خبر مهم برای سهامداران؛ مرحله اول سود سهام عدالت تا هفته دولت واریز میشود
مهمترین خبر اقتصادی امروز برای حدود دهها میلیون دارنده سهام عدالت از نشست خبری بهمن عبداللهی منتشر شد.
رئیس اتاق تعاون ایران اعلام کرد دولت در تلاش است بخشی از سود سهام عدالت مربوط به عملکرد شرکتهای سرمایهپذیر در سال ۱۴۰۴ را تا پایان مرداد یا نهایتاً در هفته دولت پرداخت کند. او همچنین گفت سود شرکتهای مشمول جمعآوری شده و آسیب برخی بنگاهها در جریان جنگ مانع سوددهی مجموعه شرکتهای سهام عدالت نشده است.
بنابراین اصل نزدیکبودن زمان پرداخت تأیید شده است.
اما باید میان عبارت «قرار است تا هفته دولت پرداخت شود» و «واریز در روز مشخصی از هفته دولت قطعی شده است» تفاوت گذاشت. عبداللهی روز مشخصی مانند دوم، پنجم یا هشتم شهریور را اعلام نکرده است.
در نتیجه، تیترهایی که از هماکنون یک تاریخ دقیق برای واریز معرفی میکنند، از متن اظهارات رسمی جلوتر رفتهاند.
سود سهام عدالت ۱۴۰۴ در دو مرحله پرداخت میشود
الگوی امسال مشابه سال گذشته خواهد بود.
عبداللهی گفته سود سهام عدالت سال ۱۴۰۴ در دو نوبت توزیع خواهد شد؛ مرحله نخست در میانه سال و مرحله دوم تا پایان سال. او همچنین تأکید کرده رقم کلی سود نسبت به عملکرد سال ۱۴۰۳ «کاهش جدی» نداشته است.
این جمله میتواند برای سهامداران امیدوارکننده باشد، اما هنوز نمیتوان از آن مبلغ سود هر سبد را محاسبه کرد.
میزان سود هر فرد به ارزش اولیه سبد سهام عدالت او، سود قطعی شرکتهای سرمایهپذیر، میزان وصولشده و تصمیم نهایی درباره مبلغ هر مرحله بستگی دارد.
بنابراین اعدادی که بدون اعلام سازمان بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی در فضای مجازی بهعنوان «سود قطعی سهام عدالت ۱۴۰۴» منتشر میشوند، فعلاً مبنای رسمی ندارند.
حتی چهار روز پیش، ایرنا نسبت به انتشار ارقام غیررسمی مانند سود سه میلیون تومانی هشدار داده و نوشته بود تا تکمیل فرآیند شناسایی سود شرکتها، اعلام رقم قطعی قابل اتکا نیست.
مبلغ سود سهام عدالت چقدر خواهد بود؟
در حال حاضر هیچ عدد رسمی برای مرحله نخست سود عملکرد ۱۴۰۴ اعلام نشده است.
تنها سرنخ رسمی، اظهارات عبداللهی است که میگوید سود امسال نسبت به سال قبل افت محسوسی نداشته است.
برای مقایسه، در مرحله نخست پرداخت سود عملکرد سال ۱۴۰۳ که دیماه گذشته انجام شد، دارندگان سبد ۴۵۲ هزار تومانی ۵۱۵ هزار تومان، سبد ۴۹۲ هزار تومانی ۵۶۱ هزار تومان، سبد ۵۳۲ هزار تومانی ۶۰۷ هزار تومان و دارندگان سبد یک میلیون تومانی یک میلیون و ۱۴۱ هزار تومان دریافت کردند.
در مرحله دوم که اسفند ۱۴۰۴ پرداخت شد نیز برای سبد ۴۵۲ هزار تومانی ۴۴۳ هزار تومان، سبد ۵۳۲ هزار تومانی ۵۲۱ هزار تومان و سبد یک میلیون تومانی ۹۸۱ هزار تومان اعلام شد.
این ارقام فقط برای مقایسه با سال گذشته هستند و نباید آنها را مبلغ پرداختی شهریور ۱۴۰۵ تلقی کرد.
رقم مرحله جدید زمانی قطعی خواهد شد که سازمان بورس یا شرکت سپردهگذاری مرکزی جدول پرداخت را اعلام کند.
چرا خبر امروز با خبرهای چند روز قبل متفاوت است؟
این موضوع میتواند برای سهامداران گیجکننده باشد.
