بورس رکورد زد، پول عقب کشید؛ شاخص ۵.۷ میلیونی وارد آزمون تازه شد

آمار نهایی هفته گذشته بخش اصلی روایت اولیه را تأیید می‌کند. شاخص کل بورس تهران با رشد حدود ۳۲۹ هزار واحدی، بازدهی ۶.۱ درصدی را ثبت کرد و سه‌شنبه ۲۰ مرداد در ارتفاع حدود ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد قرار گرفت. این سومین هفته متوالی بود که نماگر اصلی بازار بازدهی مثبت داشت.

شاخص هم‌وزن نیز ۴.۶ درصد در هفته بالا رفت و چهارمین هفته صعودی متوالی خود را پشت سر گذاشت. بازدهی شاخص کل از ابتدای سال به حدود ۵۴ درصد و شاخص هم‌وزن به ۶۸ درصد رسیده است.

فاصله ۱۴ واحد درصدی میان بازدهی شاخص هم‌وزن و شاخص کل یک پیام مهم دارد: برخلاف برخی رالی‌های بورس که عمدتاً با چند نماد بزرگ ساخته می‌شوند، بخش قابل توجهی از شرکت‌های کوچک و متوسط نیز در صعود امسال شرکت کرده‌اند.

رکورد ۹ هزار میلیارد تومانی ورود پول حقیقی واقعی بود؟

اصل خبر درست است، اما عدد دقیق به منبع آماری بستگی دارد.

تجارت‌نیوز برای معاملات شنبه ۱۷ مرداد، خالص ورود پول حقیقی را ۸ هزار و ۹۶۷ میلیارد تومان ثبت کرده است؛ یعنی رقمی بسیار نزدیک به ۹ همت. دنیای اقتصاد نیز با استفاده از داده‌های خود این روز را رکورد بیشترین ورود پول حقیقی در یک جلسه معاملاتی و رقم آن را بیش از ۹ همت توصیف کرده است.

بنابراین برای گزارش دقیق‌تر بهتر است گفته شود:

«حدود ۹ هزار میلیارد تومان پول حقیقی در یک روز وارد بازار شد و رکورد تازه‌ای به ثبت رسید.»

تفاوت چند ده میلیارد تومانی میان منابع در برابر مقیاس ۹ هزار میلیارد تومانی، نتیجه تفاوت در شیوه طبقه‌بندی معاملات و زمان استخراج داده است و اصل اتفاق را تغییر نمی‌دهد.

مهم‌تر اینکه ورود پول در شرایطی اتفاق افتاد که شاخص کل از سقف‌های قبلی عبور کرده بود. این رفتار نشان می‌داد بخشی از سرمایه‌گذاران به‌جای شناسایی سود در قیمت‌های بالا، همچنان حاضر بودند نقدینگی تازه وارد بازار کنند.

رکورد ۶۵ هزار میلیارد تومانی معاملات چگونه ثبت شد؟

یک روز پس از رکورد ورود پول، بازار یک رکورد دیگر زد.

روز یکشنبه ۱۸ مرداد، ارزش معاملات سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی به حدود ۶۵ هزار و ۵۰۵ میلیارد تومان رسید و رکورد قبلی حدود ۵۴ همتی را پشت سر گذاشت.

برخی داده‌های مبتنی بر آمار مدیریت نظارت بر بورس‌ها، با احتساب معاملات بازار خرد و مرحله پایانی TAL، رقم بزرگ‌تری نزدیک ۶۶.۴ همت را گزارش کرده‌اند. بنابراین اختلاف ارقام ۶۵.۵ و ۶۶.۴ همت ناشی از تعریف آماری متفاوت است، نه لزوماً اشتباه در اصل خبر.

این رکورد از خود رشد شاخص مهم‌تر بود؛ زیرا یکی از نگرانی‌های اصلی درباره موج صعودی قبلی، پایین‌بودن گردش پول در بازار بود. وقتی شاخص بالا می‌رود اما ارزش معاملات ضعیف است، احتمال دارد رشد به چند سهم محدود باشد. جهش معاملات به بالای ۶۵ همت نشان داد دست‌کم در آن مقطع، نقدینگی با شدت بالایی بین سهام جابه‌جا می‌شد.

