انتخاب عجیب مربی سابق جوکوویچ؛ «اگر جانم در میان باشد نادال را انتخاب می‌کنم»

اظهارات خبرساز ایوانیشویچ بخشی از مصاحبه مفصل او با روزنامه کروات «24sata» بود؛ گفت‌وگویی که به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد قهرمانی تاریخی‌اش در ویمبلدون انجام شد. او در سال ۲۰۰۱ در حالی که با وایلدکارت وارد مسابقات شده بود، قهرمان شد؛ اتفاقی که همچنان یکی از داستان‌های استثنایی تاریخ ویمبلدون محسوب می‌شود.

وقتی از ایوانیشویچ پرسیدند بزرگ‌ترین تنیسور تاریخ از نگاه او چه کسی است، پاسخ درباره جوکوویچ کاملاً روشن بود. او شاگرد سابقش را نه فقط یکی از بزرگ‌ترین ورزشکاران تاریخ، بلکه به‌طور قاطع بزرگ‌ترین تنیسور دانست و تأکید کرد نواک از نظر مجموعه مهارت‌ها «کامل‌ترین» بازیکن است.

اما درست در همان پاسخ، وقتی به نادال رسید، معیار دیگری را وارد بحث کرد: اگر نتیجه یک مسابقه به زندگی خودش وابسته باشد، راکت را به دست نادال خواهد داد.

همین یک جمله کافی بود تا مقایسه تازه‌ای میان سه چهره‌ای شکل بگیرد که بیش از دو دهه تعریف تنیس مردان را تغییر دادند.

چرا انتخاب نادال با «بهترین بودن جوکوویچ» تناقض ندارد؟

در ظاهر این سؤال طبیعی است: اگر جوکوویچ بهترین و کامل‌ترین بازیکن است، چرا ایوانیشویچ برای حساس‌ترین مسابقه ممکن نادال را انتخاب می‌کند؟

پاسخ در تفاوت معیارهاست.

وقتی ایوانیشویچ درباره جوکوویچ حرف می‌زند، مجموعه‌ای از توانایی‌ها را در نظر دارد: سرویس، بازگشت سرویس، دفاع، تغییر جهت توپ، حرکت در زمین، بازی روی سطوح مختلف، مدیریت امتیازات حساس و دوام حرفه‌ای.

اما توصیفش از نادال به یک ویژگی خاص مربوط می‌شود؛ توانایی جنگیدن تا آخرین لحظه.

ایوانیشویچ نادال را بازیکنی می‌بیند که بدون توجه به شرایط مسابقه، امتیاز یا فشار، تمام آنچه دارد در زمین می‌گذارد. انتخاب او برای مسابقه‌ای که «زندگی به آن وابسته باشد» بیش از آنکه رتبه‌بندی فنی باشد، بزرگداشت همان روحیه مبارزه‌جویانه نادال است.

اعداد نیز نشان می‌دهند چرا هر سه نفر می‌توانند با معیارهای متفاوت در چنین بحثی حضور داشته باشند. ATP تا ژوئن ۲۰۲۶، جوکوویچ را صاحب ۲۴ گرنداسلم، نادال را دارای ۲۲ عنوان و فدرر را برنده ۲۰ گرنداسلم ثبت کرده است. این سه نفر از ویمبلدون ۲۰۰۳ تا US Open سال ۲۰۲۳، مجموعاً ۶۶ عنوان از ۷۹ گرنداسلم را فتح کردند.

فدرر؛ بازیکنی که حتی روز بدش هم زیبا بود

توصیف ایوانیشویچ از راجر فدرر شاید احساسی‌ترین بخش مقایسه باشد.

او فدرر را صاحب زیباترین سبک بازی میان این سه نفر می‌داند و می‌گوید حتی زمانی که سوئیسی خوب بازی نمی‌کرد، تماشای تنیسش همچنان لذت‌بخش بود.

این تعبیر با تصویری که فدرر در طول دوران حرفه‌ای خود ساخت همخوانی دارد: حرکت روان، بک‌هند یک‌دست، تغییر ریتم سریع، بازی تهاجمی و توانایی تبدیل امتیازات پیچیده به ضرباتی که ظاهراً ساده به نظر می‌رسیدند.

فدرر در سال ۲۰۲۲ بازنشسته شد؛ با ۱۰۳ عنوان در تور ATP، ۲۰ قهرمانی گرنداسلم و ۳۱۰ هفته حضور در رتبه نخست جهان.

