دام زنده تکان نخورد، گوشت هنوز ۲ میلیونی؛ گوسفند تهران ۶۶۷ هزار تومان

براساس داده‌های منتشرشده به نقل از اتحادیه سراسری صنعت دامپروران کشور، قیمت‌های شاخص گوسفند و گوساله زنده نسبت به گزارش قبلی تغییر نکرده‌اند. تهران همچنان گران‌ترین نرخ اعلامی گوسفند را دارد و چهارمحال‌وبختیاری در پایین‌ترین سطح قرار گرفته است. در بازار گوساله نیز تهران و مرکزی بالاترین و خراسان رضوی پایین‌ترین نرخ اعلامی را دارند.

اختلاف بالاترین و پایین‌ترین قیمت گوسفند تنها حدود ۲.۷ درصد و در گوساله نزدیک ۱.۷ درصد است. بنابراین دست‌کم در نرخ‌های استانی منتشرشده، شکاف بزرگی میان مناطق دیده نمی‌شود.

گوسفند ۶۶۷ هزار تومانی یعنی یک دام چقدر قیمت دارد؟

قیمت‌های بالا برای هر کیلوگرم وزن زنده هستند، نه قیمت یک رأس گوسفند.

برای مثال اگر فقط به‌صورت محاسباتی یک بره ۵۰ کیلوگرمی را با نرخ شاخص تهران یعنی ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان در نظر بگیریم، ارزش وزن زنده آن به حدود ۳۳ میلیون و ۳۸۷ هزار تومان می‌رسد.

اما این عدد قیمت قطعی هر گوسفند ۵۰ کیلویی در تهران نیست؛ وزن، نژاد، جنسیت، کیفیت دام، میزان پرواری و شرایط معامله روی نرخ واقعی تأثیر دارد. همین امروز نیز مدیرعامل اتحادیه دام سبک برای «بره نر ۵۰ کیلویی» ارقام متفاوتی اعلام کرده است.

یک تناقض مهم؛ گوسفند تهران ۶۶۷ هزار تومان است یا ۶۵۰ هزار تومان؟

این یکی از مهم‌ترین نکات گزارش امروز است.

در جدول منتشرشده به نقل از اتحادیه سراسری صنعت دامپروران، بالاترین نرخ گوسفند زنده تهران ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان درج شده است.

اما افشین صدردادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، در اظهارات دیگری که امروز منتشر شد گفته بره نر ۵۰ کیلویی در نیمه جنوبی کشور حدود ۶۲۰ هزار تومان و در نیمه شمالی حدود ۶۴۰ تا ۶۵۰ هزار تومان در هر کیلو قیمت دارد. او همچنین از کاهش ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی قیمت در یک ماه اخیر خبر داده است.

این دو گزارش لزوماً یکدیگر را نقض نمی‌کنند. احتمالاً تعریف کالای مورد سنجش، استان، وزن، نژاد و نوع معامله متفاوت است. جدول روزانه نرخ‌های شاخص استانی را ارائه می‌کند، در حالی که صدردادرس مشخصاً درباره بره نر ۵۰ کیلویی و شرایط معامله در نیمه شمالی و جنوبی کشور صحبت کرده است.

پس یک نتیجه مهم برای مخاطب وجود دارد:

نرخ اعلامی ≠ قیمت واحد و قطعی همه معاملات.

عدد ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان را نباید به تمام دام‌های تهران یا کل کشور تعمیم داد.

قیمت دام واقعاً ثابت است یا کاهش پیدا کرده؟

پاسخ بستگی به بازه زمانی دارد.

اگر امروز را با چند روز اخیر مقایسه کنیم، قیمت‌ها واقعاً تقریباً ثابت‌اند. همین ارقام ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان برای گوسفند تهران و ۵۳۵ هزار تومان برای گوساله تهران و مرکزی دست‌کم از اوایل مرداد در گزارش‌های روزانه بازار تکرار شده‌اند.

اما اگر بازه زمانی را یک ماهه در نظر بگیریم، تصویر متفاوت می‌شود. مدیرعامل اتحادیه دام سبک می‌گوید قیمت بره نر در بازار تولید طی یک ماه اخیر ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان کاهش یافته است و دلیل اصلی نیز فراوانی دام و رکود تقاضاست.

بنابراین عبارت دقیق‌تر برای توصیف بازار این است:

دام زنده در روزهای اخیر به ثبات رسیده، اما این ثبات پس از یک دوره کاهش قیمت رخ داده است.

چرا با وجود فراوانی دام، گوشت ارزان نشده است؟

این همان پرسشی است که تولیدکنندگان نیز مطرح می‌کنند.

صدردادرس امروز گفته در تأمین دام مشکلی وجود ندارد و حتی به دلیل رکود بازار، بخشی از دام‌ها در دامداری‌ها باقی مانده‌اند. او تأکید کرده مسئله فعلی از نگاه اتحادیه «گرانی دام» نیست، بلکه فاصله زیاد قیمت از تولید تا توزیع گوشت است و اصلاح شبکه توزیع و کاهش واسطه‌ها را ضروری دانسته است.

از طرف دیگر، نرخ‌های خرده‌فروشی ۲۴ مرداد همچنان بسیار بالاست. براساس قیمت‌های منتشرشده امروز، هر کیلو ران کامل ممتاز گوسفندی حدود ۲ میلیون و ۹۰ هزار تومان، کف دست گوسفندی با ماهیچه یک میلیون و ۹۵۰ هزار تومان، سردست گوسفندی یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان و شقه لاشه گوسفندی حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

همین فاصله نشان می‌دهد کاهش نرخ دام زنده الزاماً به همان نسبت و با همان سرعت به مصرف‌کننده منتقل نمی‌شود.

