معمای ۹۸ میلیاردی پرسپولیس؛ سه فسخ رسمی، یک صورتحساب که هنوز تأیید نشده

خبرآنلاین در گزارشی که صبح ۲۲ مرداد منتشر شد، نوشت امید عالیشاه از قرارداد ادعایی ۷۰ میلیارد تومانی خود ۵۰ درصد، یعنی ۳۵ میلیارد تومان، دریافت کرده؛ مرتضی پورعلی‌گنجی نیز براساس قرارداد ۸۲ میلیارد تومانی، ۴۰ درصد و میلاد سرلک از قرارداد ۶۵ میلیارد تومانی خود حدود ۴۵ درصد گرفته است. خود همان رسانه در متن تأکید کرده که این ارقام را تأیید نمی‌کند و آماده انتشار پاسخ مدیران پرسپولیس است.

اگر همان درصدها را دقیق محاسبه کنیم، عدد نهایی حتی دقیقاً ۹۸ میلیارد تومان هم نمی‌شود:

بنابراین عدد ۹۸ میلیارد تومان حاصل گردکردن مبالغ است. مسئله اصلی اما این یک میلیارد اختلاف نیست؛ مسئله این است که نه رقم پایه قراردادهای ۷۰، ۸۲ و ۶۵ میلیارد تومانی و نه درصدهای تسویه، تاکنون از سوی باشگاه یا بازیکنان رسماً تأیید نشده‌اند.

جدایی سه بازیکن قطعی است؛ مبلغ جدایی نه

درباره اصل فسخ قراردادها ابهامی وجود ندارد.

باشگاه پرسپولیس روز ۲۰ تیر رسماً اعلام کرد قرارداد میلاد سرلک با توافق دو طرف فسخ شده است. همان روز باشگاه جدایی توافقی امید عالیشاه را نیز اعلام کرد. در هیچ‌یک از این دو اطلاعیه، مبلغی به‌عنوان غرامت یا هزینه فسخ منتشر نشد.

پرونده پورعلی‌گنجی کمی دیرتر بسته شد. باشگاه پرسپولیس در ۱۱ مرداد اعلام کرد پس از برگزاری نشست‌های مشترک، قرارداد این مدافع نیز با «توافق دوجانبه» فسخ شده است؛ باز هم بدون اشاره به حتی یک ریال از جزئیات مالی توافق.

پس عبارت دقیق برای وضعیت امروز این است: سه فسخ توافقی رسمی داریم، اما سه رقم تسویه رسمی نداریم.

یک تناقض بزرگ؛ ایسنا قبلاً عدد دیگری منتشر کرده بود

ابهام وقتی بیشتر می‌شود که گزارش ۲۳ تیر ایسنا را کنار خبر تازه قرار دهیم.

ایسنا نوشته بود شنیده شده پرسپولیس برای پایان همکاری با امید عالیشاه، مرتضی پورعلی‌گنجی، میلاد سرلک و رضا شکاری در مجموع چیزی بین ۷۰ تا ۹۰ میلیارد تومان پرداخت کرده است. یعنی در آن روایت، چهار قرارداد با مبلغی کمتر از ۹۸ میلیارد تومان بسته شده بود.

حالا گزارش تازه مدعی است فقط سه نفر از آن جمع حدود ۹۸ میلیارد تومان گرفته‌اند.

این دو روایت با یکدیگر سازگار نیستند و هیچ سند رسمی منتشرشده‌ای هم فعلاً یکی را بر دیگری برتری نمی‌دهد. بنابراین استفاده از تیترهایی مانند «پرسپولیس ۹۸ میلیارد تومان پرداخت کرد» بدون قید «ادعا» یا «گزارش رسانه‌ای» می‌تواند مخاطب را گمراه کند.

حتی پیش از اینها، مهر در ۱۹ تیر برآورد کرده بود که اگر پرسپولیس بخواهد چند بازیکن دارای قرارداد را از فهرست خارج کند، تسویه مجموعه قراردادها ممکن است نزدیک ۳۰۰ میلیارد تومان هزینه داشته باشد. آن عدد نیز یک «برآورد از تعهدات احتمالی» بود، نه پولی که باشگاه واقعاً پرداخت کرده باشد.

