دلار ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومان شد؛ شکاف بازار آزاد با نرخ رسمی از ۳۱ هزار تومان گذشت

بازار ارز سه‌شنبه را با افزایش تقاضا پشت سر گذاشت. تجارت‌نیوز در ساعت ۱۲:۳۸ گزارش کرد دلار که معاملات روز قبل را در سطح ۱۸۵ هزار تومان به پایان رسانده بود، با افزایش یک هزار و ۵۰۰ تومانی به ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. این رشد معادل حدود ۰.۸۱ درصد در یک روز است. یورو نیز با افزایش دو هزار تومانی روی ۲۱۵ هزار تومان قرار گرفت.

بااین‌حال، بازار در طول روز ثابت نماند. منابع لحظه‌ای بعدتر نرخ‌هایی در محدوده ۱۸۷ هزار تومان نیز برای دلار ثبت کردند؛ برای نمونه یک منبع بازار قیمت ۱۸۷ هزار و ۴۰۰ تومان را گزارش کرده و تجمیع اخبار بازار نیز نرخ‌هایی تا حدود ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومان را نشان می‌دهد. بنابراین رقم ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومان را باید نرخ یک مقطع از معاملات امروز دانست، نه الزاماً قیمت نهایی پایان روز.

قیمت دلار امروز ۲۰ مرداد در یک نگاه

نرخ‌های رسمی مرکز مبادله نیز امروز صعود کردند. داده‌های ثبت‌شده نشان می‌دهد دلار در سمت فروش از ۱۵۴ هزار و ۹۳۱ تومان به ۱۵۵ هزار و ۱۴۵ تومان رسیده؛ یعنی ۲۱۴ تومان یا حدود ۰.۱۴ درصد رشد کرده است.

شکاف دلار آزاد و رسمی به ۳۱ هزار و ۳۵۵ تومان رسید

مهم‌ترین عدد بازار امروز شاید خود نرخ ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومان نباشد، بلکه فاصله آن با دلار رسمی باشد.

با کسر نرخ فروش ۱۵۵ هزار و ۱۴۵ تومانی مرکز مبادله از دلار آزاد ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومانی، اختلاف به ۳۱ هزار و ۳۵۵ تومان برای هر دلار می‌رسد.

یعنی دلار آزاد حدود ۲۰.۲ درصد بالاتر از نرخ رسمی فروش قیمت دارد.

اگر یک واردکننده یا متقاضی فرضاً ۱۰ هزار دلار را با دو نرخ متفاوت تهیه کند، اختلاف ریالی این دو قیمت حدود ۳۱۳ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان خواهد بود. البته دسترسی به ارز رسمی تابع مقررات، نوع تقاضا و سازوکارهای تخصیص است و این محاسبه فقط برای نشان دادن اندازه شکاف انجام شده است.

این فاصله نشان می‌دهد بازار آزاد همچنان «حق‌بیمه ریسک» قابل‌توجهی نسبت به نرخ رسمی در خود دارد.

چرا دلار قبل از تعطیلات بالا رفت؟

گزارش بازار امروز عامل اصلی افزایش را افزایش تقاضای احتیاطی پیش از تعطیلات می‌داند. برخی معامله‌گران در روزهای پایانی قبل از چند روز تعطیلی ترجیح می‌دهند بخشی از دارایی خود را به ارز تبدیل کنند تا در صورت انتشار اخبار سیاسی یا امنیتی در زمانی که بازار داخلی بسته است، با افزایش ناگهانی قیمت پس از بازگشایی مواجه نشوند. تجارت‌نیوز این رفتار را عامل اصلی رشد امروز و کمبود نسبی عرضه را تشدیدکننده آن معرفی کرده است.

این رفتار در ادبیات مالی نوعی پوشش ریسک است.

برای مثال، تاجری که چند روز دیگر باید بدهی دلاری پرداخت کند ممکن است به جای پذیرش ریسک یک خبر ناگهانی در تعطیلات، ارز موردنیاز خود را همین امروز بخرد؛ حتی اگر تصور کند قیمت فعلی کمی بالاست.

افزایش هم‌زمان تعداد خریداران احتیاطی، آن هم در روزی که عرضه‌کنندگان تمایل کمتری به فروش دارند، می‌تواند قیمت را بدون وقوع یک خبر بنیادی تازه افزایش دهد.

