دلار ۱۸۴ هزار تومان شد؛ اما دلار توافقی به رکورد ۱۵۵ هزار رسید | دو بازار چه پیامی می‌دهند؟

تجارت‌نیوز در گزارش منتشرشده ساعت ۱۲:۵۰ دوشنبه، قیمت دلار آزاد را حدود ۱۸۴ هزار تومان اعلام کرده است؛ رقمی که نسبت به آخرین نرخ معاملات یکشنبه حدود هزار تومان کاهش نشان می‌دهد. دلار روز یکشنبه معاملات را از محدوده ۱۸۶ هزار تومان آغاز کرده و نهایتاً در ۱۸۵ هزار تومان بسته بود. بنابراین حرکت امروز ادامه اصلاح محدود دو روز اخیر محسوب می‌شود.

در بازار یورو نیز نرخ اعلامی به ۲۱۳ هزار تومان رسیده که حدود دو هزار تومان پایین‌تر از سطح قبلی گزارش شده است.

البته این ارقام، قیمت‌های ثبت‌شده در یک مقطع زمانی از معاملات هستند و بازار آزاد ارز نرخ واحد و رسمی سراسری ندارد. منابع و معامله‌گران مختلف ممکن است در یک زمان نرخ‌های متفاوتی اعلام کنند؛ به همین دلیل عدد ۱۸۴ هزار تومان را باید تصویر بازار در زمان انتشار گزارش دانست، نه قیمت ثابت برای تمام معاملات روز.

دلار توافقی برعکس بازار آزاد بالا رفت

جذاب‌ترین اتفاق امروز اما در بازار توافقی رخ داده است.

بر اساس داده منتشرشده در ساعت ۸:۴۷ صبح، نرخ فروش دلار توافقی با ۲۸۲ تومان افزایش به ۱۵۴ هزار و ۹۳۱ تومان رسید و نرخ خرید آن نیز ۱۵۳ هزار و ۵۳۶ تومان اعلام شد. تجارت‌نیوز این سطح را نزدیک‌ترین فاصله دلار توافقی با قله تاریخی ۱۵۵ هزار تومان توصیف کرده است. گزارش‌های مربوط به مرکز مبادله نیز نرخ فروش حواله دلار را در همین سطح ۱۵۴ هزار و ۹۳۱ تومان ثبت کرده‌اند.

یعنی در روزی که دلار آزاد تقریباً هزار تومان ارزان شده، نرخ توافقی نه‌تنها پایین نیامده بلکه افزایش پیدا کرده است.

این واگرایی یکی از مهم‌ترین نکات بازار امروز است.

شکاف دلار آزاد و توافقی به ۲۹ هزار تومان رسید

اگر نرخ ۱۸۴ هزار تومانی بازار آزاد را با قیمت فروش ۱۵۴ هزار و ۹۳۱ تومانی دلار توافقی مقایسه کنیم، فاصله دو بازار حدود ۲۹ هزار و ۶۹ تومان برای هر دلار است.

به بیان دیگر، دلار آزاد حدود ۱۸.۸ درصد بالاتر از نرخ فروش توافقی قیمت دارد.

این شکاف هنوز بزرگ است، اما برای تحلیل آن باید توجه داشت که دو نرخ دقیقاً یک کالا با شرایط معاملاتی یکسان نیستند. دلار آزاد بر اساس عرضه و تقاضا و انتظارات معامله‌گران در بازار غیررسمی شکل می‌گیرد، در حالی که نرخ بازار تجاری و مرکز مبادله در چارچوب متفاوتی برای تامین ارز فعالیت‌های اقتصادی تعیین می‌شود.

با این وجود، فاصله این دو نرخ برای فعالان اقتصادی مهم است. کاهش شدید شکاف می‌تواند نشان‌دهنده نزدیک شدن انتظارات بازار آزاد به نرخ‌های رسمی‌تر باشد؛ افزایش دوباره فاصله نیز معمولاً از تشدید تقاضا یا افزایش ریسک در بازار آزاد خبر می‌دهد.