سه عدد ۳۰۰، ۷۰ تا ۹۰ و ۹۸ میلیارد تومان در واقع درباره سه مفهوم متفاوت منتشر شده‌اند و نباید با یکدیگر مخلوط شوند.

چرا اصلاً بازیکن برای رفتن پول می‌گیرد؟

این بخش ماجرا برخلاف ظاهرش چندان عجیب نیست.

طبق مقررات فیفا، قرارداد حرفه‌ای بازیکن و باشگاه اصولاً تا زمان پایان مدت قرارداد معتبر است و پیش از آن تنها با توافق طرفین یا وجود دلایل حقوقی مشخص می‌تواند خاتمه پیدا کند. مقررات فیفا همچنین تصریح می‌کند که در فسخ بدون دلیل موجه، موضوع جبران خسارت می‌تواند مطرح شود.

بنابراین وقتی باشگاه به بازیکنی که یک فصل دیگر قرارداد دارد می‌گوید در برنامه فنی نیست، بازیکن الزام حقوقی ندارد صرفاً برای خالی‌شدن فهرست، مجانی قراردادش را پاره کند.

ایسنا و مهر هر دو گزارش کرده بودند بازیکنان مورد بحث برای فصل ۱۴۰۶-۱۴۰۵ نیز قرارداد داشتند. همین مسئله دلیل اصلی مذاکرات مالی برای فسخ بود.

از نگاه بازیکن، او قراردادی معتبر دارد و می‌تواند دستمزد فصل آینده را مطالبه کند. از نگاه باشگاه، پرداخت بخشی از آن قرارداد در ازای آزادی فوری بازیکن ممکن است از پرداخت کل قرارداد و اشغال یک سهمیه مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد.

پس اصل پرداخت مبلغی برای فسخ، به خودی خود نشانه تخلف یا سوءمدیریت نیست. پرسش مدیریتی واقعی این است که چرا قراردادهایی بسته شده‌اند که تنها یک سال بعد باشگاه دیگر نیازی به ادامه آنها نمی‌بیند.

قراردادهایی که تابستان گذشته تمدید شدند

اینجاست که پرونده جذاب‌تر می‌شود.

باشگاه پرسپولیس در ۶ خرداد ۱۴۰۴ رسماً اعلام کرد اسماعیل کارتال، سرمربی وقت تیم، در تماس با رضا درویش از مدیرعامل خواسته قرارداد شش بازیکن تمدید شود؛ امید عالیشاه، محمدحسین کنعانی‌زادگان، مرتضی پورعلی‌گنجی، میلاد سرلک، محمد خدابنده‌لو و یاسین سلمانی در همان فهرست قرار داشتند.

تنها سه روز بعد، باشگاه تمدید قرارداد میلاد سرلک را رسماً اعلام کرد و گزارش‌های همان مقطع نیز از توافق و تمدید پورعلی‌گنجی خبر می‌دادند. عالیشاه هم پس از مذاکرات بیشتر در پرسپولیس ماند.

این سابقه یک نکته مهم را در نقد مدیریت روشن می‌کند: نمی‌توان تمام مسئولیت را صرفاً به «رضا درویش و دوستانش» نسبت داد و نقش تصمیم فنی را حذف کرد. تمدید این بازیکنان با درخواست صریح سرمربی وقت انجام شد و مدیریت وقت قراردادها را اجرا کرد.

البته این موضوع مسئولیت مدیران را از بین نمی‌برد. وظیفه مدیریت حرفه‌ای فقط اجرای خواسته سرمربی نیست؛ باید سن، مدت قرارداد، رقم دستمزد، ریسک تغییر سرمربی و هزینه خروج زودهنگام نیز محاسبه شود.

یک سال بعد، سیاست باشگاه کاملاً عوض شد

تابستان ۱۴۰۵، پرسپولیس مسیر متفاوتی را در پیش گرفت. گزارش مهر در تیرماه از سیاست جوان‌گرایی و تصمیم کادر فنی جدید برای کنار گذاشتن چند بازیکن باتجربه خبر داد. همان گزارش تأکید داشت مشکل اصلی این است که بعضی از این بازیکنان قرارداد معتبر دارند و حاضر نیستند بدون توافق مالی جدا شوند.

