آخرین قاب ماندگار علی دایی با «ایرج»+عکس

خبر درگذشت حسین خواجه‌امیری عصر امروز از سوی خانه موسیقی ایران اعلام شد. ایسنا گزارش کرده است که ایرج پس از یک دوره مشکلات جسمانی و مراقبت‌های پزشکی، چهارشنبه ۲۱ مرداد در ۹۴ سالگی از دنیا رفت.

این خواننده پیشکسوت متولد ۱۱ دی ۱۳۱۱ در خالدآباد نطنز بود و از دهه ۱۳۳۰ فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز کرد. حضور گسترده در برنامه‌های «گل‌ها»ی رادیو، همکاری با شمار زیادی از آهنگسازان و نوازندگان برجسته و ویژگی‌های خاص حنجره‌اش باعث شد نام او برای چند دهه در میان مهم‌ترین صداهای موسیقی دستگاهی ایران باقی بماند.

تصویر علی دایی و ایرج دوباره خبرساز شد

یکی از تصاویر خاطره‌انگیزی که پس از انتشار خبر درگذشت ایرج دوباره در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته، مربوط به دیدار او با علی دایی است.

این دیدار در سوم اسفند ۱۴۰۲ منتشر شد. تابناک در آن زمان گزارش داد که علی دایی در رستوران خود با ایرج خواجه‌امیری ملاقات کرده است. این دیدار در حاشیه مراسم بزرگداشت مادر یکی از دوستان دایی با نام آقای عاشوری انجام شده بود.

در تصویر منتشرشده، علی دایی در کنار ایرج ایستاده است؛ فوتبالیستی که سال‌ها با لقب «شهریار فوتبال ایران» شناخته شده و خواننده‌ای که در موسیقی ایران لقب «پهلوان آواز» را گرفته بود.

همین کنار هم قرار گرفتن دو چهره از دو نسل و دو حوزه متفاوت باعث شد عکس در همان زمان نیز بازتاب گسترده‌ای داشته باشد. اکنون با درگذشت ایرج، این تصویر برای دوستداران او به یکی از قاب‌های ماندگار سال‌های پایانی زندگی‌اش تبدیل شده است.

حال ایرج در هفته‌های اخیر مساعد نبود

خبر درگذشت این خواننده در حالی منتشر شده که طی هفته‌های گذشته گزارش‌هایی از وخامت وضعیت جسمانی او وجود داشت.

ایرنا ۳۰ تیر گزارش کرده بود که ایرج به دلیل بیماری برای چند روز در بیمارستان بستری شده و پس از بازگشت به منزل، تحت مراقبت‌های ویژه قرار گرفته است. براساس همان گزارش، او در ماه‌های قبل نیز به دلیل کهولت سن و برخی مشکلات جسمی چند مرتبه نیازمند بستری و مراقبت پزشکی شده بود.

ایسنا نیز در خبر امروز درگذشت ایرج تأیید کرد که این خواننده پیشکسوت در روزهای اخیر تحت مراقبت‌های پزشکی قرار داشته است.

بنابراین درگذشت او پس از یک دوره بیماری و مشکلات جسمانی رخ داده است؛ هرچند در اطلاعیه‌های اولیه، جزئیات بیشتری درباره علت دقیق فوت اعلام نشده است.

ایرج؛ صدایی که به «متر و معیار» آواز تبدیل شد

حسین خواجه‌امیری از معدود خوانندگانی بود که قدرت حنجره و گستره صوتی او به بخشی از هویت هنری‌اش تبدیل شد.

او بخش مهمی از دوران حرفه‌ای خود را در برنامه‌های رادیویی، به‌ویژه مجموعه مشهور «گل‌ها»، گذراند و طی سال‌ها با آهنگسازان و نوازندگان سرشناسی مانند علی تجویدی، همایون خرم، پرویز یاحقی، حبیب‌الله بدیعی، حسن کسایی، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، احمد عبادی و جواد معروفی همکاری کرد.

