خداحافظی زن تاریخ‌ساز لیگ برتر انگلیس؛ سیان مَسی-الیس پرچم را کنار گذاشت / مأموریت تازه در FA

بازنشستگی مَسی-الیس فقط پایان دوران یک کمک‌داور باسابقه نیست. مرور کارنامه او نشان می‌دهد بخشی از تغییر تاریخی نگاه فوتبال انگلیس به داوران زن در فاصله سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ با حضور همین چهره رقم خورده است.

زمانی که او نخستین مسابقه لیگ برتری خود را قضاوت کرد، حضور یک زن در تیم داوری فوتبال مردان هنوز اتفاقی بسیار خبرساز بود. حالا همان فرد در ساختار اتحادیه فوتبال انگلیس مسئول کمک به نسلی خواهد شد که قرار است این اتفاق را عادی‌تر کند.

شروع از ساندرلند؛ دسامبر ۲۰۱۰ و یک اتفاق تاریخی

نخستین حضور مَسی-الیس در لیگ برتر انگلیس به ۲۸ دسامبر ۲۰۱۰ برمی‌گردد.

او کمک‌داور مسابقه ساندرلند و بلکپول بود؛ دیداری که بلکپول در ورزشگاه حریف با نتیجه دو بر صفر پیروز شد. لیگ برتر نیز این مسابقه را نخستین حضور او در سطح اول فوتبال انگلیس ثبت کرده است.

با این انتصاب، مَسی-الیس پس از وندی تامز به دومین زن تاریخ تبدیل شد که در لیگ برتر انگلیس به‌عنوان کمک‌داور فعالیت می‌کرد. از آن روز تا زمان بازنشستگی، او در بیش از ۱۵۰ مسابقه لیگ برتر حضور پیدا کرد؛ آماری که نشان می‌دهد دورانش از یک حضور نمادین بسیار فراتر رفت و به فعالیتی پایدار در سطح اول تبدیل شد.

این تفاوت مهمی است؛ او فقط «اولین‌ها» را ثبت نکرد، بلکه برای بیش از یک دهه در همان سطح باقی ماند.

از بحث درباره اینکه «زنان آفساید را می‌فهمند؟» تا مدیریت داوران زن

اهمیت مسیر مَسی-الیس زمانی بیشتر مشخص می‌شود که به اتفاقات ماه‌های نخست حضورش در لیگ برتر برگردیم.

در ژانویه ۲۰۱۱، اظهارات جنسیت‌زده ریچارد کیز و اندی گری درباره او و توانایی زنان برای قضاوت فوتبال مردان به یک جنجال بزرگ در بریتانیا تبدیل شد. اسکای‌اسپورتس این اظهارات را غیرقابل قبول دانست و ماجرا در نهایت به کناررفتن دو چهره مشهور شبکه انجامید.

خود مَسی-الیس سال‌ها بعد در گفت‌وگو با لیگ برتر توضیح داد که در طول دوران کاری‌اش بارها با این کلیشه مواجه بوده که زنان فوتبال یا قانون آفساید را نمی‌شناسند. او تأکید می‌کرد داوران زن برای رسیدن به لیگ برتر همان مسیر، آزمون‌ها و استانداردهای داوران مرد را پشت سر می‌گذارند.

حالا پایان این داستان معنای نمادین جالبی دارد.

کمک‌داوری که زمانی درباره اصل شایستگی حضورش کنار خط بحث می‌شد، از سپتامبر یکی از مدیران اصلی توسعه داوری زنان در اتحادیه فوتبال انگلیس خواهد بود.

سمت جدید مَسی-الیس دقیقاً چیست؟

اسکای‌اسپورتس تأیید کرده مَسی-الیس از ماه سپتامبر عنوان Senior Manager – Women Referees را در اتحادیه فوتبال انگلیس بر عهده خواهد گرفت.

مأموریت او حمایت و توسعه داوران زن در سراسر کشور و کمک به ایجاد مسیری برای ورود آنها به سطوح بالاتر فوتبال است.

این نقش تقریباً با چیزی مطابقت دارد که خود او پنج سال قبل درباره آینده‌اش گفته بود. مَسی-الیس در سال ۲۰۲۱ گفته بود پس از پایان دوران قضاوت می‌خواهد به رشد نسل بعدی داوران زن کمک کند و فضایی بسازد که زنان برای ورود به داوری احساس امنیت و امکان پیشرفت داشته باشند.

