بورس در یک قدمی ۶ میلیون واحد؛ آیا رکوردشکنی شاخص کل ادامه دارد یا اصلاح در راه است؟

معاملات ۲۰ مرداد با برتری محسوس خریداران همراه شد و در پایان بازار ۷۴ درصد نمادها در محدوده مثبت بسته شدند. شاخص کل با افزایش ۸۲ هزار و ۳۳۶ واحدی به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد رسید و یک سقف تاریخی تازه ثبت کرد.

نکته مهم این بود که حرکت بازار فقط به چند سهم بزرگ محدود نماند. شاخص هم‌وزن نیز ۱۷ هزار و ۷۴۷ واحد بالا رفت و به سطح یک میلیون و ۶۰۴ هزار واحد رسید؛ بنابراین بخش قابل توجهی از سهام کوچک و متوسط نیز در موج صعودی مشارکت داشتند.

اکبری معتقد است همین فراگیری تقاضا یکی از تفاوت‌های شرایط فعلی با برخی دوره‌های صعودی شکننده بازار است. به گفته او، افزایش تعداد صنایع و نمادهای مثبت نشان می‌دهد بخشی از نقدینگی به جای تمرکز صرف روی چند سهم شاخص‌ساز، در گروه‌های مختلف بازار در گردش است.

پول حقیقی دوباره به بورس برگشت

یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های معاملات سه‌شنبه ورود سرمایه حقیقی بود.

آمار معاملات نشان می‌دهد حدود یک‌هزار و ۷۸۹ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام شد. ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی نیز به ۳۳ هزار و ۷۹۶ میلیارد تومان رسید.

این اعداد برای ادامه روند صعودی اهمیت زیادی دارند. رشد شاخص بدون افزایش ارزش معاملات و ورود سرمایه می‌تواند شکننده باشد؛ اما زمانی که شاخص، ارزش معاملات و ورود پول همزمان افزایش پیدا می‌کنند، تصویر بازار قدرتمندتر می‌شود.

با این حال، یک علامت احتیاط نیز وجود داشت: سرانه فروش حقیقی‌ها از سرانه خرید آنها بالاتر بود. به عبارت دیگر، هرچند در مجموع پول وارد بازار شد، فروشندگان بزرگ‌تر نیز در بازار فعال بودند.

همین موضوع نشان می‌دهد بخشی از معامله‌گران در قله‌های جدید در حال شناسایی سود هستند.

شاخص ۶ میلیون واحد چقدر دور است؟

از سطح ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحدی تا عدد ۶ میلیون واحد کمتر از پنج درصد فاصله وجود دارد.

اکبری معتقد است از نظر عددی و تکنیکی، لمس این سطح دشوار به نظر نمی‌رسد؛ به‌خصوص اگر ارزش معاملات در محدوده‌های فعلی باقی بماند و جریان ورود پول حقیقی ادامه پیدا کند.

اما از نظر او «رسیدن» و «تثبیت شدن» دو مفهوم کاملاً متفاوت هستند.

شاخص ممکن است در یک موج تقاضا از شش میلیون واحد عبور کند، اما ماندگاری بالاتر از این سطح نیازمند پشتوانه بنیادی است. اگر سود شرکت‌ها افزایش پیدا نکند و بازار صرفاً با رشد قیمت سهم‌ها بالا برود، نسبت‌های ارزش‌گذاری به‌تدریج گران‌تر خواهند شد و احتمال افزایش عرضه بیشتر می‌شود.

بنابراین ۶ میلیون واحد می‌تواند یک هدف کوتاه‌مدت باشد، اما آزمون اصلی بازار رفتار سرمایه‌گذاران پس از شکستن این مرز خواهد بود.

آیا بورس هنوز ارزنده است؟

یکی از استدلال‌های اکبری برای احتمال ادامه روند صعودی، وضعیت ارزش‌گذاری سهام است.

او نسبت P/E بازار را در محدوده ۶.۵ مرتبه ارزیابی می‌کند و معتقد است این عدد در مقایسه با برخی دوره‌های هیجانی بورس هنوز نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه حباب باشد.

اما P/E پایین به معنی ارزان بودن قطعی همه سهام نیست. دو شرکت ممکن است نسبت P/E مشابهی داشته باشند اما از نظر بدهی، رشد سود، کیفیت جریان نقدی یا ریسک قیمت‌گذاری کاملاً متفاوت باشند.