در واقع پرسپولیس هزینه تغییر استراتژی را پرداخت می‌کند: یک کادر فنی تابستان ۱۴۰۴ حفظ این بازیکنان را ضروری می‌دانست و ساختار فنی تابستان ۱۴۰۵ به این جمع‌بندی رسید که آنها در برنامه فصل جدید جایی ندارند.

این همان نقطه‌ای است که قرارداد بلندمدت یا سنگین می‌تواند تبدیل به «هزینه خروج» شود.

اگر باشگاه احتمال تغییر سیاست فنی را در قرارداد لحاظ نکند، تصمیم امروز سرمربی جدید می‌تواند باشگاه را مجبور کند بخشی از حقوق فردای بازیکنی را بپردازد که دیگر حتی برای تیم بازی نمی‌کند.

سه بازیکن بیکار هم نماندند

نکته قابل توجه اینکه هر سه بازیکن پس از جدایی مسیر تازه‌ای پیدا کرده‌اند.

میلاد سرلک تقریباً بلافاصله بعد از فسخ با پرسپولیس، قراردادی یک‌ساله با فولاد خوزستان امضا کرد.

امید عالیشاه نیز با قراردادی یک‌ساله به گل‌گهر سیرجان پیوست و فصل جدید را در تیمی دیگر ادامه خواهد داد.

مرتضی پورعلی‌گنجی هم پس از پایان رسمی همکاری با پرسپولیس راهی ازبکستان شد و با پاختاکور قرارداد بست.

این انتقال‌ها البته چیزی درباره رقم تسویه آنها با پرسپولیس ثابت نمی‌کند؛ فقط نشان می‌دهد فسخ قراردادها به معنای پایان دوران حرفه‌ای این نفرات نبوده است.

پرسش ۱۰۰ میلیاردی پرسپولیس؛ عدد مهم است یا سازوکار؟

برای هوادار شاید جذاب‌ترین سؤال این باشد که «واقعاً ۹۸ میلیارد تومان پرداخت شده یا نه؟» اما از نظر مدیریتی سؤال مهم‌تری وجود دارد.

پرسپولیس باید روشن کند قراردادهایی با چه مدت و چه تعهداتی امضا می‌کند، چه کسی درباره مدت قرارداد تصمیم می‌گیرد و در قرارداد بازیکنان باتجربه چه سازوکاری برای کاهش ریسک تغییر کادر فنی وجود دارد.

اگر رقم ۹۸ میلیارد تومان در نهایت تأیید شود، ما با یک هزینه خروج بسیار سنگین برای سه بازیکن روبه‌رو خواهیم بود. اگر روایت ۷۰ تا ۹۰ میلیاردی ایسنا صحیح‌تر باشد، باز هم اصل مسئله باقی می‌ماند: باشگاه برای تغییر فهرستی که تنها یک سال قبل قراردادهایش را تمدید کرده بود، مجبور شده هزینه قابل توجهی بپردازد.

بنابراین جمع‌بندی فعلی نه «پرسپولیس قطعاً ۹۸ میلیارد تومان دور ریخت» است و نه «هیچ هزینه‌ای برای فسخ‌ها وجود نداشته». آنچه می‌دانیم این است که عالیشاه، سرلک و پورعلی‌گنجی با قرارداد معتبر و به‌صورت توافقی جدا شده‌اند؛ آنچه هنوز نمی‌دانیم، مبلغ واقعی توافق‌هاست. تا زمانی که باشگاه، بازیکنان یا اسناد مالی قابل اتکا رقم‌ها را تأیید نکنند، عدد ۹۸ میلیارد تومان باید با برچسب روشن «ادعای رسانه‌ای» منتشر شود.

و شاید پرسش اصلی هواداران هم دقیقاً همین باشد: چرا جزئیات مالی قراردادهایی که می‌توانند ده‌ها میلیارد تومان هزینه خروج ایجاد کنند، فقط زمانی به افکار عمومی می‌رسد که کار از کار گذشته است؟