تاریخسازی وزنهبرداری ایران در آسیا؛ اولین سکوی دختران و فاصله ۱۰ امتیازی پسران تا قهرمانی
رقابتهای قهرمانی نوجوانان و جوانان آسیا روز جمعه ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ در تاشکند به پایان رسید و در رده جوانان، هر دو تیم دختران و پسران ایران جایگاه سوم آسیا را به دست آوردند.
| بخش جوانان | رتبه اول | رتبه دوم | رتبه ایران | مدالهای ایران |
|---|---|---|---|---|
| دختران | ازبکستان؛ ۵۵۸ امتیاز | قزاقستان؛ ۵۲۲ امتیاز | سوم؛ ۴۷۰ امتیاز | ۴ طلا، ۲ نقره، ۶ برنز |
| پسران | قزاقستان؛ ۵۵۳ امتیاز | ازبکستان؛ ۵۴۹ امتیاز | سوم؛ ۵۴۳ امتیاز | ۹ طلا، ۵ نقره، ۳ برنز |
به این ترتیب، دختران جوان ایران ۵۲ امتیاز با نایبقهرمانی و ۸۸ امتیاز با قهرمانی فاصله داشتند؛ اما رقابت پسران بسیار فشردهتر بود. شاگردان سهراب مرادی تنها شش امتیاز کمتر از ازبکستان و ۱۰ امتیاز کمتر از قزاقستان به دست آوردند.
مجموع مدالهای دو تیم جوانان ایران نیز به ۲۹ نشان رسید؛ ۱۳ طلا، هفت نقره و ۹ برنز. این آمار شامل مدالهای یکضرب، دوضرب و مجموع است؛ همان ساختاری که در مسابقات قهرمانی وزنهبرداری برای نفرات برتر هر دسته به کار میرود. عملکرد فرهاد قلیزاده در ۱۱۰ کیلوگرم نمونه روشنی از این سیستم بود؛ او با ۱۷۲ کیلوگرم یکضرب، ۲۱۰ کیلوگرم دوضرب و مجموع ۳۸۲ کیلوگرم، هر سه طلای دسته خود را گرفت.
چرا سومی دختران وزنهبرداری ایران تاریخی است؟
اهمیت سکوی سوم فقط به رنگ مدال یا عدد ۴۷۰ محدود نمیشود.
حضور بینالمللی زنان ایران در وزنهبرداری سابقه طولانی مانند بخش مردان ندارد. در سال ۲۰۱۸، ایران برای نخستین بار تیم زنان را به یک رقابت بینالمللی اعزام کرد؛ چهار وزنهبردار ایرانی در مسابقات جوانان آسیا در ازبکستان شرکت کردند و همان حضور نقطه آغاز جدیتر مسیر بینالمللی این رشته در بخش زنان بود.
اکنون حدود هشت سال بعد، تیم دختران جوان نهتنها در سطح فردی مدال میگیرد، بلکه توانسته اولین کاپ تیمی جوانان آسیا را نیز به دست آورد. گزارش نهایی مسابقات، سومی با ۴۷۰ امتیاز را نخستین حضور دختران جوان ایران روی سکوی تیمی این رقابتها توصیف کرده است.
برای مقایسه، در قهرمانی جوانان آسیا ۲۰۲۴ در دوحه، سه تیم نخست بخش زنان قزاقستان، چینتایپه و هند بودند و ایران در جمع سه تیم برتر قرار نداشت.
بنابراین نتیجه تاشکند را نمیتوان صرفاً یک مدال دیگر در کارنامه وزنهبرداری ایران دانست؛ این سکو نشان میدهد موفقیتهای پراکنده فردی زنان در حال تبدیلشدن به توان تیمی است.
مهسا بهشتی چند مدال طلا گرفت؟
ستاره اصلی روزهای پایانی تاشکند بدون تردید مهسا بهشتی بود.
