روسیه راه خرید رسمی بیتکوین را باز کرد؛ سقف ۳۰۰ هزار روبلی برای ۹۸ درصد سرمایهگذاران
ولادیمیر پوتین در ۴ اوت ۲۰۲۶ قانون فدرال شماره ۲۸۲-FZ با عنوان «درباره ارزهای دیجیتال و حقوق دیجیتال» را امضا کرد. این قانون یک چارچوب جامع برای گردش، نگهداری، معامله و زیرساخت رمزارزی روسیه ایجاد میکند و بخش اصلی آن از اول سپتامبر ۲۰۲۶ اجرایی خواهد شد. دوره انتقالی نیز برای برخی فعالان بازار در نظر گرفته شده تا خود را با الزامات مجوز و نظارت جدید تطبیق دهند.
این تغییر را نباید به معنای «آزادسازی کامل رمزارز» در روسیه دانست. مسکو به جای ممنوعیت یا آزادی مطلق، مدلی را انتخاب کرده که در آن خرید و فروش داراییهای دیجیتال به تدریج وارد شبکهای تحت کنترل بانک مرکزی میشود.
صرافیها، کارگزاران، مدیران دارایی، کریپتو اکسچنجرها و سپردهگذاران دیجیتال از جمله نهادهایی خواهند بود که میتوانند در زیرساخت جدید نقش داشته باشند.
بیتکوین، اتریوم و تتر در فهرست سرمایهگذاران خرد
بانک مرکزی روسیه روز ۱۱ اوت پیشنویس مقررات اجرایی مربوط به خرید رمزارز توسط سرمایهگذاران غیرواجد شرایط را منتشر کرد.
در این پیشنویس تنها سه دارایی برای عرضه عمومی در بازارهای سازمانیافته انتخاب شدهاند:
بیتکوین، اتریوم و تتر USDT.
بانک مرکزی میگوید معیار انتخاب شامل ارزش بازار، متوسط حجم معاملات و حداقل پنج سال سابقه قیمتگذاری در پلتفرمهای خارجی است. این سه دارایی بر اساس ارزیابی رگولاتور شرایط لازم را دارند.
این انتخاب نکته قابل توجهی دارد. تتر برخلاف بیتکوین و اتریوم یک استیبلکوین با هدف حفظ ارزش نزدیک به دلار آمریکاست. قرارگرفتن USDT در کنار دو رمزارز اصلی نشان میدهد مقررات جدید فقط روی داراییهای پرنوسان متمرکز نیست و استیبلکوینهای خارجی نیز بخشی از بازار رسمی خواهند بود. بانک مرکزی پیشتر نیز گفته بود الزامات رمزارزها درباره استیبلکوینهای خارجی اعمال خواهد شد.
سقف ۳۰۰ هزار روبل دقیقاً چگونه عمل میکند؟
مهمترین محدودیت برای سرمایهگذاران خرد، سقف خرید سالانه است.
هر فرد غیرواجد شرایط میتواند از طریق هر واسطه تحت نظارت، حداکثر ۳۰۰ هزار روبل در یک سال تقویمی رمزارز خریداری کند. بنابراین این عدد الزاماً سقف تجمیعی تمام خریدهای فرد در کل بازار نیست؛ متن بانک مرکزی صراحتاً محدودیت را «از طریق هر واسطه» تعیین کرده است.
بر اساس نرخ رسمی بانک مرکزی روسیه برای ۱۲ اوت، هر دلار آمریکا ۸۲.۳۷۴۲ روبل ارزش دارد. به این ترتیب ۳۰۰ هزار روبل تقریباً ۳۶۴۲ دلار است. رقم ۳۶۹۰ دلار که در برخی گزارشها دیده میشود، ناشی از نرخ تبدیل متفاوت در زمان انتشار خبر است.
بانک مرکزی اعلام کرده سرمایهگذاران غیرواجد شرایط حدود ۹۸ درصد از جامعه سرمایهگذاری مورد نظر این مقررات را تشکیل میدهند. در نتیجه محدودیت ۳۰۰ هزار روبلی عملاً بخش بسیار بزرگی از خریداران عادی را پوشش خواهد داد.
حتی سرمایهگذاران حرفهای هم باید آزمون بدهند
یکی از سختگیرانهترین بخشهای چارچوب جدید این است که آزمون سنجش آگاهی فقط برای سرمایهگذاران تازهکار نیست.