به بیان دیگر، سمت تازه تصمیمی ناگهانی پس از بازنشستگی نیست؛ ادامه مسیری است که مدت‌ها برای آن برنامه داشته است.

بیش از ۱۵۰ بازی لیگ برتر؛ عددی که همه‌چیز را توضیح می‌دهد

در فوتبال، اولین‌شدن توجه زیادی جلب می‌کند؛ اما ماندن در سطح اول دشوارتر است.

اسکای تأیید کرده مَسی-الیس در دوران حرفه‌ای خود در بیش از ۱۵۰ مسابقه لیگ برتر حضور داشته است.

او در فصل‌های مختلف کنار داوران برجسته فوتبال انگلیس فعالیت کرد و هنوز در ماه مه ۲۰۲۶ نیز در فهرست تیم داوری مسابقات لیگ برتر حضور داشت؛ برای نمونه در هفته سی‌وششم فصل ۲۶-۲۰۲۵ به‌عنوان کمک‌داور یکی از بازی‌ها انتخاب شده بود.

بنابراین تصمیم بازنشستگی زمانی گرفته شده که او همچنان در ساختار فعال داوری سطح اول حضور داشته، نه سال‌ها پس از کناررفتن از مسابقات مهم.

پنج فینال جام حذفی زنان و یک رکورد در کامیونیتی‌شیلد

کارنامه داخلی مَسی-الیس تنها به لیگ برتر محدود نمی‌شود.

او در پنج فینال جام حذفی زنان انگلیس در تیم داوری حضور داشته و همچنین نخستین زن کمک‌داوری شد که برای مسابقه کامیونیتی‌شیلد انتخاب شده است.

در سال ۲۰۲۱ نیز یک رکورد دیگر به نامش ثبت شد؛ او به‌عنوان کمک‌داور ویدئویی در فینال جام حذفی مردان فعالیت کرد و به نخستین زنی تبدیل شد که در تیم داوری فینال FA Cup مردان حضور داشت.

چهار سال بعد در فینال جام اتحادیه ۲۰۲۵ نیز به‌عنوان AVAR فعالیت کرد.

این موارد نشان می‌دهد مسیر حرفه‌ای او همزمان با تحول VAR نیز گسترش پیدا کرد و نقش او فقط به دویدن با پرچم کنار خط محدود نماند.

شب تاریخی اروپا؛ آیندهوون مقابل لاسک

یکی از بزرگ‌ترین رکوردهای مَسی-الیس در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۹ ثبت شد.

او برای مسابقه پی‌اس‌وی آیندهوون و لاسک در لیگ اروپا به‌عنوان کمک‌داور انتخاب شد. لیگ برتر در آن زمان اعلام کرد این انتخاب، مَسی-الیس را به نخستین داور زن بریتانیایی تبدیل کرد که در یک رقابت یوفا در فوتبال مردان حضور پیدا می‌کند.

یوفا نیز او را نخستین زن انگلیسی دانسته که برای مسابقه‌ای در رقابت اروپایی مردان انتخاب شده است.

این مسابقه نقطه مهمی بود؛ زیرا اگر حضور یک زن در لیگ برتر انگلیس تا آن زمان پذیرفته‌تر شده بود، ورود به ساختار داوری فوتبال مردان یوفا یک مرز بین‌المللی تازه محسوب می‌شد.

خود مَسی-الیس آن زمان این انتخاب را تحقق یکی از آرزوهای حرفه‌ای‌اش توصیف کرده بود.

جام جهانی، یورو و فینال لیگ قهرمانان زنان

کارنامه بین‌المللی او حتی گسترده‌تر از فوتبال مردان است.

مَسی-الیس در چهار دوره مسابقات قهرمانی زنان اروپا و دو جام جهانی زنان حضور داشت و یکی از کمک‌داوران فینال لیگ قهرمانان زنان اروپا در سال ۲۰۱۸ میان ولفسبورگ و لیون بود.

او در جام‌های جهانی زنان ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ نیز انگلیس را در تیم داوری نمایندگی کرد.

