پایان بازیهای دوستانه تیم ملی ایران؟ «لیگ ملتهای آسیا» در راه است
فوتبال ملی آسیا در آستانه یک تغییر بزرگ قرار گرفته است. خبرهای تازه درباره راهاندازی «لیگ ملتهای آسیا» دوباره توجه رسانهها را جلب کرده، اما بررسی زنده نشان میدهد اصل این پروژه نه یک شایعه تازه، بلکه برنامهای است که کنفدراسیون فوتبال آسیا از ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵ رسماً از آن پرده برداشته است. آنچه هنوز مشخص نیست، زمان آغاز، فرمت مسابقات و نحوه تقسیم ۴۷ تیم آسیایی است؛ جزئیاتی که میتواند برنامه فیفادی تیم ملی ایران را برای سالهای آینده بهطور اساسی تغییر دهد.
۱۸:۰۴ - ۲۲ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
بدر بالعبید، خبرنگار عربستانی و از چهرههای فعال در حوزه اخبار فوتبال آسیا، بار دیگر موضوع راهاندازی تورنمنتی مشابه لیگ ملتهای اروپا را مطرح کرده است؛ با این حال، اصل این خبر پیشتر بهصورت رسمی از سوی AFC اعلام شده بود.
کنفدراسیون فوتبال آسیا روز ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد قصد دارد مسابقاتی با عنوان AFC Nations League راهاندازی کند تا بازیهای تیمهای ملی قاره ساختار منظمتر و ارزش رقابتی بیشتری پیدا کنند. AFC هدف اصلی را ایجاد دسترسی مستمر اتحادیههای عضو به مسابقات باکیفیت، افزایش توازن رقابتی و کاهش مشکلات مربوط به هماهنگی دیدارهای دوستانه عنوان کرده است.
بنابراین دقیقتر است گفته شود خبر جدید درباره «احتمال ایجاد» لیگ ملتهای آسیا نیست؛ ایجاد مسابقات از سوی AFC تأیید شده و اکنون سؤال اصلی درباره زمان آغاز و فرمت نهایی آن است.
تا پنجشنبه ۱۳ اوت ۲۰۲۶، AFC هنوز آییننامه کامل، گروهبندی، تاریخ قرعهکشی یا زمان قطعی برگزاری نخستین دوره را منتشر نکرده است.
چرا AFC به فکر لیگ ملتهای آسیا افتاد؟
یکی از مشکلات فوتبال ملی آسیا به فیفادیها مربوط میشود. پیدا کردن حریف مناسب برای برخی تیمها دشوار است و مسابقات دوستانه همیشه از نظر اقتصادی و فنی جذابیت لازم را ندارند.
AFC در اعلام رسمی پروژه تأکید کرده که افزایش هزینههای اجرایی، دشواری هماهنگی حریفان و کاهش ارزش برخی مسابقات دوستانه از دلایل طراحی ساختاری تازه برای بازیهای ملی بوده است. هدف این است که بهجای آنکه فدراسیونها در هر پنجره فیفا بهصورت مستقل به دنبال حریف باشند، بخشی از تقویم در قالب یک مسابقه رسمی و از پیش برنامهریزیشده برگزار شود.
این همان فلسفهای است که لیگ ملتهای اروپا را به وجود آورد. یوفا اکنون تیمهای خود را براساس سطح رقابتی در چند لیگ تقسیم میکند و تیمها در قالب گروههایی با بازی رفتوبرگشت مقابل رقبای همسطح قرار میگیرند. در نسخه ۲۷-۲۰۲۶، ۵۴ تیم اروپایی در چهار سطح تقسیم شدهاند و سیستم صعود و سقوط نیز میان لیگها وجود دارد.
فرمت لیگ ملتهای آسیا چگونه خواهد بود؟
اینجا باید میان خبر رسمی و اطلاعات غیررسمی تفاوت گذاشت.
AFC تاکنون هیچ فرمت نهاییای را رسماً اعلام نکرده است. با این حال، روزنامه «الاتحاد» امارات در ماه مارس گزارش داد که پروژه وارد مرحله طراحی ساختار شده و کنفدراسیون آسیا در حال بررسی تقسیم ۴۷ تیم عضو به چند سطح رقابتی است. بر اساس این گزارش، صعود و سقوط میان سطوح نیز یکی از گزینههای مورد بررسی است.
