شوک بزرگ روی نیمکت هلند؛ ژاوی تا جام جهانی ۲۰۳۰ سرمربی لاله‌های نارنجی شد

فدراسیون فوتبال هلند شامگاه چهارشنبه ۱۲ اوت ۲۰۲۶ به انتظار چند هفته‌ای برای انتخاب جانشین رونالد کومان پایان داد و ژاوی هرناندس ۴۶ ساله را به‌عنوان سرمربی جدید تیم ملی معرفی کرد.

بر اساس اطلاعیه رسمی KNVB، قرارداد ژاوی تا پایان جام جهانی ۲۰۳۰ اعتبار خواهد داشت. این نخستین تجربه سرمربی سابق بارسلونا در فوتبال ملی است و او پس از بیش از دو سال دوری از مربیگری، با یکی از بزرگ‌ترین تیم‌های ملی اروپا به نیمکت بازمی‌گردد. ژاوی از زمان جدایی از بارسلونا در سال ۲۰۲۴ هدایت تیم دیگری را برعهده نداشت.

قرارداد بلندمدت هلندی‌ها نشان می‌دهد پروژه ژاوی تنها برای چند مسابقه یا حتی یورو ۲۰۲۸ طراحی نشده است. فدراسیون هلند قصد دارد سرمربی اسپانیایی یک چرخه کامل چهار ساله را پشت سر بگذارد و هدف نهایی، ساخت تیمی برای جام جهانی ۲۰۳۰ است. رویترز نیز یورو ۲۰۲۸ و جام جهانی دو سال بعد را دو مأموریت اصلی سرمربی تازه هلند معرفی کرده است.

اتفاق تاریخی؛ اولین مربی خارجی هلند بعد از ۴۸ سال

انتخاب ژاوی یک رکورد مهم را نیز تغییر داد. او نخستین مربی خارجی تیم ملی هلند پس از ارنست هاپل اتریشی در جام جهانی ۱۹۷۸ است. به بیان دیگر، یکی از سنتی‌ترین تیم‌های فوتبال جهان بعد از نزدیک به نیم قرن تصمیم گرفته هدایت تیم ملی خود را به فردی غیرهلندی بسپارد.

این تصمیم از آن جهت جالب‌تر است که فوتبال هلند همیشه مربیان سرشناس داخلی فراوانی داشته است. اما جست‌وجوی فدراسیون برای پیدا کردن جانشین کومان حدود شش هفته طول کشید و طبق گزارش رویترز، گزینه‌هایی مانند آرنه اشلوت و اریک تن‌هاخ پیشنهاد فدراسیون را نپذیرفتند. در نهایت مدیران KNVB به سراغ ژاوی رفتند؛ مربی‌ای خارجی که البته فلسفه فوتبالی‌اش بیش از بسیاری از مربیان غیربومی به مکتب هلندی نزدیک است.

ژاوی: من کمی «فرزند فوتبال هلند» هستم

همین ارتباط فلسفی، بخش مهمی از توضیحات ژاوی پس از انتخابش بود. او در اولین اظهارات رسمی خود از تأثیر عمیق یوهان کرویف و رینوس میشل بر آموزش فوتبالی‌اش در آکادمی بارسلونا صحبت کرد و گفت به فوتبال هلند احساس نزدیکی ویژه‌ای دارد.

ژاوی حتی با عبارتی جالب خودش را «کمی فرزند فوتبال هلند» توصیف کرد. او همچنین از لوئیس فن‌خال، مربی‌ای که نخستین فرصت حضورش در تیم اصلی بارسلونا را فراهم کرد، و فرانک رایکارد به‌عنوان دو مربی هلندی اثرگذار در دوران بازی و شکل‌گیری تفکرات مربیگری‌اش نام برد.