آیا رشد ۵۴ درصدی بورس یک «بازدهی سالانه» است؟

اینجا متن اولیه نیاز به یک اصلاح مفهومی دارد.

رشد ۵۴ درصدی، بازدهی شاخص از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا ۲۰ مرداد است؛ سال ۱۴۰۵ هنوز تمام نشده است. بنابراین بهتر است آن را «بازدهی از ابتدای سال» یا YTD بنامیم، نه بازدهی نهایی سالانه.

دنیای اقتصاد این عملکرد را بهترین وضعیت شاخص از سال ۱۳۹۹ به بعد توصیف کرده و در مقایسه تاریخی نیز نوشته بازدهی فعلی در میان عملکردهای قدرتمند بورس قرار گرفته است. همان گزارش رشد کامل سال ۱۳۹۸ را حدود ۱۸۷ درصد ذکر می‌کند.

اما مقایسه ۵۴ درصدی پنج‌ماهه نخست ۱۴۰۵ با بازدهی کامل ۱۲ ماه سال ۱۳۹۸ باید با احتیاط انجام شود؛ زیرا دوره‌های زمانی یکسان نیستند.

اگر بورس بتواند بخش مهمی از این بازدهی را تا پایان اسفند حفظ کند، آن زمان مقایسه سالانه معنی دقیق‌تری پیدا خواهد کرد.

اتفاق مهم امروز؛ صف‌های خرید سنگین دوام نیاوردند؟

این مهم‌ترین به‌روزرسانی نسبت به گزارش هفته گذشته است.

بازار امروز شنبه ۲۴ مرداد در پیش‌گشایش بسیار قدرتمند ظاهر شد. در آن مقطع ۴۳۵ نماد صف خرید داشتند و ارزش صف‌های خرید حدود ۲۷.۵ همت گزارش شد، در حالی که تنها ۹۲ نماد صف فروش با ارزشی حدود ۳۴۹ میلیارد تومان وجود داشت.

اما پس از شروع معاملات، تصویر تعدیل شد.

در رصد داده‌های بازار تا زمان تنظیم گزارش، شاخص کل در محدوده ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد تقریباً بدون تغییر بود و شاخص هم‌وزن نیز حدود ۰.۰۲ درصد افت داشت. ۳۸۶ نماد مثبت و ۳۰۲ نماد منفی بودند؛ ۲۲۴ صف خرید در مقابل ۹۵ صف فروش دیده می‌شد.

از همه مهم‌تر، خالص تغییر مالکیت حقیقی‌ها به حدود منفی ۱.۶۲ همت رسیده بود. ارزش معاملات خرد نیز تا آن مقطع حدود ۱۷.۳ همت بود.

این ارقام هنوز آمار نهایی روز نیستند، اما یک پیام دارند: هیجان خرید پیش‌گشایش به‌طور کامل به ادامه صف‌های سنگین خرید پس از بازشدن بازار تبدیل نشده است.

آیا خروج پول امروز یعنی رالی بورس تمام شده است؟

نه؛ دست‌کم هنوز چنین نتیجه‌ای زودهنگام است.

بعد از سه هفته رشد متوالی و بازدهی قابل توجه بسیاری از سهم‌ها، افزایش عرضه و شناسایی سود طبیعی است. حتی در یک روند صعودی قدرتمند نیز بازار نمی‌تواند هر روز با ورود چند هزار میلیارد تومان پول حقیقی و صف‌های خرید گسترده ادامه دهد.

ضمن اینکه هنوز تعداد نمادهای مثبت از منفی بیشتر است و ارزش صف‌های خرید بازار نیز در زمان بررسی حدود ۱۱.۸ همت در برابر حدود ۱.۲ همت صف فروش قرار داشت.

پس داده‌های امروز بیشتر از «پایان روند» از ورود بازار به یک آزمون جدی عرضه و تقاضا در سقف تاریخی خبر می‌دهند.

اگر خروج پول حقیقی در چند جلسه تکرار شود، ارزش معاملات افت کند و شاخص هم‌زمان حمایت‌های کوتاه‌مدت خود را از دست بدهد، آن زمان هشدار اصلاح جدی‌تر خواهد شد.