این رسانه همچنین نوشته بود AFC جلسات و کارگاههایی با اتحادیههای عضو برگزار کرده و بخشهای بازاریابی نیز در حال بررسی فروش مستقل حقوق تجاری و تلویزیونی مسابقات هستند. حتی احتمال پیوند دادن نتایج لیگ ملتهای آسیا با مسیر انتخابی جام ملتهای آسیا یا جام جهانی نیز در سطح پیشنهاد مطرح شده است.
اما هیچیک از این جزئیات هنوز مصوبه نهایی اعلامشده AFC نیست.
به همین دلیل، اخباری که از تقسیم قطعی مسابقات به سه لیگ ۱۶ تیمی، تعداد دقیق گروهها یا سهمیه مستقیم جام ملتها سخن میگویند، فعلاً نباید بهعنوان ساختار رسمی منتشر شوند.
لیگ ملتهای آسیا از چه زمانی آغاز میشود؟
یکی دیگر از ابهامات مهم، تاریخ نخستین دوره است.
در برخی اخبار از سال ۲۰۲۷ بهعنوان زمان آغاز مسابقات نام برده شده است. گزارش «الاتحاد» نیز نوشته بود یکی از سناریوهای مورد بررسی، شروع پروژه پس از جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ است.
جام ملتهای آسیا از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷ در عربستان سعودی برگزار خواهد شد. بنابراین از نظر تقویمی، اجرای ساختار جدید پس از پایان این تورنمنت امکانپذیر است؛ اما AFC هنوز تاریخی رسمی برای نخستین بازی لیگ ملتها اعلام نکرده است.
در نتیجه عبارت «لیگ ملتهای آسیا از ابتدای سال ۲۰۲۷ آغاز میشود» در شرایط فعلی قطعی نیست. احتمال دقیقتر این است که جزئیات یا برنامه اجرایی مسابقات در حوالی سال ۲۰۲۷ نهایی شود و نخستین دوره پس از جام ملتها در تقویم AFC جای بگیرد.
لیگ ملتها چه تغییری برای تیم ملی ایران ایجاد میکند؟
برای ایران، اجرای این مسابقات میتواند تأثیر بسیار مهمی داشته باشد.
تیم ملی ایران در سالهای گذشته بارها برای انتخاب حریفان تدارکاتی مناسب با مشکل روبهرو شده و در برخی پنجرههای فیفا کیفیت رقبا با نیاز فنی تیم ملی تناسب نداشته است. لیگ ملتها میتواند حداقل بخشی از این مشکل را برطرف کند؛ زیرا در صورت تقسیم تیمها براساس قدرت، ایران بهصورت منظم با تعدادی از تیمهای قدرتمند قاره روبهرو خواهد شد.
در آخرین ردهبندی رسمی فیفا که ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شده، ایران در رده بیستودوم جهان قرار دارد. اگر AFC برای سطحبندی مسابقات از قدرت و رنکینگ تیمها استفاده کند، منطقی است ایران در سطح بالای مسابقات قرار بگیرد؛ هرچند این موضوع هنوز یک استنباط است و سازوکار سیدبندی اعلام نشده است.
در چنین شرایطی، امکان تقابل منظمتر با تیمهایی در سطح ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، عربستان و دیگر قدرتهای قاره افزایش پیدا میکند. این مدل از نظر فنی میتواند بسیار ارزشمندتر از مسابقات دوستانهای باشد که گاهی مقابل حریفان کمکیفیت برگزار میشوند.
یک روی دیگر ماجرا؛ ایران حریفان غیرآسیایی را از دست میدهد؟
لیگ ملتهای آسیا فقط مزیت ندارد.
یکی از انتقادهایی که در زمان شکلگیری لیگ ملتهای اروپا نیز مطرح شد، کاهش فرصت برگزاری بازی دوستانه میان تیمهای قارههای مختلف بود. برنامه فعلی یوفا بخش عمده فیفادیهای سپتامبر تا نوامبر را با مسابقات لیگ ملتها پر میکند؛ برای نمونه مرحله گروهی نسخه ۲۷-۲۰۲۶ از ۲۴ سپتامبر تا ۱۷ نوامبر ادامه دارد.
