راز ۱۳ ساله مورینیو فاش شد؛ قرارداد یونایتد را امضا کرد اما با گریه به فرگوسن «نه» گفت!

نکته مهم این است که مستند MOURINHO هنگام انتشار این گزارش هنوز به‌طور جهانی روی نتفلیکس عرضه نشده و قرار است از ۱۱ اوت ۲۰۲۶ در دسترس قرار گیرد. نتفلیکس رسماً اعلام کرده این مجموعه سه قسمت دارد، طی دو سال ساخته شده و علاوه بر خود مورینیو، چهره‌هایی مانند سرالکس فرگوسن، جان تری، ایکر کاسیاس، زلاتان ابراهیموویچ، دیدیه دروگبا، فرانک لمپارد، ساموئل اتوئو و لوئیس فیگو در آن حضور دارند. بخش‌هایی از مستند یک روز پیش از انتشار عمومی در اختیار رسانه‌ها قرار گرفته و راز یونایتد نیز از همین قسمت‌های پیش‌نمایش بیرون آمده است.

این افشاگری از آن جهت اهمیت دارد که داستان سال ۲۰۱۳ قبلاً در قالب گزارش و شایعه مطرح شده بود، اما حالا خود مورینیو می‌گوید ماجرا بسیار جلوتر از یک پیشنهاد شفاهی رفته بود.

مورینیو: برای جانشینی فرگوسن قرارداد بسته بودم

بر اساس روایت منتشرشده از مستند، مورینیو می‌گوید هنگامی که در سال ۲۰۱۳ رئال مادرید را ترک کرد، برای حضور در منچستریونایتد بعد از فرگوسن توافق کرده بود. گاردین به نقل از این مستند گزارش کرده که مربی پرتغالی حتی از عبارت «امضا کردم» استفاده کرده است.

البته در بیان حقوقی ماجرا باید محتاط بود. سند قرارداد مورد اشاره مورینیو به‌طور عمومی منتشر نشده و منچستریونایتد نیز اکنون نسخه‌ای از آن را منتشر نکرده است؛ بنابراین دقیق‌ترین روایت این است که مورینیو در مستند می‌گوید قرارداد جانشینی فرگوسن را امضا کرده بود و فرگوسن نیز تأیید می‌کند که از نگاه او، مورینیو پیشنهاد را پذیرفته بود.

این تفاوت کوچک، از نظر خبری مهم است؛ اما اصل داستان را تغییر نمی‌دهد: یونایتد در آن مقطع مورینیو را به‌طور جدی برای مهم‌ترین جانشینی تاریخ باشگاه می‌خواست.

تماس شبانه‌ای که همه‌چیز را تغییر داد

بخش سینمایی داستان را خود فرگوسن تعریف کرده است.

سرمربی افسانه‌ای یونایتد می‌گوید تصور می‌کرد کار تمام شده است، اما همان شب مورینیو با او تماس گرفت. مورینیو در شرایطی احساسی توضیح داد که به چلسی قول داده و حاضر نیست زیر قولش بزند. فرگوسن می‌گوید دلیل او را درک کرد، هرچند طبیعتاً از نتیجه ناامید شد.

مورینیو نیز تصمیم خود را به پیوند عاطفی‌اش با چلسی مرتبط می‌کند. او پس از سه فصل پرفشار در رئال مادرید احساس می‌کرد باید به جایی برگردد که در آن دوست داشته می‌شود. از نگاه مورینیو، وابستگی به یک باشگاه گاهی حتی از علاقه عمومی به خود فوتبال هم قدرتمندتر است. او اکنون نیز می‌گوید از انتخابش پشیمان نیست و آن را تصمیمی می‌داند که «با قلبم» گرفته است.

چلسی چه چیزی داشت که منچستریونایتد نداشت؟

پاسخ را باید در اولین دوره مورینیو در استمفوردبریج جست‌وجو کرد.

مورینیو بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۷ چلسی را به دو قهرمانی لیگ برتر، دو جام اتحادیه و یک جام حذفی رسانده بود و در مدت کوتاهی رابطه‌ای کم‌نظیر با هواداران این باشگاه ایجاد کرد. وب‌سایت رسمی چلسی نیز این پنج جام دوره نخست او را ثبت کرده است.