محمدرضا شجریان نیز در توصیف توانایی آوازی ایرج، صدای او را معیاری برای سنجش بالاترین ظرفیت حنجره در آواز ایرانی دانسته بود؛ تعبیری که نشان می‌دهد جایگاه ایرج فقط حاصل محبوبیت عمومی نبود و در میان بزرگان موسیقی نیز به توانایی فنی او توجه ویژه‌ای وجود داشت.

ایرنا همچنین گزارش کرده بود که ایرج در طول زندگی هنری خود بیش از دو هزار آواز، تصنیف و ترانه در برنامه‌های مختلف اجرا کرده است.

از «گلریزان» تا «محو تماشا»

آثار متعددی از ایرج طی چند نسل شنیده شده‌اند. ایسنا از قطعاتی مانند «گلریزان»، «افسون‌ساز»، «شمع شب‌افروز»، «زمزمه چوپان» و «محو تماشا» به عنوان بخشی از آثار شناخته‌شده او نام برده است.

فعالیت او تنها به آواز سنتی محدود نبود. ایرج در سال‌های پیش از انقلاب برای شماری از فیلم‌های سینمای ایران نیز خوانندگی کرد و همین موضوع باعث شد صدای او خارج از فضای موسیقی دستگاهی نیز مخاطبان گسترده‌ای پیدا کند.

حتی در سال‌های پایانی زندگی نیز ارتباط ایرج با موسیقی قطع نشد. ایرنا پیش‌تر گزارش کرده بود که قطعه «دنیا دو روزه» در دی ۱۴۰۳ با صدای او منتشر شد و موزیک‌ویدیوی «آرام جان» نیز در آبان همان سال با خوانندگی مشترک ایرج و سالار عقیلی در دسترس مخاطبان قرار گرفت.

آخرین سال‌های زندگی پهلوان آواز

ایرج در سال‌های پایانی عمر کمتر از گذشته در محافل عمومی دیده می‌شد، اما همچنان مورد توجه چهره‌های هنری و فرهنگی قرار داشت.

انتشار عکس دیدار او با علی دایی در اسفند ۱۴۰۲ یکی از همین موارد بود؛ دیداری که نه یک برنامه رسمی موسیقی بود و نه مراسم ورزشی، اما کنار هم قرار گرفتن دو چهره بسیار شناخته‌شده باعث شد عکس آن بارها بازنشر شود.

آن روز شاید کمتر کسی تصور می‌کرد که دو سال و نیم بعد، همان تصویر با خبر درگذشت یکی از دو چهره حاضر در قاب دوباره دست‌به‌دست شود.

علی دایی و ایرج هرکدام در حوزه خود بخشی از حافظه جمعی چند نسل ایرانی هستند؛ یکی با گل‌ها و افتخارات فوتبالی و دیگری با آوازهایی که دهه‌ها در رادیو، سینما و محافل موسیقی شنیده شده‌اند.

«پهلوان آواز» در ۹۴ سالگی خاموش شد

حسین خواجه‌امیری سرانجام در ۹۴ سالگی از دنیا رفت؛ هنرمندی که فعالیتش از دهه ۱۳۳۰ آغاز شده بود و تا سال‌های پایانی عمر همچنان نامش با آواز ایرانی پیوند داشت.

خبر درگذشت او تنها خبر فقدان یک خواننده باسابقه نیست؛ برای بخش بزرگی از دوستداران موسیقی سنتی، رفتن ایرج به معنای خاموش شدن یکی از صداهای شاخص دوره‌ای از موسیقی ایران است که برنامه «گل‌ها»، نوازندگان بزرگ و آوازهای دستگاهی بخش مهمی از فرهنگ شنیداری جامعه را شکل می‌دادند.

حالا از آن دیدار اسفندماه ۱۴۰۲، تصویری باقی مانده است: علی دایی در کنار ایرج؛ شهریار فوتبال در کنار پهلوان آواز.

قابی که در زمان انتشار یک ملاقات صمیمانه بود و امروز به خاطره‌ای از یکی از آخرین سال‌های زندگی حسین خواجه‌امیری تبدیل شده است.

روحش شاد و یادش گرامی.