.

تیم ملی اگر در ژاپن قهرمان شود، دیگر مجبور نیست برای رسیدن به المپیک تا جام جهانی ۲۰۲۷ یا رنکینگ ۲۰۲۸ منتظر بماند.

فوکوئوکا؛ جایی که سهمیه المپیک روی میز است

قهرمانی مردان آسیا از ۴ تا ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در فوکوئوکا ژاپن برگزار خواهد شد. FIVB ایران، ژاپن، چین، قطر و کره‌جنوبی را در میان تیم‌های مطرح این رقابت معرفی کرده است.

برای ایران، میزبان بودن ژاپن یکی از مهم‌ترین چالش‌هاست. تیم ژاپن در خانه از مزیت تماشاگر، آشنایی با سالن و شرایط سفر کمتر برخوردار خواهد بود و همین مسئله مسیر قهرمانی را برای سایر مدعیان دشوارتر می‌کند.

اما جایزه به اندازه‌ای بزرگ است که حتی حضور در فینال نیز هدف نهایی ایران نخواهد بود؛ تنها تیمی که بالاترین جایگاه واجد شرایط را به دست آورد سهمیه مستقیم المپیک را دریافت می‌کند.

نتیجه ضعیف ایران در VNL اهمیت آسیا را بیشتر کرد

ایران در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ نتوانست به مرحله نهایی برسد. طبق آمار رسمی Volleyball World، تیم ایران مرحله مقدماتی را با سه پیروزی و ۹ شکست و ۱۱ امتیاز در رتبه چهاردهم به پایان رساند.

همین نتیجه فشار روی قهرمانی آسیا را بیشتر می‌کند.

رنکینگ جهانی یکی از مسیرهای نهایی رسیدن به المپیک است، اما سهمیه‌های رده‌بندی تا بعد از مرحله مقدماتی VNL سال ۲۰۲۸ توزیع نمی‌شوند. هرچه ایران کار را به آن مرحله بکشاند، وابستگی‌اش به نتایج دو سال آینده و عملکرد رقبا بیشتر خواهد شد.

در مقابل، قهرمانی در فوکوئوکا همه این محاسبات را کنار می‌زند.

سه تیم آسیا راهی جام جهانی ۲۰۲۷ می‌شوند

قهرمانی قاره‌ای فقط مسیر المپیک نیست.

FIVB اعلام کرده سه تیم دارای شرایط لازم که بالاترین رتبه را در جدول نهایی هر قاره کسب کنند، سهمیه جام جهانی والیبال ۲۰۲۷ را خواهند گرفت. در مجموع ۱۵ تیم از ۳۲ تیم هر دوره مردان و زنان از طریق همین مسابقات قاره‌ای مشخص خواهند شد.

بنابراین ایران در ژاپن دو هدف موازی دارد: قهرمانی برای رسیدن مستقیم به المپیک و قرار گرفتن در جمع تیم‌های سهمیه‌گیر برای تضمین حضور در رقابت بزرگ سال ۲۰۲۷.

تمام مسابقات قاره‌ای نیز وارد محاسبه رنکینگ جهانی FIVB می‌شوند. حتی اگر تیمی سهمیه مستقیم المپیک را نگیرد، برد و باخت‌های آن می‌تواند دو سال بعد در مسیر سهمیه رنکینگ تأثیرگذار باشد.

به بیان ساده، تقریباً هیچ مسابقه‌ای در فوکوئوکا «کم‌اهمیت» نیست.

جام جهانی ۲۰۲۷ خودش سه سهمیه المپیک دارد

اهمیت صعود به رقابت سال ۲۰۲۷ از این جهت بیشتر می‌شود که خود آن مسابقات نیز مرحله دوم انتخابی المپیک است.

FIVB اعلام کرده سه تیم برتر هر جنسیت در جام جهانی ۲۰۲۷ که قبلاً سهمیه المپیک نگرفته باشند، مستقیماً به لس‌آنجلس خواهند رفت. دوره زنان در آمریکا و کانادا و رقابت مردان در لهستان برگزار می‌شود.

فدراسیون جهانی همچنین در ساختار تازه خود از عنوان FIVB Volleyball World Cup برای این رویداد ۳۲ تیمی استفاده می‌کند؛ تورنمنتی که از سال ۲۰۲۵ با قالب ۳۲ تیم و چرخه دوساله برگزار می‌شود.

بنابراین حتی تیمی که در قاره قهرمان نشود، هنوز فرصت بزرگی در سال ۲۰۲۷ خواهد داشت.