بانک مرکزی تأکید کرده تمام سرمایهگذاران، بدون توجه به وضعیت حرفهای یا غیرحرفهای، پیش از معامله باید آزمون مربوط به ریسک داراییهای رمزارزی را پشت سر بگذارند و با خطرات سرمایهگذاری آشنا شوند.
تفاوت اصلی پس از آزمون ظاهر میشود.
سرمایهگذار عادی فقط به رمزارزهای منتخب و در محدوده سقف مالی دسترسی خواهد داشت، اما سرمایهگذار واجد شرایط میتواند رمزارزهای معاملهشده در بازارهای رسمی و فرابورس را بدون محدودیت مبلغ خریداری کند.
این ساختار شباهت زیادی به سیاست محافظت از سرمایهگذاران خرد در بازار اوراق بهادار دارد؛ یعنی رگولاتور تلاش میکند دسترسی عمومی را باز کند، اما زیان احتمالی ناشی از نوسانات شدید را با سقف سرمایهگذاری محدود سازد.
ممنوعیت پرداخت با رمزارز داخل روسیه باقی میماند
یکی از مهمترین نکاتی که ممکن است در تیتر «قانونیشدن رمزارز در روسیه» گم شود، ادامه ممنوعیت استفاده از ارز دیجیتال بهعنوان وسیله پرداخت در داخل کشور است.
بانک مرکزی صراحتاً اعلام کرده پس از اجرای قانون جدید نیز پرداخت بهای کالا و خدمات در داخل روسیه با رمزارز مجاز نخواهد بود.
به بیان ساده، یک شهروند میتواند در چارچوب مقررات بیتکوین بخرد و بهعنوان دارایی سرمایهگذاری نگه دارد، اما نمیتواند بهطور عادی در یک فروشگاه روسی بهای خرید خود را با بیتکوین پرداخت کند.
در مقابل، برای تجارت خارجی مقررات انعطافپذیرتر است. صادرکنندگان و واردکنندگان روسی میتوانند از داراییهای دیجیتال در تسویههای برونمرزی استفاده کنند و قانون جدید مسیر انجام چنین تراکنشهایی را رسمیتر کرده است.
چرا روسیه برای تجارت خارجی روی رمزارز حساب میکند؟
اهمیت بخش برونمرزی فراتر از بازار سرمایه است.
روسیه در سالهای اخیر با محدودیتهای بانکی و مالی گسترده بینالمللی روبهرو بوده و مقامهای این کشور پیشتر نیز استفاده از رمزارز در تجارت خارجی را بهعنوان یکی از گزینههای تسویه مطرح کرده بودند. قانون جدید حالا یک چارچوب قانونی گستردهتر برای این نوع عملیات ایجاد میکند.
این موضوع میتواند برای صادرکنندگان و واردکنندگانی که در انتقال پول از کانالهای بانکی سنتی مشکل دارند اهمیت داشته باشد.
با این حال، قانونیشدن چنین استفادهای به معنی ناشناس یا بدون نظارتشدن جریان پول نیست. همزمان با قانون اصلی، روسیه مقررات ضدپولشویی خود را نیز برای بازیگران بازار دارایی دیجیتال توسعه داده و نهادهای فعال در این حوزه با الزامات شناسایی مشتری و گزارش تراکنشهای مشکوک روبهرو خواهند بود.
بازداشت بیش از ۲۰ نفر در مسکو؛ پیام همزمان امنیتی کرملین
تنها چند روز پیش از انتشار پیشنویس بانک مرکزی، نیروهای امنیتی روسیه سراغ بخش غیررسمی بازار رفتند.
طبق گزارشهای منتشرشده به نقل از سرویس امنیت فدرال روسیه، بیش از ۲۰ نفر در ارتباط با شبکهای از ۹ دفتر مبادله رمزارز غیرمجاز در منطقه تجاری «مسکو سیتی» بازداشت شدند. FSB مدعی است این مراکز پول حاصل از کلاهبرداریهای تلفنی را به رمزارز تبدیل کرده و برای انتقال به خارج از روسیه استفاده میکردند.
این همزمانی پیام روشنی درباره رویکرد جدید مسکو دارد: روسیه قصد ندارد بازار رمزارز را حذف کند، بلکه میخواهد بخشی از آن را وارد شبکه رسمی و قابل ردیابی کند و در مقابل، فشار بر کانالهای غیرمجاز را افزایش دهد.
از این منظر، قانون جدید را میتوان ترکیبی از قانونیسازی کنترلشده و تشدید نظارت دانست.