تنها چند روز قبل گزارشهایی منتشر شده بود که میگفت هنوز زمان قطعی پرداخت سود مشخص نیست و سهام عدالت در انتظار تکمیل فرآیندهای مرتبط با مجامع و سود شرکتهاست.
اما اظهارات تازه عبداللهی اطلاعات جدیدتری ارائه میدهد: او امروز اعلام کرده سود شرکتهای مشمول سهام عدالت جمعآوری شده و دولت برای پرداخت بخشی از آن تا هفته دولت برنامه دارد.
پس خبر امروز را باید بهروزرسانی وضعیت قبلی دانست، نه تناقضی که لزوماً یکی از دو گزارش را نادرست کند.
فرآیند وصول سود سهام عدالت میتواند طی چند روز تغییر کند و با واریز شرکتهای سرمایهپذیر، امکان تعیین زمان پرداخت فراهم شود.
چه کسانی سود سهام عدالت میگیرند؟
روال سالهای گذشته نشان میدهد پرداخت سود شامل دارندگان سهام عدالت در هر دو روش مستقیم و غیرمستقیم بوده است. برای نمونه، سازمان بورس در پرداخت مرحله دوم سود سال ۱۴۰۳ صراحتاً اعلام کرد هر دو گروه سهامداران مستقیم و غیرمستقیم مشمول واریز هستند.
مبلغ هر فرد یکسان نیست و براساس اندازه سبد سهام عدالت متفاوت خواهد بود.
همچنین ثبت و معتبر بودن اطلاعات بانکی اهمیت دارد. در پرداختهای گذشته، ناقصبودن اطلاعات حساب یا شماره شبای بانکی از جمله مسائلی بوده که میتوانست مانع دریافت بهموقع سود شود.
به همین دلیل دارندگان سهام عدالت بهتر است به پیامکها و لینکهای ناشناس با عنوان «ثبتنام برای دریافت سود» اعتماد نکنند؛ پرداخت سود سهام عدالت اصولاً نیازمند پرداخت وجه، ارائه رمز کارت یا ورود به لینکهای ناشناس نیست.
آزادسازی سهام عدالت به کجا رسید؟
همزمان با خبر پرداخت سود، پرونده مهمتری نیز در حال حرکت است: تعیین تکلیف نحوه آزادسازی و معامله سهام عدالت.
عبداللهی اعلام کرده بیش از ۲۰ جلسه در شورای عالی بورس برای بررسی نحوه عرضه و آزادسازی سهام عدالت برگزار شده است.
بر اساس توضیحات او، دستورالعمل ابتدا در شورای عالی بورس تهیه و به دولت ارسال شد. معاونت حقوقی ریاستجمهوری ایرادها و نکاتی را مطرح کرد و پس از اعمال اصلاحات، متن برای دریافت نظر مجلس ارسال شد. این دستورالعمل نزدیک به یک ماه است که در اختیار مجلس قرار دارد.
برخی نمایندگان خواستار اصلاح بخشهایی از آن هستند.
قرار است پس از جمعبندی کمیته مربوط در مجلس، جلسهای به ریاست علی نیکزاد برگزار شود و نظرات قوه مقننه برای اصلاح نهایی به شورای عالی بورس بازگردد. پس از تصویب و ابلاغ، همان متن قرار است مبنای نهایی فرآیند آزادسازی باشد.
بنابراین آزادسازی هنوز به مرحله اجرایی نهایی نرسیده است.
اختلاف درباره سهم تعاونیها
یکی از نقاط اختلاف به نقش تعاونیها در ساختار آینده سهام عدالت مربوط است.
عبداللهی تأکید کرده نباید سهم تعاونیها از ساختار سهام عدالت حذف شود. او معتقد است شرکتهای تعاونی شهرستانی و ساختار تعاون باید در مدل نهایی جایگاه خود را حفظ کنند.
این موضوع یکی از دلایلی است که بررسی دستورالعمل در مجلس ادامه پیدا کرده است.
در واقع آزادسازی سهام عدالت فقط مسئله امکان فروش چند سهم توسط مردم نیست؛ نحوه اداره شرکتهای سرمایهگذاری استانی، حق رأی سهامداران، ترکیب هیئتمدیرهها، نقش تعاونیهای شهرستانی و جلوگیری از عرضه ناگهانی حجم عظیمی از سهام به بورس نیز باید مشخص شود.
هر مدل آزادسازی اگر بدون توجه به این بخشها اجرا شود، میتواند هم حقوق سهامداران و هم تعادل بازار سرمایه را تحت تأثیر قرار دهد.