بنابراین وقتی در سال ۲۰۱۳ امکان بازگشت فراهم شد، چلسی برای او فقط یک پیشنهاد شغلی نبود.

مورینیو به لندن برگشت و این تصمیم هم بی‌جام نماند. او در فصل ۱۵-۲۰۱۴ چلسی را برای سومین بار در دوران مربیگری خودش قهرمان لیگ برتر کرد و همان فصل جام اتحادیه را نیز فتح کرد. سایت رسمی چلسی بازگشت او در سال ۲۰۱۳ و پایان دوره دوم در دسامبر ۲۰۱۵ را ثبت کرده است.

از این منظر، نمی‌توان گفت تصمیم سال ۲۰۱۳ برای خود مورینیو شکست بود؛ او به خانه محبوبش برگشت و دوباره قهرمان انگلیس شد.

اما منچستریونایتد بهای سنگینی پرداخت

داستان برای یونایتد کاملاً متفاوت پیش رفت.

فرگوسن در پایان فصل ۱۳-۲۰۱۲ با قهرمانی لیگ برتر بازنشسته شد. دیوید مویس جانشین او شد، اما مدافع عنوان قهرمانی فصل بعد تنها هفتم شد. مویس نیز قبل از پایان نخستین فصلش برکنار شد و رایان گیگز به‌طور موقت هدایت تیم را به دست گرفت. جدول رسمی لیگ برتر، قهرمانی یونایتد در فصل ۱۳-۲۰۱۲ و سقوط آن به رتبه هفتم در ۱۴-۲۰۱۳ را ثبت کرده است.

همین فاصله، سؤال تاریخی جذابی می‌سازد:

اگر مورینیو در تابستان ۲۰۱۳ روی نیمکت اولدترافورد می‌نشست، آیا دوران پسافرگوسن شکل دیگری پیدا می‌کرد؟

هیچ پاسخ قطعی برای این پرسش وجود ندارد. حتی مربی‌ای با رزومه مورینیو نیز نمی‌توانست تضمین کند ساختار ساخته‌شده طی ۲۶ سال توسط فرگوسن بدون افت ادامه پیدا کند.

اما اتفاقات بعدی باعث شده این فرضیه جذاب‌تر شود.

سه سال دیرتر آمد؛ سه جام گرفت

آنچه در سال ۲۰۱۳ اتفاق نیفتاد، سرانجام در سال ۲۰۱۶ رخ داد و مورینیو رسماً سرمربی منچستریونایتد شد.

او در همان فصل نخست، جام اتحادیه و لیگ اروپا را فتح کرد و یونایتد همچنین کامیونیتی شیلد ۲۰۱۶ را با هدایت او به دست آورد. فهرست افتخارات رسمی منچستریونایتد، جام اتحادیه ۱۷-۲۰۱۶، لیگ اروپا ۱۷-۲۰۱۶ و کامیونیتی شیلد ۲۰۱۶ را ثبت کرده است.

یک فصل بعد نیز یونایتد در لیگ برتر دوم شد؛ تیم مورینیو فصل ۱۸-۲۰۱۷ را پشت سر منچسترسیتی ۱۰۰ امتیازی پپ گواردیولا در رتبه دوم تمام کرد.

اولگنار سولسشایر در فصل ۲۱-۲۰۲۰ دوباره یونایتد را نایب‌قهرمان کرد و حتی در فصل اخیر ۲۶-۲۰۲۵ این تیم سوم شد؛ بنابراین رتبه دوم مورینیو همچنان در کنار رتبه دوم سولسشایر بهترین جایگاه لیگ یونایتد پس از بازنشستگی فرگوسن باقی مانده است.

آیا مورینیو در سال ۲۰۱۳ موفق‌تر از مویس می‌شد؟

از نظر سابقه، دلایل زیادی برای تصور چنین سناریویی وجود دارد.

مورینیو در آن زمان پیش از ورود احتمالی به اولدترافورد، دو بار لیگ قهرمانان اروپا را برده بود، در انگلیس قهرمان شده بود و تجربه مدیریت ستاره‌های بزرگ در اینتر، چلسی و رئال مادرید را داشت. مویس در مقابل وارد باشگاهی شد که بعد از بیش از یک ربع قرن باید زندگی بدون فرگوسن را یاد می‌گرفت.