بهشتی ابتدا در دسته ۷۷+ کیلوگرم نوجوانان به روی تخته رفت و هر شش حرکت خود را با موفقیت پشت سر گذاشت. او ۱۱۳ کیلوگرم را در یکضرب و ۱۴۸ کیلوگرم را در دوضرب مهار کرد و با مجموع ۲۶۱ کیلوگرم صاحب سه مدال طلای نوجوانان شد.
اما داستان به همینجا ختم نشد.
بهشتی برای دسته ۸۶ کیلوگرم جوانان نیز ثبتنام شده بود و پس از پایان رقابت این دسته مشخص شد هیچ وزنهبرداری نتوانسته رکوردهای ثبتشده او را پشت سر بگذارد. فدراسیون وزنهبرداری ایران رسماً اعلام کرد همان اعداد ۱۱۳، ۱۴۸ و ۲۶۱ کیلوگرم برای کسب سه طلای جوانان نیز کافی بوده است. به این ترتیب او تاشکند را با مجموع شش طلای نوجوانان و جوانان ترک کرد.
در گزارش پایان مسابقات نیز از بهشتی بهعنوان «قویترین بانوی مسابقات» یاد شد.
یک نکته آماری در اینجا میتواند باعث سردرگمی شود: تیم دختران جوانان ایران در مجموع چهار طلا گرفته، در حالی که گفته میشود مهسا بهشتی شش طلا دارد. تناقضی وجود ندارد؛ سه طلای دیگر بهشتی مربوط به رده نوجوانان است. در جوانان، سهم او سه طلا بوده است.
نوجوانان و جوانان را با هم اشتباه نگیریم؛ ایران دو نتیجه تاریخی متفاوت گرفت
مسابقات تاشکند بهصورت همزمان در دو رده سنی نوجوانان و جوانان برگزار شد و همین موضوع باعث شده بعضی گزارشهای اولیه درباره رتبه تیم ایران متفاوت به نظر برسند.
در بخش نوجوانان دختر، تیم ایران با ۵۳۴ امتیاز حتی یک پله بالاتر رفت و نایبقهرمان آسیا شد. قزاقستان با ۵۵۱ امتیاز قهرمان و ازبکستان با ۵۱۴ امتیاز سوم شد. فدراسیون وزنهبرداری این نایبقهرمانی را نیز نخستین اتفاق از این نوع در تاریخ دختران ایران اعلام کرد. دختران نوجوان ایران در این بخش شش طلا، سه نقره و سه برنز گرفتند.
پسران نوجوان ایران هم با ۵۳۰ امتیاز پشت سر ازبکستان ۵۵۳ امتیازی به مقام دوم رسیدند و قزاقستان با ۵۰۶ امتیاز سوم شد. ایران در نوجوانان پسر ۹ طلا، چهار نقره و دو برنز کسب کرد.
بنابراین جمعبندی دقیق نتایج تیمی ایران این است: نوجوانان دختر و پسر نایبقهرمان آسیا شدند و جوانان دختر و پسر هر دو روی سکوی سوم ایستادند.
پسران ایران چگونه فقط با ۱۰ امتیاز قهرمانی را از دست دادند؟
ردهبندی پسران جوان یکی از فشردهترین بخشهای رقابت بود.
قزاقستان ۵۵۳ امتیاز گرفت، ازبکستان به ۵۴۹ رسید و ایران ۵۴۳ امتیاز کسب کرد. اختلاف تیم اول و سوم تنها ۱۰ امتیاز بود؛ عددی که نشان میدهد تغییر رتبه یکی دو وزنهبردار در دستههای مختلف میتوانست جایگاه نهایی سه تیم را عوض کند.
ایران از نظر مدال نیز عملکرد پررنگی داشت و ۹ طلا، پنج نقره و سه برنز کسب کرد. در روز پایانی، فرهاد قلیزاده به تنهایی سه طلای دسته ۱۱۰ کیلوگرم را گرفت و طاها نعمتیمقدم در فوقسنگین دو نقره و یک برنز به دست آورد.
این نتیجه برای تیمی با سرمربیگری سهراب مرادی دو پیام دارد: ایران همچنان در ردههای پایه مردان یکی از قدرتهای اصلی آسیاست، اما فاصله بسیار کم با دو رقیب اصلی نشان میدهد برای تبدیل سومی به قهرمانی، امتیازگیری از تکتک دستهها اهمیت تعیینکننده دارد.