از طرف دیگر نرخ سود بدون ریسک نیز اهمیت دارد. هرچه سود اوراق و سپرده‌های بانکی بالاتر باشد، سرمایه‌گذار برای پذیرش ریسک سهام بازده بیشتری مطالبه می‌کند.

به همین دلیل بازار برای ادامه رشد سالم به چیزی بیشتر از «پول تازه» نیاز دارد؛ سود اسمی شرکت‌ها نیز باید افزایش یابد.

قیمت‌گذاری دستوری؛ حلقه مفقوده سود شرکت‌ها

بخش مهمی از استدلال اکبری به عقب‌ماندگی بورس از تورم مربوط است.

طی سال‌های گذشته بسیاری از شرکت‌ها با رشد هزینه مواد اولیه، انرژی، دستمزد و ارز مواجه شدند، اما در برخی صنایع اجازه افزایش آزادانه قیمت محصولات را نداشتند.

در نتیجه، تورم اقتصاد الزاماً به همان نسبت به رشد سود شرکت‌های بورسی تبدیل نشد.

اگر در ماه‌های آینده روند آزادسازی یا اصلاح قیمت محصولات در برخی صنایع ادامه پیدا کند، این امکان وجود دارد که بخشی از تورم انباشته در درآمد و سود اسمی شرکت‌ها منعکس شود.

در چنین حالتی رشد قیمت سهم می‌تواند پشتوانه بنیادی پیدا کند؛ موضوعی که برای تثبیت شاخص بالاتر از ۶ میلیون واحد بسیار مهم خواهد بود.

رکورد ۶۶ همتی معاملات چقدر واقعی است؟

یکی از جنجالی‌ترین اعداد این هفته به معاملات ۱۸ مرداد مربوط می‌شود.

داده‌های سازمان بورس نشان می‌دهد ارزش معاملات بازار خرد و معاملات پایانی سهام و صندوق‌های سهامی در آن روز به بیش از ۶۶ همت رسید و یک رکورد ریالی تازه ثبت کرد.

تجارت‌نیوز نیز برای سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی رقم ۶۵ هزار و ۵۰۴ میلیارد تومان را گزارش کرده است. همان روز، در کنار رشد شاخص، حدود ۶.۸ همت پول حقیقی نیز از بازار خارج شد؛ نشانه‌ای از جدال شدید میان خریداران و فروشندگان در سطوح رکوردی.

اما وقتی ارزش معاملات را به دلار تبدیل کنیم، تصویر متفاوت می‌شود.

گزارش‌های تحلیلی ارزش دلاری معاملات ۱۸ مرداد را حدود ۳۵۳ تا ۳۵۷ میلیون دلار برآورد کرده‌اند؛ یعنی بسیار کمتر از روزهای اوج بورس در سال ۱۳۹۹.

بنابراین بورس در مقیاس ریالی رکورد زده، اما نمی‌توان این عدد را بدون در نظر گرفتن افت ارزش پول ملی مستقیماً با رکوردهای چند سال قبل مقایسه کرد.

چرا رکورد ریالی باز هم مهم است؟

کمتر بودن ارزش دلاری معاملات به معنای بی‌اهمیت بودن رکورد جدید نیست.

ارزش کل بازار نیز نسبت به مقاطع اوج تاریخی از منظر دلاری تغییر کرده است؛ بنابراین نسبت حجم گردش نقدینگی به اندازه فعلی بازار می‌تواند معیار مهم‌تری باشد.

در واقع، اگر سرمایه قابل توجهی در بازاری کوچک‌تر گردش کند، سرعت دست‌به‌دست شدن سهام افزایش می‌یابد و همین موضوع می‌تواند نشان‌دهنده بازگشت فعالیت معامله‌گران باشد.

اما تجربه ۱۸ مرداد یک هشدار هم داشت: ارزش معاملات بالا همیشه مترادف با ورود پول نیست. در همان روزی که رکورد ارزش معاملات شکسته شد، خروج ۶ هزار و ۸۳۴ میلیارد تومانی سرمایه حقیقی ثبت شد.

بنابراین باید ترکیب معاملات را دید، نه فقط عدد نهایی را.

دلار و طلا هنوز رقیب جدی بورس هستند

بازار سهام در خلأ حرکت نمی‌کند.

