قیمت دام زنده امروز ۲۰ مرداد ۱۴۰۵؛ گوسفند در تهران ۶۶۷ هزار تومان ماند

آخرین گزارش بازار، تهران را در صدر نرخ گوسفند زنده و تهران و مرکزی را در بالاترین سطح قیمت گوساله قرار می‌دهد. در سوی مقابل، چهارمحال‌وبختیاری پایین‌ترین نرخ گوسفند و خراسان رضوی پایین‌ترین نرخ گوساله را در میان استان‌های مورد اشاره ثبت کرده‌اند.

اختلاف بالاترین و پایین‌ترین نرخ گوسفند در این مقایسه ۱۷ هزار و ۷۵۰ تومان برای هر کیلوگرم است؛ یعنی حدود ۲.۷ درصد. در بازار گوساله نیز فاصله ۵۳۵ هزار تومان تا ۵۲۶ هزار تومان تنها ۹ هزار تومان، معادل حدود ۱.۷ درصد است. محدودبودن این فاصله نشان می‌دهد دست‌کم در نرخ‌های شاخص منتشرشده، شکاف استانی شدیدی در بازار فعلی وجود ندارد.

قیمت گوسفند و گوساله ۱۰ روز است تکان نخورده است

نکته مهم‌تر از قیمت امروز، مقایسه آن با روزهای گذشته است.

در ۱۰ مرداد نیز دقیقاً گوسفند تهران ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان، گوسفند چهارمحال‌وبختیاری ۶۵۰ هزار تومان، گوساله تهران و مرکزی ۵۳۵ هزار تومان و گوساله خراسان رضوی ۵۲۶ هزار تومان اعلام شده بود. روز ۱۹ مرداد نیز همین اعداد بدون تغییر تکرار شدند.

بنابراین بازار فعلی را می‌توان در وضعیت ثبات کوتاه‌مدت توصیف کرد. البته این نتیجه به نرخ‌های شاخص اعلام‌شده مربوط است و به معنای معامله تمام دام‌های کشور با یک قیمت مشخص نیست. نژاد، وزن، سن دام، میزان گوشت‌دهی، سلامت، موقعیت جغرافیایی، هزینه حمل و حجم معامله می‌توانند نرخ واقعی خریدوفروش را تغییر دهند.

همچنین بازار دام زنده یک بازار یکپارچه خرده‌فروشی نیست؛ بسیاری از معاملات میان دامدار، میدان دام، واسطه، کشتارگاه و خریداران عمده انجام می‌شود و به همین دلیل نرخ نهایی می‌تواند با ارقام مرجع اختلاف داشته باشد.

چرا بازار دام زنده فعلاً آرام است؟

یکی از توضیحات مهم برای وضعیت فعلی، شرایط عرضه است.

وزارت جهاد کشاورزی در بررسی رسمی خود درباره بازار گوشت اعلام کرده داده‌های مرکز آمار کاهش چشمگیری در عرضه دام طی سال نشان نمی‌دهد و در اردیبهشت ۱۴۰۵ تعداد و وزن دام عرضه‌شده به کشتارگاه‌ها تقریباً مشابه اردیبهشت سال قبل بوده است. وزارتخانه این داده‌ها را نشانه ثبات نسبی سمت عرضه دانسته است.

زمانی که عرضه دام با اختلال جدی مواجه نباشد، فشار برای افزایش ناگهانی نرخ دام زنده نیز کاهش پیدا می‌کند. از سوی دیگر، قدرت خرید مصرف‌کنندگان و میزان تقاضای گوشت نیز بر تصمیم کشتارگاه‌ها و خریداران عمده اثر می‌گذارد.

در چنین فضایی، بازار می‌تواند برای مدتی در یک محدوده ثابت باقی بماند؛ به‌خصوص اگر هزینه خوراک دام یا سایر نهاده‌های تولید با شوک تازه‌ای مواجه نشود.

هزینه تولید هنوز اجازه کاهش شدید قیمت را نمی‌دهد

ثبات قیمت با ارزان‌بودن تولید تفاوت دارد.

وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده تورم تولید در گاوداری‌های صنعتی در زمستان ۱۴۰۴ نسبت به فصل قبل ۴۳ درصد بوده است. این یعنی دامداران پیش از رسیدن محصول به بازار با افزایش جدی هزینه‌های تولید روبه‌رو بوده‌اند.

خوراک و علوفه، دستمزد، دارو و خدمات دامپزشکی، آب و انرژی، حمل‌ونقل و سرمایه در گردش همگی بر قیمت تمام‌شده دام اثر می‌گذارند. به همین دلیل حتی وقتی عرضه مناسب باشد، تولیدکننده توانایی کاهش نامحدود قیمت را ندارد.

وزارت جهاد همچنین تأکید کرده بخش قابل‌توجهی از افزایش قیمت گوشت برای مصرف‌کننده در حلقه‌های پس از کشتارگاه شکل می‌گیرد و دامدار تعیین‌کننده قیمت نهایی در قصابی نیست.

همین مسئله یکی از دلایلی است که توضیح می‌دهد چرا ثبات دام زنده الزاماً بلافاصله روی برچسب قیمت گوشت در فروشگاه منعکس نمی‌شود.

دام ۶۶۷ هزار تومانی چرا به گوشت هم‌قیمت تبدیل نمی‌شود؟

هر کیلوگرم دام زنده معادل یک کیلوگرم گوشت قابل فروش نیست.

بعد از کشتار، بخشی از وزن دام مربوط به پوست، احشا، استخوان و سایر اجزایی است که نمی‌توان تمام آن را به‌عنوان گوشت خالص با قیمت قطعات مصرفی فروخت. سپس هزینه کشتارگاه، حمل، سردخانه، قطعه‌بندی و توزیع نیز به زنجیره اضافه می‌شود.