مسابقات زنان زودتر آغاز می‌شود

فصل رقابت‌های قاره‌ای زنان از ۲۱ اوت، برابر با ۳۰ مرداد، آغاز می‌شود. رقابت‌های NORCECA، آسیا و اروپا در همان روز شروع خواهند شد؛ قهرمانی آفریقا از ۲۳ اوت تا ۵ سپتامبر برگزار می‌شود و آمریکای جنوبی نیز از ۸ تا ۱۳ سپتامبر مسابقات خود را دنبال خواهد کرد.

در آسیا، شهر تیانجین چین میزبان زنان است و چین، ژاپن، تایلند و ویتنام از جمله تیم‌های برجسته معرفی‌شده برای رقابت قاره‌ای هستند.

در بخش مردان، آسیا اولین قاره‌ای است که از ۴ سپتامبر وارد میدان می‌شود؛ سپس آفریقا، اروپا، NORCECA و آمریکای جنوبی مسابقات خود را آغاز خواهند کرد.

اروپا و آمریکا هم وارد جنگ سهمیه می‌شوند

قهرمانی مردان اروپا در ایتالیا، بلغارستان، فنلاند و رومانی برگزار می‌شود و میلان میزبان مرحله پایانی خواهد بود. در بخش زنان نیز ترکیه، جمهوری آذربایجان، جمهوری چک و سوئد میزبان هستند و مسابقات پایانی در استانبول انجام می‌شود.

در NORCECA شرایط ویژه‌ای وجود دارد. آمریکا به‌عنوان میزبان المپیک از قبل سهمیه گرفته، اما در مسابقات قاره‌ای شرکت خواهد کرد. پس از پایان تورنمنت، چهار تیم برتر به‌جز آمریکا وارد یک مرحله جداگانه نیمه‌نهایی و نهایی می‌شوند و برنده آن سهمیه قاره برای LA28 را می‌گیرد. مسابقات مردان در مونکتون کانادا و زنان در سانتو دومینگو برگزار می‌شود.

آمریکای جنوبی مسابقات خود را در ریو دو ژانیرو برگزار می‌کند و برزیل و آرژانتین از مدعیان اصلی مردان هستند. در آفریقا نیز کینشاسا میزبان مردان و نایروبی میزبان زنان خواهد بود.

ایران باید به دنبال کدام مسیر باشد؟

از منظر ورزشی، کوتاه‌ترین و مطمئن‌ترین پاسخ مشخص است: قهرمانی آسیا.

ایران در صورت کسب جام نه‌تنها یکی از مهم‌ترین عناوین قاره‌ای خود را به دست می‌آورد، بلکه بدون نیاز به محاسبات رنکینگ و نتایج رقابت‌های آینده راهی المپیک می‌شود.

اگر این فرصت از دست برود، مسیر دوم جام جهانی ۲۰۲۷ است؛ جایی که سه سهمیه دیگر به بهترین تیم‌های هنوز صعودنکرده می‌رسد. آخرین راه نیز رنکینگ جهانی در سال ۲۰۲۸ خواهد بود.

برای تیمی که VNL امسال را در رده چهاردهم به پایان رسانده، منطقی است که تا حد ممکن سرنوشت خود را به آخرین مرحله و جدول رده‌بندی نسپارد.

جمع‌بندی؛ شهریور می‌تواند مسیر دو سال آینده والیبال ایران را تغییر دهد

قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ دیگر صرفاً مسابقه‌ای برای اضافه کردن یک جام به ویترین والیبال ایران نیست. قهرمان فوکوئوکا مستقیماً سهمیه المپیک لس‌آنجلس را می‌گیرد، سه تیم برتر واجد شرایط آسیا راهی جام جهانی ۲۰۲۷ می‌شوند و همه مسابقات نیز برای رنکینگ جهانی امتیاز دارند.

مسیر کلی المپیک نیز روشن است: آمریکا به‌عنوان میزبان، پنج قهرمان قاره‌ای ۲۰۲۶، سه تیم از جام جهانی ۲۰۲۷ و سه تیم از رنکینگ پس از مرحله مقدماتی VNL ۲۰۲۸، ترکیب ۱۲ تیم هر بخش را تشکیل خواهند داد.

برای ایران، بهترین سناریو این است که پرونده خیلی زود بسته شود.

از ۴ سپتامبر در فوکوئوکا، تیم ملی این فرصت را دارد که با یک قهرمانی، هم طلای آسیا را بگیرد و هم بلیت لس‌آنجلس را در جیب بگذارد؛ فرصتی که ارزش آن این بار بسیار بیشتر از یک جام قاره‌ای است.