شاخص هم‌وزن چه پیامی به سهامداران می‌دهد؟

بازدهی ۶۸ درصدی هم‌وزن از ابتدای سال یکی از مهم‌ترین اتفاقات بورس ۱۴۰۵ است.

این شاخص ۱۴ واحد درصد بیشتر از شاخص کل بازده داده است. از آنجا که وزن شرکت‌ها در این نماگر متعادل‌تر است، عملکرد بهتر آن معمولاً نشانه مشارکت گسترده‌تر سهم‌های کوچک‌تر در صعود بازار تلقی می‌شود.

این موضوع یک نقطه قوت محسوب می‌شود، اما ریسک متفاوتی نیز دارد. وقتی قیمت تعداد زیادی از سهام کوچک در مدت کوتاهی افزایش می‌یابد، حساسیت بازار به شناسایی سود نیز بیشتر می‌شود. در چنین مقاطعی باید دید رشد قیمت‌ها تا چه اندازه با گزارش‌های مالی شرکت‌ها، سودآوری و چشم‌انداز بنیادی آنها هماهنگ است.

رشد فراگیر ≠ رشد بدون ریسک.

بورس از اینجا به بعد چه می‌شود؟

هفته گذشته سه موتور اصلی بازار فعال بودند: روند صعودی شاخص‌ها، ورود نقدینگی حقیقی و افزایش کم‌سابقه ارزش معاملات. دنیای اقتصاد مجموع ورود پول هفته را حدود ۵.۴ همت و میانگین معاملات خرد را نزدیک ۳۹ همت گزارش کرده است.

اما از اینجا به بعد حفظ همین سه عامل مهم‌تر از ثبت رکوردهای قبلی خواهد بود.

اگر ارزش معاملات در سطوح بالا باقی بماند و خروج پول امروز موقتی باشد، بازار می‌تواند پس از استراحت و دست‌به‌دست‌شدن سهام به مسیر صعودی بازگردد. در مقابل، خروج مستمر حقیقی‌ها در کنار کاهش معاملات می‌تواند نشان دهد معامله‌گران در ارتفاع ۵.۷ میلیون واحد ترجیح داده‌اند سود خود را نقد کنند.

ریسک سیاسی نیز همچنان متغیر بیرونی مهمی برای بازار محسوب می‌شود و گزارش‌های پیش از شروع معاملات امروز نیز آن را مهم‌ترین تهدید برای سناریوی ادامه صعود معرفی کرده بودند.

رکوردهای بورس واقعی است؛ اما امروز یک هشدار تازه رسید

در نتیجه، بخش اصلی آمار ارائه‌شده درباره هفته سوم مرداد تأیید می‌شود: رشد ۶.۱ درصدی شاخص کل، رشد ۴.۶ درصدی هم‌وزن، حدود ۵.۴ همت ورود پول هفتگی، رکورد حدود ۹ همتی ورود پول یک‌روزه و ارزش معاملات بیش از ۶۵ همت همگی تصویری از یکی از پرقدرت‌ترین هفته‌های بورس ۱۴۰۵ ساخته‌اند.

اما بازار امروز شنبه یک واقعیت دیگر را یادآوری کرده است: رکوردشکنی هفته قبل تضمین نمی‌کند هفته جدید نیز به همان شکل ادامه یابد.

پیش‌گشایش امروز با ۴۳۵ صف خرید شروع شد، اما پس از آغاز معاملات شاخص تقریباً متوقف شد و حقیقی‌ها تا زمان بررسی حدود ۱.۶ همت پول بیرون بردند.

بنابراین مهم‌ترین سؤال بازار دیگر این نیست که «بورس چقدر رشد کرده؟»؛ بلکه این است که آیا نقدینگی در قله ۵.۷ میلیون واحدی حاضر است دوباره ریسک خرید سهام را بپذیرد یا نه.

سه هفته طلایی بورس ثبت شده است؛ هفته چهارم مشخص خواهد کرد رکوردهای مرداد سوخت یک موج تازه بوده‌اند یا مقدمه‌ای برای استراحت و شناسایی سود در قله تاریخی بازار.