جنجال داوری شمس‌آذر – پرسپولیس؛ «یک کارت قرمز گم شد» اما ادعای رودنیل درباره VAR محل بحث است

پرسپولیسِ مهدی تارتار لیگ بیست‌وششم را با یک پیروزی مهم خارج از خانه آغاز کرد. سرخ‌پوشان در ورزشگاه سردار آزادگان قزوین شمس‌آذر را ۲ بر صفر شکست دادند و هر دو گل خود را در همان دقایق ابتدایی نیمه نخست به ثمر رساندند. منابع مسابقه محمدمهدی محبی و محمد عمری را به‌عنوان گلزنان پرسپولیس ثبت کرده‌اند؛ هرچند در ثبت دقیقه دقیق گل اول میان برخی گزارش‌ها اختلاف یک‌دقیقه‌ای دیده می‌شود.

اما شروع قدرتمند پرسپولیس تنها داستان بازی نبود. برخوردهای فیزیکی، استفاده از VAR، مصدومیت پیام نیازمند و اجرای یکی از قوانین تازه فوتبال باعث شد عملکرد بیژن حیدری نیز به اندازه نتیجه مسابقه مورد توجه قرار بگیرد.

رودنیل: هر دو گل پرسپولیس کاملاً قانونی بود

نوذر رودنیل در گفت‌وگو با برنا ابتدا درباره دو گل پرسپولیس موضع روشنی گرفته است. به اعتقاد او اعلام خطا به سود سرخ‌پوشان پیش از گل نخست درست بود و در خود صحنه گل نیز تخلفی رخ نداد. درباره گل محمد عمری نیز رودنیل معتقد است این بازیکن هنگام گرفتن توپ از بازیکن شمس‌آذر مرتکب خطا نشده و گل باید پذیرفته می‌شد؛ اتفاقی که در نهایت نیز رخ داد.

گزارش مسابقه نیز نشان می‌دهد گل دوم بعد از توپ‌گیری عمری در میانه میدان و پیشروی او به سمت دروازه شکل گرفت. داور در نهایت پس از بررسی صحنه گل را تأیید کرد و پرسپولیس در همان ربع نخست بازی دو گل جلو افتاد.

اما رودنیل یک جمله دیگر درباره این صحنه دارد که نیاز به توضیح قانونی پیدا می‌کند: او گفته اصلاً لازم نبود بیژن حیدری برای بررسی صحنه به VAR مراجعه کند.

آیا رفتن داور به VAR برای گل عمری اشتباه بود؟

اینجا بخشی از تحلیل رودنیل قابل بحث است.

طبق پروتکل رسمی IFAB، تمام صحنه‌های مربوط به گل به‌صورت خودکار توسط VAR چک می‌شوند. اگر در روند شکل‌گیری گل احتمال خطای تیم مهاجم وجود داشته باشد، همان اتفاق می‌تواند جزو موارد قابل بررسی باشد. IFAB مشخصاً «خطای تیم مهاجم در فاز منتهی به گل» را در دسته موارد قابل بازبینی قرار داده است.

حتی مهم‌تر اینکه در تصمیم‌های ذهنی و تفسیری مانند شدت یک برخورد یا اینکه یک چالش واقعاً خطا بوده یا نه، پروتکل VAR مراجعه داور به مانیتور کنار زمین را اقدامی مناسب می‌داند؛ البته به شرطی که VAR احتمال یک «اشتباه واضح و آشکار» را مطرح کرده باشد.

بنابراین اینکه رودنیل از نظر فنی معتقد است صحنه آن‌قدر روشن بوده که نیازی به بازبینی نداشته، یک ارزیابی کارشناسی است؛ اما اصل بازبینی صحنه گل و حتی مراجعه به مانیتور، برخلاف قوانین VAR نیست.

در نهایت نیز تصمیم اولیه تغییر نکرد و گل عمری سالم اعلام شد؛ پس در مهم‌ترین نتیجه صحنه، نظر داور و رودنیل یکسان بود.

جنجالی‌ترین صحنه؛ برخورد شدید با پیام نیازمند

اختلاف جدی‌تر به برخورد مهرداد آقامحمدی با پیام نیازمند مربوط می‌شود.

رودنیل معتقد است بازیکن شمس‌آذر هنگام تلاش برای رسیدن به توپ با پای خود ضربه‌ای به دروازه‌بان پرسپولیس وارد کرده که مستحق کارت قرمز مستقیم بوده است. بیژن حیدری در مسابقه به آقامحمدی کارت زرد نشان داد. گزارش رسمی وقایع بازی نیز اخطار این بازیکن را ثبت کرده و گزارش‌های مسابقه از توقف چنددقیقه‌ای بازی برای مداوای نیازمند خبر داده‌اند.