چرا نمی‌توان قیمت دام زنده را مستقیم با گوشت قصابی مقایسه کرد؟

مقایسه ۶۶۷ هزار تومان دام زنده با مثلاً دو میلیون تومان گوشت و نتیجه‌گیری درباره حاشیه سود سه‌برابری فروشنده، اشتباه است.

وزن زنده حیوان به‌طور کامل به گوشت قابل فروش تبدیل نمی‌شود. پوست، سر، احشا، استخوان و بخش‌های دیگر از وزن اولیه کم می‌شوند و پس از کشتار نیز هزینه حمل، کشتارگاه، سردخانه، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، افت وزن و حاشیه توزیع و خرده‌فروشی اضافه می‌شود.

علاوه بر آن، قیمت یک قطعه ممتاز مانند ران بدون استخوان را نمی‌توان با متوسط ارزش لاشه مقایسه کرد. قطعات مختلف یک دام قیمت‌های بسیار متفاوتی دارند؛ همین امروز گردن، راسته، سردست و ران با نرخ‌های متفاوت عرضه شده‌اند.

با این حال، وقتی خود تشکل تولیدکننده نیز از «اختلاف بالای قیمت تولید تا توزیع» صحبت می‌کند، مشخص است که موضوع شبکه توزیع یک مسئله واقعی برای بازار محسوب می‌شود.

بازار دام در رکود است؛ این خبر خوبی برای قیمت گوشت است؟

از منظر خطر جهش کوتاه‌مدت، می‌تواند خبر مثبتی باشد. از منظر دامدار، الزاماً خیر.

صدردادرس می‌گوید عرضه دام فراوان است، بازار در رکود قرار دارد و دام روی دست برخی تولیدکنندگان مانده است. بر همین اساس او پیش‌بینی کرده با ورود تولیدات جدید در نیمه دوم سال، بازار گوشت با نوسان چشمگیری روبه‌رو نشود؛ هرچند این یک پیش‌بینی صنفی است و تضمین قیمت آینده نیست.

کاهش قدرت خرید خانوار نیز می‌تواند تقاضا را محدود کند. در چنین شرایطی قیمت ممکن است نه به دلیل افزایش رفاه یا کاهش جدی هزینه تولید، بلکه به دلیل ضعف تقاضا ثابت بماند.

این تفاوت مهم است:

ثبات ناشی از تعادل سالم ≠ ثبات ناشی از رکود مصرف.

اگر خانوار توان خرید گوشت کمتری داشته باشد، کاهش تقاضا می‌تواند جلوی افزایش قیمت را بگیرد؛ اما این به معنای بهبود وضعیت معیشتی نیست.

آیا در ماه‌های آینده گوشت ارزان می‌شود؟

داده‌های امروز بیشتر از «نبود زمینه جهش فوری از سمت کمبود دام» حمایت می‌کنند تا از «ریزش قطعی قیمت گوشت».

اتحادیه دام سبک می‌گوید در تولید و عرضه مشکل وجود ندارد و حتی با مازاد نسبی دام مواجهیم. همچنین از ورود حجم قابل توجهی از تولیدات دامداری‌ها در نیمه دوم سال سخن گفته شده است.

این شرایط می‌تواند مانعی در برابر رشد سریع قیمت دام باشد. اما قیمت نهایی گوشت به متغیرهای بیشتری وابسته است: هزینه خوراک و نهاده، حمل‌ونقل، کشتار، توزیع، قدرت خرید، سیاست واردات و رفتار واسطه‌ها.

بنابراین از ثبات دام زنده نمی‌توان نتیجه گرفت که گوشت قصابی به‌زودی ارزان خواهد شد.

جمع‌بندی قیمت دام زنده امروز؛ آرامش در دامداری، گرانی پشت ویترین

بازار دام زنده در ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ فعلاً بدون شوک تازه است. بالاترین نرخ اعلامی گوسفند زنده ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان در تهران و پایین‌ترین آن ۶۵۰ هزار تومان در چهارمحال‌وبختیاری است. گوساله نیز از ۵۲۶ هزار تومان در خراسان رضوی تا ۵۳۵ هزار تومان در تهران و مرکزی قیمت‌گذاری شده است.

اما خبر مهم امروز فقط همین جدول نیست. مدیرعامل اتحادیه دام سبک همزمان می‌گوید قیمت واقعی بره در بازار تولید طی یک ماه ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان کاهش یافته، دام فراوان است و بازار در رکود قرار دارد.

با وجود این، نرخ گوشت برای مصرف‌کننده همچنان سنگین است و ران ممتاز گوسفندی امروز حدود ۲.۰۹ میلیون تومان در هر کیلو قیمت خورده است.

پس تصویر بازار را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد:

دام زنده آرام گرفته و تولیدکننده از رکود می‌گوید، اما این آرامش هنوز به ارزانی محسوس گوشت در سفره خانوار تبدیل نشده است.

اگر عرضه فراوان ادامه پیدا کند، احتمال جهش ناشی از کمبود دام پایین‌تر می‌آید؛ ولی برای کاهش واقعی قیمت مصرف‌کننده، فقط ارزان‌شدن دام کافی نیست و باید فاصله میان دامداری، کشتارگاه و شبکه فروش نیز کاهش پیدا کند.