رکوردشکنی فقط به مهسا بهشتی محدود نبود
کاروان ایران در تاشکند فقط مدال جمع نکرد؛ چند رکورد مهم هم جابهجا شد.
یکی از برجستهترین نمایشها متعلق به طاها نوجوان در فوقسنگین نوجوانان بود. او در یکضرب ۱۷۶ کیلوگرم، در دوضرب ۲۱۵ کیلوگرم و در مجموع ۳۹۱ کیلوگرم ثبت کرد و فدراسیون وزنهبرداری از شکستهشدن چند رکورد آسیا و جهان توسط این وزنهبردار خبر داد.
محمدجواد بیرانوند نیز پیشتر در دسته ۷۵ کیلوگرم نوجوانان با ۱۴۵ کیلوگرم یکضرب، ۱۸۰ کیلوگرم دوضرب و مجموع ۳۲۵ کیلوگرم، رکوردهای نوجوانان جهان را جابهجا کرده بود و به دلیل حضور همزمان در چند رده مسابقه، ۹ مدال طلا به دست آورد.
در نتیجه، ارزش عملکرد ایران تنها به جدول تیمی محدود نمیشود؛ نسل جدید هم در بخش زنان و هم مردان، در حال نزدیکشدن به استانداردهای بالای قارهای و جهانی است.
مهمترین پیام تاشکند برای وزنهبرداری زنان ایران چیست؟
سکوی سوم جوانان شاید از نظر ظاهری پایینتر از نایبقهرمانی نوجوانان باشد، اما از منظر توسعه بلندمدت اهمیت خاصی دارد.
دخترانی که کمتر از یک دهه قبل تازه نخستین تجربههای بینالمللی وزنهبرداری زنان ایران را آغاز کرده بودند، حالا در یک تورنمنت قارهای تیمی بالاتر از کشورهایی مانند مغولستان و ترکمنستان میایستند و برای کاپ آسیا رقابت میکنند.
وجود وزنهبرداری مانند مهسا بهشتی که در یک رقابت ۲۶۱ کیلوگرم مجموع ثبت میکند و همزمان در نوجوانان و جوانان قهرمان آسیا میشود، نشان میدهد ایران اکنون در بعضی اوزان صاحب ورزشکارانی با ظرفیت حضور جدیتر در رقابتهای بزرگسالان نیز شده است.
اما شاید مهمتر از شش طلای یک ستاره، همان ۴۷۰ امتیاز تیمی باشد؛ چون این عدد حاصل عملکرد یک نفر نیست و نشان میدهد امتیازگیری در چند وزن مختلف اتفاق افتاده است.
پایان تاشکند؛ یک سومی که ارزشش بیشتر از رنگ برنز است
کارنامه نهایی جوانان ایران روشن است: دختران با ۴۷۰ امتیاز برای نخستین بار سوم آسیا شدند و ۱۲ مدال گرفتند؛ پسران نیز با ۵۴۳ امتیاز و فقط ۱۰ امتیاز فاصله با قهرمان، سوم شدند و ۱۷ مدال به دست آوردند.
در کنار آن، تیمهای نوجوانان ایران نیز هر دو نایبقهرمانی آسیا را جشن گرفتند.
بنابراین دستاورد اصلی تاشکند را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: وزنهبرداری ایران دیگر فقط در بخش مردان صاحب پشتوانه نیست؛ دختران نیز برای نخستین بار به مرحلهای رسیدهاند که کاپ تیمی آسیا میگیرند.
از نخستین حضور بینالمللی زنان ایران در سال ۲۰۱۸ تا سکوی جوانان آسیا در ۲۰۲۶ فقط هشت سال گذشته است. حالا چالش بعدی این است که این مدالهای رده پایه به حضور پایدار در قهرمانی بزرگسالان آسیا، جهان و در نهایت رقابتهای المپیکی تبدیل شود.