آیا مذاکرات ایران و آمریکا دلار را پایین آورده است؟

اینجا باید میان «برداشت بازار» و «واقعیت دیپلماتیک» تفاوت قائل شد.

گزارش بازار ارز، احتیاط معامله‌گران و انتظار برای اخبار سیاسی را یکی از عوامل کاهش تقاضای خرید دلار معرفی کرده است. اما تازه‌ترین گزارش رویترز از موضع تهران نشان می‌دهد در حال حاضر مذاکره مستقیم ایران و آمریکا انجام نمی‌شود.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه گفت تهران تا زمانی که واشنگتن توافق موقت ماه ژوئن را نقض می‌کند وارد مذاکرات مستقیم نخواهد شد، هرچند پیام‌هایی از طریق واسطه‌ها میان دو طرف ردوبدل می‌شود.

بنابراین تعبیر دقیق‌تر این است که بازار ارز امروز ممکن است به احتمال کاهش تنش، فعالیت میانجی‌ها و نشانه‌های دیپلماتیک منطقه‌ای واکنش نشان داده باشد؛ نه اینکه توافق قطعی یا دور تازه‌ای از مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا آغاز شده باشد.

این تفاوت برای معامله‌گران بسیار مهم است.

امید بازار بیشتر به پرونده عمان و تنگه هرمز است؟

مهم‌ترین تحول مثبت روزهای اخیر به مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز مربوط می‌شود.

رویترز گزارش داده تهران می‌گوید توافق با عمان برای تعریف مسیرهای جدید کشتیرانی در مراحل نهایی است. یک مقام آمریکایی نیز چند روز قبل گفته بود واشنگتن انتظار دارد توافق ایران و عمان به‌زودی حاصل شود و در صورت بازگشت کشتیرانی تجاری بدون مانع، آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد.

همین خبرها در بازارهای جهانی نیز اثر گذاشته و بهای نفت هفته گذشته به امید احتمال کاهش تنش در هرمز بیش از هفت درصد پایین آمده بود؛ هرچند مواضع جدید ایران بخشی از این خوش‌بینی را تعدیل کرده است.

اما هنوز توافق نهایی نشده و تهران شروط دیگری از جمله رفع تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها و جبران خسارت حملات را مطرح کرده است. بنابراین ریسک سیاسی از بازار ارز حذف نشده است.

چرا معامله‌گران فعلاً دست نگه داشته‌اند؟

وقتی بازار میان دو سناریوی کاملاً متفاوت قرار می‌گیرد، کاهش حجم معاملات هیجانی رفتاری قابل انتظار است.

سناریوی نخست، حرکت به سمت کاهش تنش و توافق‌های عملی است. در چنین وضعیتی احتمال افزایش عرضه ارز و کاهش تقاضای احتیاطی می‌تواند فشار بیشتری بر دلار آزاد وارد کند.

سناریوی دوم، شکست مسیر دیپلماتیک یا تشدید دوباره تنش‌های منطقه‌ای است؛ اتفاقی که می‌تواند تقاضای پوشش ریسک را برگرداند.

آخرین اخبار نشان می‌دهد هیچ‌کدام از این دو مسیر هنوز قطعی نشده‌اند. ایران و آمریکا مستقیماً مذاکره نمی‌کنند، اما کانال‌های واسطه‌ای فعال است و توافق ایران و عمان درباره هرمز نیز به مرحله حساسی رسیده است.

به همین دلیل بازار در شرایط فعلی بیش از هر چیز خبرمحور شده است.

محدوده ۱۸۳ تا ۱۸۴ هزار تومان حالا مهم می‌شود

جالب اینکه پیش از آغاز معاملات امروز، تحلیل منتشرشده برای دلار سناریوی اصلاح تا محدوده ۱۸۳ تا ۱۸۴ هزار تومان را در صورت انتشار سیگنال‌های مثبت سیاسی مطرح کرده بود. دلار امروز عملاً وارد همین محدوده شده است.