در نگاه ایوانیشویچ، اگر جوکوویچ نماد کامل‌بودن و نادال نماد مبارزه است، فدرر نماینده وجه هنری تنیس به حساب می‌آید.

چرا ایوانیشویچ جوکوویچ را به «کوسه» تشبیه کرد؟

توصیف مربی کروات از شاگرد سابقش کاملاً متفاوت بود.

ایوانیشویچ برای توضیح شیوه‌ای که جوکوویچ حریف را تحت فشار قرار می‌دهد، از تصویر یک شکارچی استفاده کرد؛ بازیکنی شبیه کوسه یا مار که وقتی حریف را گرفتار می‌کند، فرصت فرار دوباره بسیار کم می‌شود.

این استعاره به یکی از ویژگی‌های برجسته جوکوویچ اشاره دارد: توانایی تبدیل یک لحظه ضعف حریف به تغییر کامل جریان مسابقه.

داده‌های رسمی ATP نیز جایگاه او در رقابت مستقیم با دو رقیب بزرگش را نشان می‌دهد. جوکوویچ دوران رودررو با نادال را با برتری ۳۱ برد مقابل ۲۹ شکست به پایان رساند و مقابل فدرر نیز آمار ۲۷ برد و ۲۳ شکست ثبت کرد. او همچنین با ۴۲۸ هفته شماره یک جهان و هشت پایان فصل در رتبه نخست، رکوردهای مهمی در اختیار دارد.

به همین دلیل وقتی ایوانیشویچ از «کامل‌ترین تنیس» صحبت می‌کند، قضاوتش فقط محصول رابطه شخصی با شاگرد سابقش نیست؛ بخش مهمی از داده‌های تاریخی نیز به سود جوکوویچ است.

یک اصلاح مهم درباره همکاری ایوانیشویچ و جوکوویچ

در بعضی گزارش‌های تازه نوشته شده که ایوانیشویچ بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ جوکوویچ را به ۲۴ عنوان، شامل هشت گرنداسلم، رسانده است. این عدد نیاز به توضیح دارد.

ATP به‌طور رسمی ثبت کرده که همکاری آنها در ۲۰۱۸ آغاز شد. ایوانیشویچ ابتدا در کنار ماریان وایدا فعالیت می‌کرد و پس از جدایی وایدا در مارس ۲۰۲۲، نقش سرمربی اصلی را بر عهده گرفت. همکاری دو طرف در مارس ۲۰۲۴ پایان یافت.

خود جوکوویچ هنگام اعلام جدایی نوشت از زمانی که ایوانیشویچ به تیم اضافه شد، ۱۲ گرنداسلم دیگر به کارنامه او اضافه شده است. این به آن معنا نیست که تمام ۱۲ عنوان را باید مستقیماً «گرنداسلم‌های ایوانیشویچ» محسوب کرد، زیرا در بخشی از این دوره او در کنار وایدا کار می‌کرد. برخی منابع از ۹ گرنداسلم با نقش مستقیم‌تر ایوانیشویچ سخن گفته‌اند.

بنابراین عدد «هشت گرنداسلم» در برخی بازنشرهای مصاحبه، دقیق‌ترین صورت آماری این همکاری نیست.

ذهنیت؛ همان جایی که نفر اول از نفر صدم جدا می‌شود

شاید مهم‌ترین بخش صحبت‌های ایوانیشویچ نه انتخاب میان بیگ‌تری، بلکه توضیح او درباره ذهنیت جوکوویچ باشد.

او می‌گوید اگر صد تنیسور حرفه‌ای را بدون آنکه بدانیم کدام نفر اول و کدام نفر صدم جهان است کنار یکدیگر قرار دهیم، صرفاً از روی ضربات تمرینی شاید تفاوت بسیار بزرگی احساس نشود. تفاوت واقعی زمانی ظاهر می‌شود که مسابقه شروع می‌شود و امتیازات مهم از راه می‌رسند.

از نگاه او، قدرت ذهنی همان چیزی است که جوکوویچ را از بسیاری از بازیکنان نخبه جدا می‌کند.

این نگاه با آمار طول عمر حرفه‌ای نواک نیز ارتباط دارد. او در سال ۲۰۲۶ و در ۳۹ سالگی همچنان در بالاترین سطح رقابت می‌کند و در همین سال به فینال اوپن استرالیا رسید؛ ATP همچنان رکورد ۲۴ گرنداسلم او را به‌عنوان بیشترین تعداد در بخش مردان ثبت کرده است.