مجموع این تجربه‌ها احتمالاً یکی از دلایل مهم انتخاب او برای سمت جدید FA است؛ زیرا مدیری که قرار است مسیر داوران زن را طراحی کند، تقریباً تمام پله‌های این مسیر را شخصاً تجربه کرده است: فوتبال داخلی، لیگ برتر مردان، رقابت‌های زنان، یوفا و جام جهانی.

یک بازگشت سخت بعد از مادرشدن

مسیر او بدون توقف و بحران هم نبود.

مَسی-الیس در سال ۲۰۲۱ فاش کرد که پس از تولد فرزندش حتی به او گفته شده بود شاید نتواند دوباره به آمادگی جسمانی لازم برای داوری در لیگ برتر برسد. او این دوره را یکی از سخت‌ترین مقاطع زندگی حرفه‌ای خود توصیف کرد.

با حمایت اتحادیه فوتبال و ساختار داوری حرفه‌ای انگلیس، بازگشت او مرحله‌ای انجام شد و دوباره توانست به لیگ برتر برسد.

این تجربه اکنون برای مسئولیت تازه او اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چون توسعه داوران زن تنها به کشف استعداد خلاصه نمی‌شود و مسائلی مانند ادامه حرفه پس از بارداری، امکانات تمرینی، مسیر ارتقا و حفظ داور در سیستم نیز اهمیت دارد.

نشان MBE برای خدمات به فوتبال

دستاوردهای مَسی-الیس در سال ۲۰۱۷ با دریافت نشان MBE برای خدماتش به فوتبال مورد تقدیر رسمی قرار گرفت.

لیگ برتر در زمان اعلام این نشان یادآوری کرد که او از سال ۲۰۱۰ در سطح اول فوتبال انگلیس فعالیت داشته و یکی از چهره‌هایی بوده که حضور زنان در داوری حرفه‌ای را قابل مشاهده‌تر کرده‌اند.

اما شاید مهم‌تر از مدال و عنوان، تغییری باشد که در فضای اطراف او رخ داده است.

در شروع دوران لیگ برتری‌اش، زن‌بودن او خودش خبر بود. در پایان دوران حرفه‌ای، بیش از ۱۵۰ قضاوت در لیگ برتر و حضور در فینال‌های بزرگ بخشی طبیعی از رزومه‌اش شده است.

هاوارد وب: تأثیر او سال‌ها باقی می‌ماند

هاوارد وب، رئیس بخش داوری حرفه‌ای انگلیس، پس از اعلام بازنشستگی مَسی-الیس از نقش او در شکستن موانع و تعیین استاندارد برای نسل بعد تمجید کرد و گفت اثر حضورش بر داوری زنان برای سال‌ها باقی خواهد ماند.

این ارزیابی شاید دقیق‌ترین توضیح برای اهمیت سمت جدید باشد.

اگر مَسی-الیس صرفاً بازنشسته می‌شد، فوتبال انگلیس یکی از باتجربه‌ترین کمک‌داوران خود را از دست می‌داد. اما با انتقال او به FA، تجربه ۱۵ سال حضور زیر فشار لیگ برتر، مسابقات اروپایی و تورنمنت‌های جهانی در خود سیستم باقی می‌ماند.

پرچم پایین می‌آید، اما مأموریت تمام نمی‌شود

مَسی-الیس هنگام اعلام تصمیمش تأکید کرد که کناررفتن از خط طولی زمین به معنی کناررفتن از فوتبال نیست. هدف بعدی او کمک به داورانی است که می‌خواهند همان مسیری را طی کنند که زمانی برای خودش بسیار دشوار بود.

شاید بهترین نشانه تغییر فوتبال انگلیس همین باشد.

در دسامبر ۲۰۱۰، حضور او در مسابقه ساندرلند و بلکپول یک اتفاق تاریخی بود. چند هفته بعد، درباره توانایی یک زن برای تشخیص آفساید در رسانه‌ها بحث می‌شد. پانزده سال بعد، همان کمک‌داور بیش از ۱۵۰ مسابقه لیگ برتر، دو جام جهانی زنان، چهار یورو، یک فینال لیگ قهرمانان و نخستین حضور تاریخی در رقابت اروپایی مردان را در کارنامه دارد.

اکنون مأموریت جدید شاید حتی مهم‌تر باشد: کاری کند که سیان مَسی-الیس بعدی دیگر مجبور نباشد «اولین» یا «دومین» زن باشد؛ بلکه فقط براساس کیفیت داوری‌اش قضاوت شود.