از منظر رفتار کوتاه‌مدت بازار، ماندگاری دلار در این منطقه اهمیت بیشتری از لمس لحظه‌ای آن دارد.

اگر اخبار سیاسی آرام بماند و دلار نتواند دوباره بالای ۱۸۵ هزار تومان تثبیت شود، فشار فروش می‌تواند ادامه پیدا کند. در مقابل، بازگشت سریع به محدوده ۱۸۵ تا ۱۸۷ هزار تومان نشان خواهد داد بازار هنوز حاضر نیست ریسک سیاسی را به‌طور جدی از قیمت ارز حذف کند.

این سناریوها پیش‌بینی قطعی قیمت نیستند؛ بازار ارز ایران در مقاطع پرتنش می‌تواند با یک خبر سیاسی مسیر خود را به‌سرعت تغییر دهد.

یک تناقض مهم؛ دلار آزاد پایین، نرخ تجاری بالا

برای اقتصاد واقعی شاید این مهم‌ترین پیام معاملات ۱۹ مرداد باشد.

دلار آزاد ظرف دو روز از محدوده ۱۸۶ هزار تومان به حدود ۱۸۴ هزار تومان رسیده، اما دلار توافقی آرام‌آرام به مرز ۱۵۵ هزار تومان نزدیک شده است.

به همین دلیل کاهش امروز بازار آزاد هنوز به معنای ارزان شدن عمومی هزینه ارز در اقتصاد نیست.

اگر مسیر نرخ توافقی همچنان صعودی باشد، هزینه تامین ارز برای بخشی از زنجیره تجارت و تولید نیز می‌تواند در سطوح بالاتری تثبیت شود. در مقابل، کاهش فاصله بازار آزاد با نرخ تجاری می‌تواند از شدت انگیزه‌های آربیتراژی میان بازارهای مختلف کم کند.

همین تضاد باعث شده عدد ۱۵۵ هزار تومان در روزهای آینده تقریباً به اندازه نرخ دلار آزاد اهمیت پیدا کند.

جمع‌بندی؛ دلار وارد منطقه انتظار شد

بازار ارز دوشنبه ۱۹ مرداد یک پیام دوگانه دارد: دلار آزاد عقب‌نشینی کرده، اما دلار توافقی رکورد تازه‌ای را تهدید می‌کند.

دلار آزاد در گزارش ظهر امروز حدود ۱۸۴ هزار تومان و یورو ۲۱۳ هزار تومان معامله شده‌اند، در حالی که نرخ فروش دلار توافقی به ۱۵۴ هزار و ۹۳۱ تومان و نرخ خرید به ۱۵۳ هزار و ۵۳۶ تومان رسیده است.

فاصله بازار آزاد و نرخ فروش توافقی اکنون حدود ۲۹ هزار تومان است.

اما تعیین‌کننده اصلی مرحله بعد، سیاست خواهد بود. هنوز مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا در جریان نیست و تهران صراحتاً این موضوع را رد کرده است؛ در عوض تبادل پیام از طریق میانجی‌ها و توافق در حال شکل‌گیری ایران و عمان درباره مسیرهای کشتیرانی هرمز، بخشی از امید به کاهش تنش را زنده نگه داشته است.

به همین دلیل دلار ۱۸۴ هزار تومانی را نمی‌توان هنوز آغاز قطعی یک موج نزولی دانست.

اگر سیگنال‌های سیاسی به یک توافق عملی تبدیل شوند، محدوده ۱۸۳ تا ۱۸۴ هزار تومان می‌تواند دوباره تحت فشار قرار گیرد؛ اما اگر امیدهای فعلی شکست بخورد، بازگشت تقاضای احتیاطی می‌تواند خیلی سریع جهت بازار را عوض کند. فعلاً دلار بیش از آنکه در مدار سقوط یا صعود قطعی باشد، در «منطقه انتظار» معامله می‌شود.