از نظر قانون، نکته تعیین‌کننده شدت برخورد است.

قانون ۱۲ IFAB می‌گوید اگر بازیکن در یک چالش بی‌ملاحظه عمل کند، کارت زرد می‌گیرد؛ اما اگر از نیروی بیش از حد استفاده کند یا سلامت حریف را به خطر بیندازد، باید به دلیل «خطای شدید» اخراج شود.

پس برای اثبات اینکه تصمیم درست حتماً کارت قرمز بوده، باید تصاویر برخورد از چند زاویه و با سرعت واقعی بررسی شوند. رودنیل با مشاهده صحنه آن را در دسته برخوردهای خطرناک و مستحق اخراج قرار داده، اما تا زمان انتشار ارزیابی رسمی کمیته داوران، این موضوع همچنان نظر کارشناسی او است و نه حکم رسمی فدراسیون.

آقامحمدی می‌توانست با کارت زرد دوم هم اخراج شود؟

رودنیل نکته جالب دیگری هم مطرح کرده است.

به گفته او، در زمانی که کادر پزشکی در حال درمان پیام نیازمند بود، مهرداد آقامحمدی دو مرتبه توپ را به سمت دروازه پرسپولیس شوت کرد و این رفتار می‌توانست با اخطار دیگری همراه شود؛ در آن صورت بازیکن شمس‌آذر به دلیل دریافت کارت زرد دوم اخراج می‌شد.

اینجا نیز تصمیم انضباطی کاملاً به برداشت داور از رفتار بازیکن وابسته است. رفتارهایی که موجب تأخیر در شروع مجدد بازی یا نشان‌دهنده رفتار غیرورزشی باشند می‌توانند با اخطار همراه شوند، اما صرف شوت کردن توپ در زمان توقف مسابقه بدون مشاهده دقیق شرایط صحنه الزاماً به معنای کارت زرد قطعی نیست.

بنابراین آنچه می‌توان با اطمینان گفت این است که رودنیل دو مسیر متفاوت برای اخراج آقامحمدی مطرح کرده است: نخست کارت قرمز مستقیم بابت برخورد با نیازمند و دوم امکان دریافت اخطار دوم بابت رفتارش در زمان درمان دروازه‌بان.

پنالتی پرسپولیس سوخت؟ حتی رودنیل هم جواب قطعی نداد

در نیمه نخست پرسپولیسی‌ها در یک صحنه معتقد بودند توپ به دست بازیکن شمس‌آذر برخورد کرده و باید پنالتی اعلام شود.

نکته جالب اینکه رودنیل در این مورد حاضر نشده حکم قطعی بدهد. او گفته تصاویر تلویزیونی تکرار مناسبی از آن صحنه نشان نداده‌اند و بر همین اساس نمی‌توان با اطمینان گفت پنالتی رخ داده است یا خیر.

این موضع محتاطانه اهمیت دارد، زیرا برخلاف تیترهایی که ممکن است از «پنالتی سوخته پرسپولیس» سخن بگویند، خود کارشناسی که منبع اصلی خبر است نیز وقوع پنالتی را تأیید نکرده است.

بنابراین تا زمانی که تصویر واضح‌تری منتشر نشود، بهتر است این صحنه به‌عنوان «صحنه مشکوک به هند» توصیف شود، نه پنالتی قطعی از دست‌رفته.

یک ایراد رودنیل به وقت اضافه که قانون آن را تأیید می‌کند

رودنیل همچنین گفته بیژن حیدری در نیمه نخست حدود دو دقیقه زودتر از زمان مقرر، وقت‌های تلف‌شده را اعلام کرده است.

در این بخش اصل حرف او با متن قانون همخوانی دارد. قانون هفتم IFAB تصریح می‌کند داور چهارم باید حداقل وقت اضافه تعیین‌شده توسط داور را در پایان آخرین دقیقه هر نیمه نمایش دهد. به عبارت دیگر، اعلام وقت تلف‌شده نیمه نخست باید در پایان دقیقه ۴۵ انجام شود، نه حوالی دقیقه ۴۳.

البته اینکه در پخش تلویزیونی این بازی واقعاً تابلو در دقیقه ۴۳ بالا رفته یا ساعت تلویزیونی با زمان رسمی داور تفاوت داشته، نیازمند بررسی تصویر مسابقه است. اما از نظر اصل قانون، توضیح رودنیل درست است.