این انتخاب در واقع نقطه تلاقی دو مکتب بسیار نزدیک است. رینوس میشل و یوهان کرویف نقش تعیین‌کننده‌ای در انتقال مفاهیم فوتبال هلندی به بارسلونا داشتند و بعدها فلسفه مبتنی بر مالکیت توپ، پاس‌های کوتاه، بازی تهاجمی و پرس سریع به بخش مهمی از هویت باشگاه کاتالانی تبدیل شد. ژاوی یکی از مهم‌ترین محصولات همین ساختار است.

داستان عجیب ژاوی و هلند؛ از فینال ۲۰۱۰ تا نیمکت نارنجی

انتخاب ژاوی یک پیوند تاریخی جذاب دیگر نیز دارد. او در جام جهانی ۲۰۱۰ یکی از مهره‌های اصلی اسپانیایی بود که هلند را در فینال شکست داد و قهرمان جهان شد.

در آن مسابقه در ژوهانسبورگ، اسپانیا پس از ۱۲۰ دقیقه با گل آندرس اینیستا یک بر صفر هلند را شکست داد. فیفا نوشته ژاوی در آن فینال ۹۳ درصد پاس‌های خود را با موفقیت به مقصد رساند و یکی از کلیدی‌ترین نفرات تیم قهرمان ویسنته دل‌بوسکه بود.

حالا همان هافبکی که مقابل نسل وسلی اسنایدر، آرین روبن و رابین فن‌پرسی جام جهانی را بالای سر برد، مأمور شده هلند را به نخستین قهرمانی جهان در تاریخ این کشور برساند.

این تناقض تاریخی می‌تواند یکی از جذاب‌ترین داستان‌های دوران سرمربیگری ژاوی باشد؛ به‌خصوص اگر او بتواند در جام جهانی ۲۰۳۰ لاله‌های نارنجی را به مراحل پایانی برساند.

پایان تلخ کومان؛ مراکش هلند را به خانه فرستاد

ژاوی در شرایطی هدایت هلند را تحویل می‌گیرد که جام جهانی ۲۰۲۶ برای این تیم با یک ناکامی بزرگ به پایان رسید.

هلند تحت هدایت رونالد کومان از مرحله گروهی عبور کرد، اما در نخستین مرحله حذفی برابر مراکش قرار گرفت و پس از تساوی، در ضربات پنالتی شکست خورد. حذف در مرحله یک‌شانزدهم نهایی، زودترین خروج تاریخ هلند از یک جام جهانی محسوب شد و موج گسترده‌ای از انتقادها علیه کادر فنی ایجاد کرد.

کومان روز بعد از شکست استعفا کرد و مسئولیت ناکامی تیم را پذیرفت. نایجل دی‌یونگ، مدیر فنی فدراسیون هلند نیز گفته بود هدف تیم رسیدن به نیمه‌نهایی و رقابت برای قهرمانی بوده و نتیجه نهایی فاصله زیادی با انتظارات داشته است.

به این ترتیب دوران دوم کومان روی نیمکت هلند که از سال ۲۰۲۳ آغاز شده بود، پایان یافت. او در یورو ۲۰۲۴ تیمش را تا نیمه‌نهایی رسانده بود، اما عملکرد کم‌فروغ در جام جهانی ۲۰۲۶ عملاً پروژه‌اش را متوقف کرد.

چرا فدراسیون هلند ژاوی را انتخاب کرد؟

نایجل دی‌یونگ در توضیح انتخاب ژاوی بر شباهت فلسفه او با فوتبال مورد نظر هلند تأکید کرده است. به گفته مدیر فنی KNVB، سرمربی جدید اعتقاد زیادی به در اختیار گرفتن ابتکار مسابقه، فوتبال غالب و تهاجمی و در عین حال انعطاف‌پذیری مورد نیاز فوتبال مدرن دارد.

ژاوی نیز تأکید کرده می‌خواهد تیمش فوتبال مالکانه، خلاقانه و تهاجمی ارائه دهد. البته او صراحتاً گفته هدف نخست همیشه پیروزی است و زیبایی فوتبال باید در کنار نتیجه قرار بگیرد.