«اگر دیوانگی‌اش را نمی‌فهمی، نمی‌توانی مربی‌اش باشی»

ایوانیشویچ درباره شروع همکاری با جوکوویچ نیز روایت جالبی ارائه کرده است.

به گفته او، خیلی زود فهمید کار با نواک نیازمند پذیرش ذهنیتی کاملاً متفاوت است. او جوکوویچ را «افراطی» و «نابغه‌ای دشوار برای درک کامل» توصیف می‌کند و می‌گوید ارتباط میان آنها در طول مسابقات گاهی برای یک ناظر بیرونی کاملاً آشفته به نظر می‌رسید.

فریادزدن‌های جوکوویچ به سمت جایگاه مربیان نیز بخشی از همین رابطه بود. ایوانیشویچ می‌گوید در ورزشگاه‌های بزرگ حتی بخش زیادی از حرف‌های نواک را نمی‌شنید، اما می‌دانست این رفتار راهی برای تخلیه فشار است.

همین شناخت شاید یکی از دلایل دوام شش‌ساله همکاری آنها بود؛ رابطه‌ای که ATP هنگام پایان آن در مارس ۲۰۲۴، آن را یکی از مهم‌ترین مشارکت‌های مربی و بازیکن در دوره اخیر توصیف کرد.

ایوانیشویچ: شخصیت واقعی نواک را فقط از روی زمین قضاوت نکنید

مربی کروات همچنین از تصویری که گاهی از شخصیت جوکوویچ ساخته می‌شود انتقاد کرد.

از نگاه او، اشتباه است که رفتار یک بازیکن در اوج فشار مسابقه را معادل تمام شخصیتش بدانیم. ایوانیشویچ جوکوویچ را خارج از زمین فردی شوخ، کمک‌کننده و آماده ارائه وقت و توصیه به دیگران توصیف کرده است.

او حتی از مواقعی یاد کرده که از نواک ناراحت شده، چون کمی پیش از مسابقه به جای تمرکز صرف روی خودش، وقتش را صرف صحبت و کمک به دیگران می‌کرد.

این تصویر طبیعتاً روایت شخصی ایوانیشویچ از کسی است که سال‌ها از نزدیک با او کار کرده و نباید آن را یک داوری عینی درباره همه جنبه‌های شخصیت جوکوویچ دانست؛ اما نشان می‌دهد چرا مربی سابق او معتقد است فاصله‌ای میان نواک داخل زمین و نواک خارج از مسابقه وجود دارد.

نادال، فدرر و جوکوویچ؛ سه تعریف متفاوت از عظمت

نادال در پایان فصل ۲۰۲۴ از تنیس حرفه‌ای خداحافظی کرد. او با ۲۲ گرنداسلم، ۹۲ عنوان تور و رکورد خارق‌العاده ۱۴ قهرمانی رولان گاروس بازنشسته شد.

فدرر دو سال زودتر رفته بود و جوکوویچ تنها عضو بیگ‌تری است که در ۲۰۲۶ همچنان به‌صورت حرفه‌ای رقابت می‌کند.

از این منظر، حرف‌های ایوانیشویچ شاید یکی از بهترین خلاصه‌ها برای توضیح دلیل دشواربودن بحث GOAT باشد.

اگر معیار فقط تعداد گرنداسلم، هفته‌های شماره یک، عملکرد رودررو و موفقیت روی تمام سطوح باشد، جوکوویچ پرونده بسیار قدرتمندی دارد. اگر معیار زیبایی و تأثیر سبک بازی باشد، نام فدرر به میان می‌آید. اگر پرسش این باشد که چه کسی بیشترین حس «هرگز تسلیم نشدن» را منتقل می‌کرد، نادال انتخاب طبیعی بسیاری خواهد بود.

ایوانیشویچ نیز دقیقاً همین تفکیک را انجام داده است.

انتخاب نهایی او روشن است: جوکوویچ بهترین و کامل‌ترین تنیسور است، فدرر زیباترین تنیس را بازی کرده و اگر نتیجه فقط یک مسابقه به قیمت جانش تمام شود، نادال را انتخاب می‌کند. سه پاسخ متفاوت که شاید بهتر از هر جدول آماری توضیح دهند چرا عصر فدرر، نادال و جوکوویچ در تاریخ تنیس تکرارنشدنی به نظر می‌رسد.