اما فوتبال را نمی‌توان از روی رزومه بازنویسی کرد.

اتفاقاً دوران واقعی مورینیو در یونایتد نشان داد او هم نتوانست باشگاه را به قهرمانی لیگ برتر برساند و در نهایت دسامبر ۲۰۱۸ از کار برکنار شد. بنابراین منطقی نیست نتیجه بگیریم انتخاب مورینیو در سال ۲۰۱۳ الزاماً سلطه یونایتد را ادامه می‌داد.

آنچه می‌توان گفت این است که یونایتد احتمالاً از همان روز نخست مربی‌ای با تجربه بسیار بیشتر در مدیریت باشگاه‌های فوق‌ستاره داشت؛ و شاید مرحله انتقال از عصر فرگوسن با شوک کمتری همراه می‌شد.

چرخش عجیب تاریخ؛ مورینیو دوباره در مادرید است

افشاگری سال ۲۰۱۳ در مقطع جالبی منتشر شده است، زیرا مورینیو حالا دوباره به همان باشگاهی برگشته که پیش از آن تصمیم تاریخی ترک کرده بود.

رئال مادرید روز ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ رسماً اعلام کرد مورینیو برای دومین دوره سرمربی تیم شده و قراردادی سه‌ساله تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۹ امضا کرده است. دوره تازه او از پیش‌فصل تابستان امسال آغاز شده است.

به این ترتیب مستند نتفلیکس همزمان با فصل تازه‌ای در زندگی حرفه‌ای «آقای خاص» منتشر می‌شود؛ مربی‌ای که حالا در ۶۳ سالگی دوباره روی نیمکت رئال مادرید نشسته و درباره یکی از بزرگ‌ترین تصمیم‌های دوران حرفه‌ای خود صحبت کرده است.

جمع‌بندی؛ یک «نه» که شاید تاریخ یونایتد را عوض کرد

تا پیش از این می‌دانستیم ژوزه مورینیو یکی از گزینه‌های جانشینی سرالکس فرگوسن بوده است؛ اما مستند جدید نتفلیکس جزئیات تازه‌ای به داستان اضافه می‌کند. طبق روایت خود مورینیو، موضوع از علاقه و مذاکره گذشته بود و او برای قبول هدایت یونایتد به توافق و حتی امضا رسیده بود. فرگوسن نیز تأیید می‌کند که تصور می‌کرد جانشینش مشخص شده است، تا اینکه تماس احساسی مورینیو همه‌چیز را تغییر داد.

مورینیو چلسی را انتخاب کرد، دوباره قهرمان انگلیس شد و سه سال بعد سرانجام به منچستریونایتد رسید؛ اما تا آن زمان باشگاه دیگر تیم قهرمان و باثباتی نبود که فرگوسن در سال ۲۰۱۳ تحویل داده بود.

یونایتد با مویس از قهرمانی به رتبه هفتم رسید و هیچ‌گاه نتوانست قهرمانی لیگ برتر را پس از فرگوسن تکرار کند؛ آخرین قهرمانی لیگ این باشگاه همچنان همان فصل ۱۳-۲۰۱۲ است.

شاید مورینیو در سال ۲۰۱۳ هم نمی‌توانست این سرنوشت را عوض کند. شاید اختلاف‌هایش با مدیران و بازیکنان خیلی زودتر آغاز می‌شد. شاید هم تجربه، شخصیت و قدرت مدیریتی او می‌توانست انتقال قدرت بعد از فرگوسن را کاملاً متفاوت کند.

این پرسش برای همیشه بدون پاسخ می‌ماند؛ اما حالا می‌دانیم تاریخ منچستریونایتد ظاهراً تنها یک تماس تلفنی و یک تصمیم احساسی مورینیو با مسیر دیگری فاصله داشته است.

او می‌توانست نخستین جانشین فرگوسن باشد؛ اما چلسی را انتخاب کرد. سیزده سال بعد، همان تصمیم هنوز یکی از بزرگ‌ترین «اگر»های تاریخ اولدترافورد است.