قانون جدیدی که بیفوما را گرفتار کرد

یکی از جالب‌ترین اتفاقات بازی در زمان تعویض تیوی بیفوما رخ داد.

رودنیل گفته تعلل بیفوما برای ترک زمین باعث شد حسین ابرقویی، بازیکن جانشین، نتواند بلافاصله وارد زمین شود و حدود یک دقیقه منتظر بماند. این اتفاق اتفاقاً با یکی از مهم‌ترین تغییرات قوانین ۲۰۲۶/۲۷ IFAB کاملاً مطابقت دارد.

طبق قانون جدید، بازیکنی که قرار است تعویض شود باید ظرف ۱۰ ثانیه پس از نمایش تابلو تعویض یا علامت داور زمین را ترک کند؛ مگر اینکه دلایل پزشکی یا امنیتی مانع شود. اگر این زمان رعایت نشود، مسابقه بدون ورود بازیکن جانشین از سر گرفته می‌شود و بازیکن ذخیره تنها بعد از گذشت یک دقیقه و در نخستین توقف بعدی اجازه ورود خواهد داشت.

پس اجرای این قانون در مورد تعویض بیفوما را می‌توان یکی از نمونه‌های جالب اجرای مقررات تازه در لیگ بیست‌وششم دانست.

آیا دو دقیقه اضافه‌تر در پایان بازی اشتباه بود؟

رودنیل در پایان به وقت تلف‌شده نیمه دوم نیز ایراد گرفته است. داور ابتدا هفت دقیقه اعلام کرده، اما به دلیل توقف‌هایی که در همان وقت اضافه رخ داده مسابقه حدود دو دقیقه بیشتر ادامه داشته است. رودنیل معتقد است فقط یک دقیقه افزایش کافی بود.

اینجا برخلاف موضوع اعلام زودهنگام تابلو، قانون عدد ثابتی تعیین نمی‌کند.

IFAB به صراحت می‌گوید زمان اعلام‌شده روی تابلو حداقل وقت اضافه است و داور می‌تواند به دلیل توقف‌هایی که بعداً اتفاق می‌افتد آن را افزایش دهد؛ فقط اجازه ندارد مدت اعلام‌شده را کاهش دهد.

در نتیجه اینکه دو دقیقه اضافه زیاد بوده یا یک دقیقه کافی بوده، به محاسبه واقعی توقف‌ها وابسته است و بیشتر در حوزه قضاوت داور و ارزیابی کارشناس قرار می‌گیرد، نه اینکه قانون الزام کرده باشد فقط یک دقیقه افزوده شود.

جمع‌بندی؛ برد پرسپولیس سالم، بحث اصلی روی یک اخراج احتمالی

بررسی صحبت‌های رودنیل در کنار قوانین رسمی نشان می‌دهد مهم‌ترین نتیجه کارشناسی او درباره اصل برد پرسپولیس روشن است: او هر دو گل سرخ‌پوشان را قانونی می‌داند و درباره صحنه هند نیز پنالتی قطعی برای پرسپولیس اعلام نکرده است.

بزرگ‌ترین اعتراض رودنیل به بیژن حیدری، برخورد مهرداد آقامحمدی با پیام نیازمند است؛ صحنه‌ای که او معتقد است باید با اخراج مستقیم بازیکن شمس‌آذر همراه می‌شد.

اما دو نکته در فکت‌چک اهمیت دارد. نخست اینکه مراجعه به VAR برای بررسی احتمال خطا در فرایند گل عمری برخلاف پروتکل نیست و در تصمیم‌های تفسیری حتی می‌تواند کاملاً مطابق رویه VAR باشد. دوم اینکه افزایش وقت تلف‌شده از هفت به حدود ۹ دقیقه نیز ذاتاً تخلف محسوب نمی‌شود، چون عدد نمایش‌داده‌شده روی تابلو حداقل زمان است.

پس روایت دقیق‌تر از بازی این است: پرسپولیس ۲ بر صفر و با دو گل قانونی برنده شد؛ داوری اما یک صحنه بسیار بحث‌برانگیز روی پیام نیازمند داشت که از نگاه رودنیل باید به اخراج بازیکن شمس‌آذر منجر می‌شد. در کنار آن، اجرای قانون تازه ۱۰ ثانیه‌ای تعویض نیز یکی از اتفاقات ویژه اولین هفته لیگ بیست‌وششم بود.