تکلیف ۴۹ میلیون سهامدار و شرکتهای استانی
رضا صدیقی، نماینده تبریز و عضو هیئترئیسه فراکسیون نظارت بر نظام تعاون و سهام عدالت، پیشتر از آغاز بررسی گسترده ساختار مدیریتی مرتبط با حدود ۴۹ میلیون دارنده سهام عدالت خبر داده بود.
به گفته او، فراکسیون مجلس در حال بررسی ساختار شرکتهای سرمایهگذاری استانی، تعاونیهای شهرستانی و نحوه حضور واقعی سهامداران در مدیریت شرکتهای سرمایهپذیر است.
یکی از انتقادهای اصلی این است که میلیونها نفر مالک اسمی دارایی هستند، اما در عمل نقش آنها در انتخاب مدیران و اعمال حقوق مالکانه محدود بوده است.
مجلس اکنون میخواهد مدل مدیریت این داراییها را دوباره بررسی کند؛ موضوعی که احتمالاً با دستورالعمل آزادسازی نیز ارتباط مستقیم خواهد داشت.
جاماندگان سهام عدالت؛ ثبتنام جدید شروع نشده است
یکی از مهمترین بخشهایی که باید با دقت اطلاعرسانی شود، وضعیت جاماندگان است.
صدیقی گفته رسیدگی به وضعیت جاماندگان سهام عدالت در دستور کار فراکسیون قرار دارد و بررسیهای کارشناسی درباره نحوه تعیین تکلیف آنها انجام میشود. همچنین پرونده سهام متوفیان و مسائل مربوط به حقوق وراث در برنامه ساماندهی قرار گرفته است.
اما این سخنان به معنای آغاز ثبتنام جدید نیست.
سازمان خصوصیسازی پیشتر هشدار داده بود که فعلاً برنامهای برای ثبتنام عمومی جاماندگان اعلام نشده و اطلاعیهها یا لینکهای غیررسمی در این زمینه میتوانند زمینه سوءاستفاده و کلاهبرداری باشند.
پس دو موضوع باید از هم تفکیک شوند:
مجلس در حال پیگیری تعیین تکلیف جاماندگان است، اما هنوز ثبتنام رسمی جدیدی برای دریافت سهام عدالت آغاز نشده است.
سهام متوفیان نیز در دستور کار است
یکی دیگر از پروندههای مهم، سهام عدالت افرادی است که طی سالهای گذشته فوت کردهاند.
طرح انتقال دارایی متوفیان به وراث در سالهای اخیر آغاز شده، اما مشکلات حقوقی و اجرایی همچنان برای بخشی از خانوارها باقی مانده است. صدیقی تأکید کرده ساماندهی این وضعیت در کنار اصلاح ساختار مدیریت سهام عدالت از اولویتهای فراکسیون مجلس است.
این بخش اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تعداد سهامداران سهام عدالت بسیار بالاست و با گذشت نزدیک به دو دهه از آغاز طرح، تعیین حقوق وراث به یکی از مسائل اجتنابناپذیر آن تبدیل شده است.
جمعبندی؛ چه چیزی درباره سود سهام عدالت قطعی است؟
در پایان روز ۱۸ مرداد ۱۴۰۵، معتبرترین جمعبندی این است که مرحله نخست سود سهام عدالت مربوط به عملکرد سال ۱۴۰۴ برای پرداخت تا پایان مرداد یا نهایتاً هفته دولت برنامهریزی شده است. سود شرکتهای مشمول نیز براساس گفته رئیس اتاق تعاون جمعآوری شده و قرار است مرحله دوم تا پایان سال پرداخت شود.
اما هنوز دو جزء مهم مشخص نشدهاند: تاریخ دقیق واریز و مبلغ سود هر سبد سهام عدالت.
بنابراین سهامداران فعلاً نباید اعداد غیررسمی یا تاریخهای روزانهای را که در شبکههای اجتماعی منتشر میشوند قطعی تلقی کنند.
در پرونده آزادسازی نیز بیش از ۲۰ جلسه کارشناسی برگزار شده و دستورالعمل در مرحله بررسی مجلس و شورای عالی بورس قرار دارد، اما هنوز ابلاغ نهایی نشده است.
جاماندگان نیز فعلاً فقط در مرحله تعیین تکلیف و بررسی قانونی قرار دارند و ثبتنام عمومی جدیدی آغاز نشده است.
پس خبر مهم امروز برای میلیونها سهامدار این است: سود سهام عدالت به مرحله پرداخت نزدیک شده، اما برای دیدن مبلغ قطعی و روز واریز باید منتظر اطلاعیه نهایی سازمان بورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی ماند.