این شاید مهم‌ترین چالش او باشد. ژاوی در بارسلونا نیز تلاش داشت تیمش را بر پایه مالکیت و پرس بنا کند، اما گاهی به دلیل نبود انعطاف یا دشواری در عبور از دفاع‌های فشرده مورد انتقاد قرار می‌گرفت. فوتبال ملی زمان تمرینی بسیار کمتری نسبت به باشگاهی در اختیار مربی قرار می‌دهد و ژاوی باید فلسفه پیچیده خود را در اردوهایی چندروزه به بازیکنان منتقل کند.

کارنامه ژاوی روی نیمکت؛ از قطر تا قهرمانی با بارسلونا

ژاوی دوران مربیگری خود را در سال ۲۰۱۹ با السد قطر آغاز کرد و پس از کسب چند جام داخلی، نوامبر ۲۰۲۱ برای جانشینی رونالد کومان به بارسلونا بازگشت؛ جالب اینکه حالا برای دومین بار در دوران مربیگری‌اش جانشین کومان می‌شود.

بزرگ‌ترین موفقیت ژاوی روی نیمکت بارسلونا در فصل ۲۳-۲۰۲۲ رقم خورد؛ زمانی که این تیم را به قهرمانی لالیگا و سوپرجام اسپانیا رساند. او در نهایت سال ۲۰۲۴ پس از سه فصل از بارسلونا جدا شد.

حالا چالش هلند کاملاً متفاوت است. او دیگر نمی‌تواند در بازار نقل‌وانتقالات بازیکن موردنظرش را خریداری کند و باید سیستم خود را بر اساس استعدادهای موجود در فوتبال هلند تنظیم کند.

اولین آزمون ژاوی مقابل آلمان

ژاوی برای شروع کارش فرصت زیادی ندارد. طبق برنامه اعلام‌شده، نخستین مسابقه او روی نیمکت تیم ملی هلند ۲۴ سپتامبر مقابل آلمان در لیگ ملت‌های اروپا خواهد بود.

هلند در پنجره سپتامبر و اکتبر چهار مسابقه لیگ ملت‌ها مقابل آلمان، صربستان در دو دیدار و یونان خواهد داشت. بنابراین سرمربی جدید بلافاصله وارد مجموعه‌ای از مسابقات جدی می‌شود و فرصت برگزاری چند دیدار دوستانه کم‌فشار برای شناخت تیم در اختیار ندارد.

اولین فهرست ژاوی، نحوه چینش خط میانی و میزان تغییر او نسبت به دوران کومان می‌تواند نخستین نشانه‌های واقعی از پروژه جدید هلند را آشکار کند.

یک شرط بزرگ برای موفقیت ژاوی در هلند

از منظر فوتبالی، انتخاب ژاوی منطقی‌تر از چیزی است که در نگاه نخست به نظر می‌رسد. DNA فوتبالی او تحت تأثیر مستقیم هلندی‌هایی مثل کرویف، میشل، فن‌خال و رایکارد شکل گرفته و فوتبال مبتنی بر مالکیت و ابتکار عمل مورد علاقه‌اش با تصویری که هلند از خودش دارد همخوانی زیادی دارد.

اما همین شباهت فلسفی می‌تواند فشار انتظارات را نیز بالا ببرد. هواداران هلند تنها نتیجه نمی‌خواهند؛ از تیم ملی خود فوتبال جسورانه و تهاجمی نیز انتظار دارند.

قرارداد تا ۲۰۳۰ نشان می‌دهد فدراسیون قصد دارد به ژاوی زمان بدهد. نخستین مقصد مهم یورو ۲۰۲۸ خواهد بود و پس از آن جام جهانی ۲۰۳۰ قرار دارد.

مردی که در سال ۲۰۱۰ مانع قهرمانی هلند در جهان شد، حالا چهار سال فرصت دارد کاری را انجام دهد که هیچ مربی دیگری در تاریخ لاله‌های نارنجی موفق به انجامش نشده است: رساندن هلند به جام قهرمانی جهان.