هنگامی که دلار و طلا در سطوح بالا قرار دارند، سرمایه‌گذار ایرانی دائماً بازده مورد انتظار بورس را با بازارهای موازی مقایسه می‌کند.

اکبری معتقد است بخش مهمی از رشد اخیر سهام می‌تواند تلاشی برای جبران عقب‌ماندگی چندساله بورس از تورم، ارز و طلا باشد؛ اما این مزیت تنها زمانی پایدار خواهد بود که سود شرکت‌ها نیز رشد کند.

اگر قیمت سهام سریع‌تر از سودآوری افزایش پیدا کند، بخشی از سرمایه ممکن است دوباره به سمت دلار، طلا، صندوق‌های درآمد ثابت یا سایر دارایی‌ها حرکت کند.

سهامدار خرد در بازار صعودی چه کار کند؟

اکبری مهم‌ترین خطر فعلی را «ترس از جا ماندن» می‌داند.

رشد سریع شاخص و تشکیل صف‌های خرید می‌تواند سرمایه‌گذاران کم‌تجربه را به ورود در سهم‌هایی وادار کند که بخش بزرگی از مسیر صعود خود را طی کرده‌اند.

برای سرمایه‌گذار خرد، تمرکز همه سرمایه در یک صنعت یا چند سهم داغ می‌تواند ریسک زیادی ایجاد کند. تنوع‌بخشی، بررسی سودآوری و پرهیز از خرید صرفاً بر اساس صف یا کانال‌های غیررسمی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

برای افرادی که امکان تحلیل روزانه صورت‌های مالی و بازار را ندارند، صندوق‌های سهامی یا مختلط نیز می‌توانند راه ساده‌تری برای حضور غیرمستقیم در بورس باشند.

آیا بورس به ۷ میلیون واحد می‌رسد؟

پس از ۶ میلیون، برخی سناریوهای خوش‌بینانه محدوده ۷.۱ تا ۷.۳ میلیون واحد را مطرح می‌کنند، اما چنین اعدادی کاملاً مشروط هستند.

تداوم ورود نقدینگی، افزایش سود شرکت‌ها، کاهش ریسک سیاسی و کنترل نرخ بهره می‌تواند زمینه حرکت به سطوح بالاتر را فراهم کند.

در مقابل، افزایش تنش‌های سیاسی، رشد نرخ سود بدون ریسک یا بازگشت محدودیت‌های شدید قیمت‌گذاری می‌تواند جریان صعودی را متوقف کند.

نکته مهم این است که اصلاح پس از رشد سریع الزاماً نشانه پایان بازار صعودی نیست؛ اصلاح‌های مقطعی می‌توانند بخشی طبیعی از مسیر باشند و حتی بخشی از هیجان را از قیمت‌ها تخلیه کنند.

جمع‌بندی؛ ۶ میلیون نزدیک است اما تضمین‌شده نیست

شاخص کل بورس تهران در پایان ۲۰ مرداد در ارتفاع ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد ایستاد، شاخص هم‌وزن نیز به یک میلیون و ۶۰۴ هزار واحد رسید، ارزش معاملات به حدود ۳۳.۸ همت افزایش یافت و نزدیک به ۱.۸ همت پول حقیقی وارد سهام شد.

این مجموعه آمار نشان می‌دهد بورس هنوز از تقاضای قابل توجهی برخوردار است؛ با این حال تجربه رکورد ۶۶ همتی معاملات ۱۸ مرداد و خروج همزمان ۶.۸ همت پول حقیقی نشان داد که در سطوح بالا عرضه نیز می‌تواند ناگهان سنگین شود.

بر این اساس، رسیدن شاخص کل به ۶ میلیون واحد از نظر فاصله فعلی کاملاً دست‌یافتنی به نظر می‌رسد، اما سؤال مهم‌تر این است که بورس پس از رسیدن به این مرز چه خواهد کرد.

اگر نقدینگی باقی بماند، سود شرکت‌ها رشد کند و ریسک‌های سیاسی و نرخ بهره تشدید نشوند، شش میلیون می‌تواند تنها یک ایستگاه در مسیر صعود باشد. اما اگر یکی از این پایه‌ها تضعیف شود، اصلاح بازار پس از رکوردشکنی‌های اخیر نه اتفاقی عجیب، بلکه بخشی طبیعی از رفتار بورس خواهد بود.