اگر AFC نیز مدل مشابهی انتخاب کند، ایران در بعضی فیفادیها دیگر آزادی کامل برای دعوت از تیمهای اروپایی، آفریقایی یا آمریکای جنوبی نخواهد داشت.
این موضوع برای آمادهسازی جام جهانی اهمیت دارد. تیم ملی ایران برای تجربه سبکهای متفاوت فوتبال نیاز دارد فقط مقابل رقبای آسیایی بازی نکند. بنابراین نحوه چیدن تقویم، یکی از حساسترین تصمیمهایی خواهد بود که AFC باید اتخاذ کند.
چرا این مسابقات برای تیمهای ضعیفتر آسیا مهمتر است؟
یکی از اهداف مهم AFC کمک به کشورهایی است که به دلیل هزینه سفر یا جذابیت تجاری پایین، مسابقات ملی کمی برگزار میکنند.
آسیا ۴۷ اتحادیه عضو دارد و اختلاف سطح میان تیمهای بالای جدول و تیمهای کوچک قاره بسیار زیاد است. AFC میخواهد با ایجاد مسابقات سطحبندیشده، تیمهای ضعیفتر را نیز به بازی منظم مقابل حریفانی نزدیک به سطح خود برساند. خود کنفدراسیون این پروژه را بخشی از برنامه توسعه ۴۷ اتحادیه عضو توصیف کرده است.
در صورت اجرای صعود و سقوط، حتی دیدار تیمهای پایینتر جدول نیز اهمیت پیدا میکند؛ زیرا هر مسابقه میتواند روی ارتقا یا سقوط آنها تأثیر بگذارد.
همین ویژگی یکی از تفاوتهای اصلی لیگ ملتها با بازی دوستانه است؛ مسابقهای که نتیجه آن فقط برای رنکینگ اهمیت ندارد، بلکه جایگاه تیم در خود تورنمنت را نیز تغییر میدهد.
آیا بازی دوستانه تیم ملی کاملاً حذف میشود؟
بعید است.
حتی در اروپا نیز لیگ ملتها تمام مسابقات دوستانه را از بین نبرده است. تیمها بسته به برنامه انتخابی جام جهانی و یورو همچنان امکان استفاده از برخی تاریخها برای دیدار تدارکاتی را دارند. آنچه تغییر کرده، کاهش تعداد فیفادیهایی است که کاملاً آزاد هستند.
برای آسیا نیز همهچیز به تعداد مسابقات لیگ ملتها بستگی خواهد داشت. اگر هر تیم چهار تا شش بازی در یک دوره انجام دهد، چند پنجره فیفا اشغال میشود؛ اما اگر AFC مسابقات را فشردهتر طراحی کند، امکان حفظ بخشی از بازیهای دوستانه وجود خواهد داشت.
جزئیات این موضوع نیز هنوز اعلام نشده است.
یک تغییر بزرگ در انتظار فوتبال ملی آسیا
آنچه اکنون میتوان با قطعیت گفت این است که لیگ ملتهای آسیا یک شایعه رسانهای نیست. AFC از دسامبر ۲۰۲۵ ایجاد این مسابقات را رسماً در دستور کار قرار داده و طی ماههای بعد بحث طراحی ساختار و بازاریابی آن ادامه پیدا کرده است.
اما زمان آغاز در ۲۰۲۷، نحوه گروهبندی ۴۷ تیم، تعداد سطوح، صعود و سقوط و ارتباط احتمالی مسابقات با انتخابی جام جهانی و جام ملتهای آسیا هنوز نهایی نشدهاند.
برای تیم ملی ایران، این پروژه میتواند پایان بخش مهمی از دردسر همیشگی پیدا کردن حریف در فیفادی باشد و مسابقات منظم با قدرتهای آسیا را تضمین کند. در مقابل، کاهش فرصت بازی با حریفان خارج از قاره چالشی است که باید در طراحی تقویم مورد توجه قرار گیرد.
اگر AFC مدل نهایی را شبیه تجربه اروپا اجرا کند، از سالهای آینده سؤال همیشگی «تیم ملی در فیفادی با چه تیمی بازی میکند؟» شکل دیگری خواهد داشت؛ حریفان ایران دیگر صرفاً با مذاکره فدراسیون انتخاب نمیشوند و بخشی از تقویم ملی به یک لیگ رسمی آسیایی اختصاص پیدا خواهد کرد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پرطرفدارترین