از طرف دیگر قیمت بخش‌های مختلف لاشه یکسان نیست. ران، سردست، ماهیچه، راسته و گوشت چرخ‌کرده نرخ‌های متفاوتی دارند.

به همین دلیل مقایسه مستقیم «قیمت یک کیلو دام زنده» با «یک کیلو گوشت ممتاز» تصویر دقیقی از حاشیه سود ایجاد نمی‌کند. با این حال، فاصله زیاد میان تولیدکننده و مصرف‌کننده یکی از موضوعاتی است که همچنان مورد توجه فعالان این بازار قرار دارد.

برای نمونه، در اردبیل اخیراً طرح خرید مستقیم دام عشایر و حذف واسطه‌ها به اجرا درآمده است. مدیرکل امور عشایر استان گفته هدف این طرح خرید عادلانه دام از تولیدکننده و کوتاه‌کردن زنجیره برای عرضه گوشت با قیمت مناسب‌تر است.

چرا تهران گوسفند گران‌تری دارد؟

در میان نرخ‌های امروز، تهران با کیلویی ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان بالاترین نرخ گوسفند اعلامی را دارد. این در حالی است که چهارمحال‌وبختیاری با ۶۵۰ هزار تومان در پایین‌ترین سطح قرار گرفته است.

یکی از عوامل قابل‌تصور، تفاوت میان استان بزرگ مصرف‌کننده و مناطق تولیدکننده است. بخشی از دام مورد مصرف تهران از استان‌های دیگر وارد می‌شود و حمل، نگهداری و شبکه عرضه می‌تواند قیمت را افزایش دهد. این توضیح یک تحلیل اقتصادی از ساختار بازار است و گزارش امروز اتحادیه علت مشخص اختلاف استانی را اعلام نکرده است.

با وجود این، اختلاف کمتر از سه درصدی نشان می‌دهد فعلاً تفاوت تهران با پایین‌ترین نرخ گزارش‌شده چندان بزرگ نیست.

واردات گوشت چه اثری بر بازار دام دارد؟

یکی دیگر از متغیرهای بازار، واردات است. در هفته جاری دوباره بحث استفاده از گوشت وارداتی برای جبران کسری عرضه مطرح شده است.

دبیر انجمن واردکنندگان گوشت معتقد است محدودیت آب، علوفه و امکان افزایش سریع تولید داخلی باعث می‌شود واردات هدفمند همچنان بخشی از ابزار تنظیم بازار باشد. در مقابل، مدیرعامل اتحادیه دام سبک هشدار داده افزایش واردات می‌تواند به تولیدکنندگان داخلی فشار وارد کند و خواستار هدایت حمایت‌ها به تولید داخل شده است.

این اختلاف دیدگاه برای آینده قیمت دام اهمیت دارد. واردات بیشتر می‌تواند عرضه گوشت را افزایش دهد و مانع جهش قیمت مصرف‌کننده شود، اما اگر به افت شدید تقاضا برای دام داخلی منجر شود، حاشیه سود دامدار را تحت فشار قرار می‌دهد.

بنابراین سیاست تنظیم بازار باید میان حمایت از مصرف‌کننده و حفظ انگیزه تولیدکننده تعادل ایجاد کند.

آیا قیمت دام زنده در روزهای آینده بالا می‌رود؟

با داده‌های فعلی نمی‌توان از شروع یک موج افزایشی سخن گفت.

چهار نرخ اصلی بازار امروز دقیقاً با ۱۰ مرداد و ۱۹ مرداد برابر هستند و این موضوع نشانه‌ای از آرامش کوتاه‌مدت بازار است.

در سمت عرضه نیز وزارت جهاد از نبود کاهش چشمگیر عرضه دام به کشتارگاه‌ها خبر داده است. این دو عامل فعلاً علیه سناریوی جهش ناگهانی قیمت عمل می‌کنند.

با این حال، قیمت نهاده‌های دامی، وضعیت علوفه و مراتع، نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل و سیاست واردات گوشت همچنان متغیرهایی هستند که می‌توانند تعادل فعلی را تغییر دهند. فشار تازه بر هر یک از این بخش‌ها ممکن است به افزایش هزینه تولید و سپس حرکت قیمت دام منجر شود.

جمع‌بندی قیمت دام امروز ۲۰ مرداد

بازار دام زنده سه‌شنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ فعلاً آرام است. گوسفند زنده در تهران با کیلویی ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان بالاترین نرخ اعلامی را دارد و در چهارمحال‌وبختیاری ۶۵۰ هزار تومان قیمت خورده است. گوساله نیز در تهران و مرکزی کیلویی ۵۳۵ هزار تومان و در خراسان رضوی ۵۲۶ هزار تومان اعلام شده است.

مهم‌تر از خود اعداد، تداوم آنهاست؛ همین قیمت‌ها حداقل از ۱۰ مرداد تاکنون در گزارش‌های بازار تکرار شده‌اند.

بنابراین در کوتاه‌مدت، سناریوی ادامه ثبات محتمل‌تر از جهش ناگهانی به نظر می‌رسد؛ با این شرط که نهاده‌های تولید و عرضه دام دچار شوک تازه نشوند. برای مصرف‌کننده نیز پیام اصلی این است که ثبات دام می‌تواند مانع افزایش بیشتر قیمت گوشت شود، اما کاهش محسوس قیمت خرده‌فروشی به اصلاح هزینه‌ها و فاصله قیمتی در کل زنجیره از دامدار تا قصابی وابسته است.