اما نسبت دادن تمام افزایش امروز فقط به تعطیلات نیز نیازمند احتیاط است.

ریسک سیاسی واقعاً از بازار حذف نشده است

در گزارش ساعت ۱۲:۳۸ تجارت‌نیوز آمده بود تحول سیاسی تازه‌ای در زمان رشد دلار رخ نداده است؛ اما فضای کلی منطقه همچنان پرریسک است. رویترز امروز گزارش کرده بن‌بست میان آمریکا و ایران بر سر توافق و وضعیت تنگه هرمز ادامه دارد و همین عدم قطعیت قیمت نفت و بازارهای جهانی را تحت فشار قرار داده است.

بنابراین بهتر است میان دو موضوع تفاوت قائل شویم:

محرک لحظه‌ای امروز می‌تواند تقاضای قبل از تعطیلات باشد، اما پس‌زمینه این تقاضا همان ریسک سیاسی و امنیتی حل‌نشده است.

اگر فضای سیاسی کاملاً باثبات بود، معامله‌گر نیز انگیزه کمتری داشت برای چند روز تعطیلی دلار بیشتری نگهداری کند.

دلار توافقی چرا در حال رکوردزنی است؟

هم‌زمان با افزایش بازار آزاد، نرخ دلار مرکز مبادله نیز به بالاترین سطح ثبت‌شده خود رسیده است. نرخ فروش امروز ۱۵۵ هزار و ۱۴۵ تومان و نرخ خرید ۱۵۳ هزار و ۷۴۸ تومان اعلام شده است. فاصله خرید و فروش رسمی حدود یک هزار و ۳۹۷ تومان است.

نکته مهم این است که نرخ رسمی در هفته‌ها و ماه‌های اخیر به‌تدریج در حال افزایش بوده است.

برای مقایسه، در پنجم مرداد نرخ فروش حواله دلار مرکز مبادله ۱۵۱ هزار و ۷۸۷ تومان بود. اکنون این رقم به ۱۵۵ هزار و ۱۴۵ تومان رسیده است؛ یعنی طی حدود ۱۵ روز بیش از سه هزار و ۳۵۰ تومان یا حدود ۲.۲ درصد افزایش یافته است.

پس افزایش نرخ رسمی یک اتفاق صرفاً یک‌روزه نیست.

بااین‌حال، دلار آزاد در همین مدت در محدوده‌هایی به مراتب بالاتر حرکت کرده و به همین دلیل شکاف دو بازار همچنان بزرگ مانده است.

چرا افزایش نرخ رسمی دلار را ارزان نکرد؟

گاهی این تصور وجود دارد که بالا بردن تدریجی نرخ مرکز مبادله باید خودبه‌خود فاصله آن با بازار آزاد را از بین ببرد. این اتفاق فقط زمانی رخ می‌دهد که هم‌زمان عرضه کافی باشد و انتظارات تورمی و سیاسی نیز کاهش یابد.

اگر بازار آزاد تصور کند ارزش آینده دلار بالاتر خواهد بود، ممکن است نرخ آزاد هم‌زمان با نرخ رسمی افزایش یابد و شکاف پابرجا بماند.

امروز نیز همین وضعیت مشاهده می‌شود: دلار رسمی تنها ۰.۱۴ درصد بالا رفته، اما دلار آزاد در زمان گزارش حدود ۰.۸۱ درصد افزایش داشته است. بنابراین بازار آزاد تقریباً شش برابر سریع‌تر از نرخ رسمی حرکت کرده است.

یورو ۲۱۵ هزار تومان شد

افزایش قیمت تنها به دلار محدود نماند. یورو نیز دو هزار تومان بالا رفت و در گزارش تجارت‌نیوز به ۲۱۵ هزار تومان رسید.

نرخ‌های لحظه‌ای بعدی حتی ارقامی بالاتر از ۲۱۶ هزار تومان را نیز ثبت کرده‌اند. یکی از پایگاه‌های بازار در ادامه معاملات نرخ ۲۱۶ هزار و ۱۰۰ تومان را گزارش کرد.