مقررات هنوز یک مرحله تا نهاییشدن فاصله دارد
اگرچه قانون اصلی امضا شده، مقرراتی که بانک مرکزی روز ۱۱ اوت منتشر کرده هنوز در مرحله نظرخواهی عمومی قرار دارد.
بانک مرکزی تا ۲۴ اوت ۲۰۲۶ برای دریافت نظرها و پیشنهادها مهلت تعیین کرده است. بنابراین فهرست داراییها، شیوه محاسبه سقف یا برخی جزئیات اجرایی از نظر حقوقی هنوز در قالب پیشنویس قرار دارند و باید نسخه نهایی منتشر شود.
این فاصله زمانی بسیار کوتاه است؛ زیرا بخش اصلی قانون در اول سپتامبر لازمالاجرا میشود.
با این حال اصل سقف ۳۰۰ هزار روبلی، الزام آزمون و ایجاد بازار تحت نظارت پیشتر در چارچوب قانونی تصویبشده نیز مطرح شده بود و انتشار پیشنویس جدید بیشتر جزئیات اجرایی را مشخص میکند.
قیمت بیتکوین امروز؛ بازار فعلاً به خبر روسیه واکنش جهشی نشان نداد
همزمان با تحولات قانونی روسیه، بازار جهانی رمزارزها همچنان در محدودهای پرنوسان معامله میشود.
در دادههای همراه خبر صبح چهارشنبه ۲۱ مرداد، بیتکوین حدود ۶۳ هزار و ۶۰۹ دلار و اتریوم نزدیک ۱۸۸۶ دلار گزارش شده بود. از آنجا که قیمت رمزارزها لحظهای تغییر میکند، این ارقام باید بهعنوان یک اسنپشات زمانی دیده شوند.
در زمان بررسی این گزارش، ابزار قیمت لحظهای بیتکوین نرخ حدود ۶۴ هزار و ۱۳ دلار را نشان میداد؛ در حالی که بارونز ساعاتی قبل قیمت آن را حدود ۶۳ هزار و ۵۹۹ دلار گزارش کرده بود.
دادههای بازار نیز اتریوم را در همین بازه زمانی عمدتاً نزدیک محدوده ۱۸۸۰ دلار نشان میدادند.
بنابراین فعلاً شواهدی وجود ندارد که تغییر مقررات روسیه بهتنهایی عامل حرکت بزرگ قیمت جهانی بیتکوین یا اتریوم بوده باشد. بازار در روز چهارشنبه بیش از هر چیز در انتظار آمار تورم آمریکا و پیامد احتمالی آن برای نرخ بهره فدرال رزرو بود.
روسیه از ممنوعیت به تنظیمگری سختگیرانه رسیده است
اهمیت تصمیم تازه روسیه را باید در تغییر مسیر چندساله سیاست این کشور دید.
بانک مرکزی روسیه زمانی از سرسختترین مخالفان گسترش معاملات رمزارزی بود، اما اکنون مدلی را پذیرفته که امکان معامله رسمی را تحت شرایط سخت فراهم میکند. در این مدل، سرمایهگذار خرد اجازه ورود دارد، اما میزان سرمایهگذاریاش محدود است؛ سرمایهگذار حرفهای آزادی بیشتری دارد؛ واسطهها زیر نظارت قرار میگیرند و پرداخت داخلی با رمزارز همچنان ممنوع است.
در عین حال، استفاده برونمرزی از رمزارز به بخشی از سیاست اقتصادی روسیه تبدیل شده است.
نتیجه این است که روسیه بیتکوین را به «پول رسمی» تبدیل نکرده، اما برای نخستین بار مسیر گسترده و قانونی خرید و معامله آن را در زیرساخت مالی داخلی تعریف کرده است.
اگر مقررات بانک مرکزی بدون تغییر اساسی نهایی شود، از اول سپتامبر میلیونها سرمایهگذار روس میتوانند پس از آزمون، بیتکوین، اتریوم و تتر بخرند؛ اما برای حدود ۹۸ درصد آنها سقف ۳۰۰ هزار روبلی از طریق هر واسطه برقرار خواهد بود.
این مدل بیش از آنکه آزادی کامل بازار رمزارز باشد، ورود کریپتو به زیر چتر بانک مرکزی روسیه است؛ تغییری که هم برای بازار سرمایه داخلی و هم برای نقش داراییهای دیجیتال در تجارت خارجی روسیه اهمیت بلندمدت خواهد داشت.