هم‌زمان نرخ برابری یورو به دلار در بازار جهانی حوالی ۱.۱۵ قرار دارد؛ بنابراین بخشی از تفاوت رفتار یورو و دلار در ایران علاوه بر نرخ ریال، به حرکت متقابل این دو ارز در بازارهای جهانی وابسته است.

بعد از تعطیلات دلار پایین می‌آید؟

این سناریو ممکن است، اما قطعی نیست.

اگر بخش بزرگی از تقاضای امروز صرفاً ناشی از پوشش ریسک تعطیلات باشد، پس از بازگشایی و در صورت نبود خبر منفی می‌توان انتظار داشت بخشی از خریداران احتیاطی از بازار خارج شوند و قیمت بخشی از رشد خود را پس بدهد.

پیش از معاملات امروز نیز برخی تحلیل‌های کوتاه‌مدت محدوده ۱۸۴ تا ۱۸۶ هزار تومان را دامنه محتمل دلار در نبود خبر تازه می‌دانستند و برای سناریوی سیاسی مثبت حتی عقب‌نشینی به محدوده ۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان را مطرح کرده بودند.

اما معاملات امروز نشان داد بازار توان عبور از سقف این محدوده را دارد.

اگر پس از تعطیلات دلار دوباره زیر ۱۸۵ هزار تومان برگردد، می‌توان نتیجه گرفت بخشی از افزایش سه‌شنبه واقعاً هیجان کوتاه‌مدت پیش از تعطیلی بوده است.

در مقابل، اگر قیمت بالای ۱۸۶ تا ۱۸۷ هزار تومان تثبیت شود، توضیح «اثر تعطیلات» به‌تنهایی کافی نخواهد بود و باید به دنبال عوامل بنیادی‌تری مانند انتظارات تورمی، میزان عرضه ارز و ریسک‌های سیاسی بود.

محدوده ۱۸۵ هزار تومان به حمایت بازار تبدیل شده است؟

دلار طی روزهای اخیر چند بار اطراف سطح ۱۸۵ هزار تومان معامله شده است. معاملات دوشنبه نیز تقریباً در همین محدوده به پایان رسید و پیش‌بینی‌های قبل از شروع بازار سه‌شنبه از اهمیت این سطح در کوتاه‌مدت خبر می‌دادند.

عبور دوباره قیمت از ۱۸۶ هزار تومان باعث می‌شود ۱۸۵ هزار تومان در نگاه معامله‌گران کوتاه‌مدت اهمیت بیشتری پیدا کند.

اما در بازار ارز ایران، تحلیل تکنیکال بدون توجه به خبر سیاسی می‌تواند بسیار سریع بی‌اعتبار شود. یک خبر معتبر درباره توافق، تحریم، عرضه ارز یا تشدید تنش می‌تواند سطوحی را که چند روز به‌عنوان حمایت و مقاومت عمل کرده‌اند در چند ساعت جابه‌جا کند.

دلار رسمی رکورد زد؛ دلار آزاد هنوز سریع‌تر می‌دود

بازار ارز ۲۰ مرداد دو پیام هم‌زمان داشت.

پیام اول این است که نرخ رسمی نیز دیگر ثابت نیست؛ دلار مرکز مبادله با عبور از ۱۵۵ هزار تومان به رکورد جدید رسیده است.

پیام دوم این است که بازار آزاد همچنان با سرعت بیشتری حرکت می‌کند. دلار آزاد در زمان گزارش به ۱۸۶ هزار و ۵۰۰ تومان رسید و نرخ‌های لحظه‌ای بعدی حتی ورود به محدوده ۱۸۷ هزار تومان را نشان دادند.

در نتیجه، شکاف بیش از ۳۱ هزار تومانی بازار رسمی و آزاد هنوز یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار است.

تعطیلات می‌تواند توضیح خوبی برای جهش امروز باشد، اما آزمون واقعی دلار پس از بازگشایی بازار آغاز می‌شود: اگر تقاضای احتیاطی تخلیه شود، بخشی از افزایش امروز قابلیت اصلاح دارد؛ اما اگر دلار بالای محدوده فعلی تثبیت شود، بازار عملاً پیام خواهد داد که ریسک موجود چیزی فراتر از یک خرید موقت پیش از تعطیلات بوده است.