قیمت دام زنده امروز ۲۵ مرداد ۱۴۰۵؛ تهران گران‌ترین شد، اما بازار در رکود ماند

بازار دام زنده در روز ۲۵ مرداد در شرایطی بدون تغییر محسوس قیمت فعالیت خود را ادامه داد که تازه‌ترین اظهارات فعالان این صنعت از فراوانی دام و رکود تقاضا حکایت دارد. طبق آمار منتشرشده از سوی اتحادیه سراسری صنعت دامپروران کشور، قیمت گوسفند و گوساله نسبت به نرخ‌های قبلی نوسان خاصی نداشته و بازار وارد فاز ثبات شده است.

این ثبات روزانه اما تمام داستان بازار نیست. بررسی روند چند ماه گذشته نشان می‌دهد قیمت دام سبک و سنگین از سقف‌های خردادماه پایین‌تر آمده است. به بیان دیگر، دام زنده فعلاً گران‌تر نمی‌شود، اما مصرف‌کننده نیز اثر کامل کاهش قیمت تولیدکننده را روی برچسب گوشت در فروشگاه‌ها احساس نکرده است.

قیمت دام زنده امروز ۲۵ مرداد ۱۴۰۵

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده، گران‌ترین گوسفند زنده در تهران معامله می‌شود. قیمت هر کیلو گوسفند زنده در این استان ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان است.

در مقابل، چهارمحال و بختیاری با نرخ ۶۵۰ هزار تومان برای هر کیلو، پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده گوسفند را در میان استان‌های مورد بررسی دارد. اختلاف کف و سقف قیمت گوسفند بنابراین تنها ۱۷ هزار و ۷۵۰ تومان به ازای هر کیلو است؛ فاصله‌ای کمتر از سه درصد که از نزدیک شدن نرخ‌ها در بازار استان‌های مختلف حکایت دارد.

در بازار دام سنگین نیز تهران و مرکزی بالاترین قیمت گوساله زنده را دارند. هر کیلو گوساله در این دو استان ۵۳۵ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.

خراسان رضوی نیز با نرخ ۵۲۶ هزار تومان کمترین قیمت گوساله زنده را ثبت کرده؛ در نتیجه فاصله بالاترین و پایین‌ترین نرخ استانی گوساله فقط ۹ هزار تومان، معادل حدود ۱.۷ درصد است.

این اعداد بر مبنای هر کیلوگرم دام زنده هستند و نباید مستقیماً با قیمت یک کیلو گوشت قابل مصرف در قصابی مقایسه شوند؛ زیرا وزن لاشه، افت کشتار، استخوان، چربی، هزینه حمل، کشتارگاه، قطعه‌بندی و شبکه توزیع در قیمت نهایی گوشت اثر دارند.

دام زنده نسبت به خرداد ارزان‌تر شده است

اگر فقط قیمت امروز را ببینیم، بازار کاملاً ثابت به نظر می‌رسد؛ اما مقایسه با اواخر خرداد تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.

در ۲۵ خرداد ۱۴۰۵، بالاترین قیمت گوسفند زنده در تهران ۷۴۲ هزار و ۵۰۰ تومان بود. امروز این رقم به ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۷۴ هزار و ۷۵۰ تومان کاهش به ازای هر کیلو یا تقریباً ۱۰ درصد افت قیمت در دو ماه.

در بازار گوساله نیز تهران در ۲۵ خرداد قیمت ۶۰۰ هزار تومان را ثبت کرده بود، در حالی که نرخ فعلی ۵۳۵ هزار تومان است. این یعنی کاهش ۶۵ هزار تومانی یا نزدیک به ۱۱ درصد.

بنابراین عبارت «ثبات قیمت دام زنده» بیشتر وضعیت روزانه بازار را توضیح می‌دهد و به معنی ثابت ماندن قیمت در ماه‌های اخیر نیست. روند میان‌مدت، دست‌کم بر اساس نرخ‌های تهران، نزولی بوده است.

چرا قیمت دام کاهش پیدا کرد؟

مهم‌ترین توضیح فعالان صنعت، فراوانی عرضه در برابر ضعف تقاضاست.

افشین صدردادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، روز گذشته اعلام کرد قیمت بره نر حدود ۵۰ کیلویی در نیمه جنوبی کشور به حدود ۶۲۰ هزار تومان و در نیمه شمالی به ۶۴۰ تا ۶۵۰ هزار تومان رسیده و طی یک ماه ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان کاهش یافته است. او همچنین تأکید کرد که مشکلی در تأمین دام وجود ندارد و رکود بازار باعث شده بخشی از دام‌ها روی دست تولیدکنندگان باقی بماند.

اختلاف جزئی این نرخ‌ها با جدول استانی امروز می‌تواند ناشی از تفاوت وزن، نوع دام، موقعیت جغرافیایی و شیوه جمع‌آوری قیمت باشد؛ اما جهت کلی هر دو مجموعه داده مشابه است: عرضه مناسب است و بازار با کمبود دام مواجه نیست.

در چنین بازاری، دامدار توان چندانی برای افزایش قیمت ندارد. اگر دام بیش از زمان مناسب در واحد پرورشی باقی بماند، هزینه خوراک نیز بالا می‌رود و تولیدکننده ممکن است برای آزاد کردن نقدینگی حاضر به فروش با قیمت پایین‌تر شود.

دام ارزان شد؛ چرا گوشت هنوز گران است؟

این شاید مهم‌ترین پرسش بازار باشد. اگر قیمت دام سبک طی ماه‌های اخیر کاهش یافته، چرا قیمت گوشت در مغازه‌ها به همان نسبت پایین نیامده است؟

تازه‌ترین گزارش بازار گوشت قرمز در ۲۵ مرداد از ثبات قیمت گوشت گوسفندی و گوساله و نبود کمبود یا اختلال در عرضه حکایت دارد. اما فعالان دامداری می‌گویند فاصله قیمت دام در واحد تولیدی تا محصول نهایی برای مصرف‌کننده همچنان بالاست.

صدردادرس صراحتاً گفته است در شرایط فعلی «قیمت دام بالا نیست» و مسئله اصلی قیمت بالای گوشت در شبکه مصرف است. از نگاه او، اصلاح شبکه توزیع و کاهش نقش واسطه‌ها می‌تواند بخشی از این فاصله را کم کند. پیشنهاد اتحادیه، توسعه تولید قراردادی میان دامدار و فروشگاه‌های زنجیره‌ای یا مصرف‌کنندگان بزرگ برای کوتاه کردن مسیر توزیع است.

منصور پوریان، رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام، نیز اواخر تیر گفته بود با وجود کاهش قیمت دام سبک، اثر محسوسی از این کاهش در بازار مصرف مشاهده نشده و نرخ منطقی هر کیلو گوشت گوسفندی برای مصرف‌کننده را حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان ارزیابی کرده بود.

البته نمی‌توان تمام اختلاف قیمت دام زنده و گوشت را «سود واسطه» دانست؛ زیرا هر کیلو دام زنده به یک کیلو گوشت خالص تبدیل نمی‌شود و هزینه‌های کشتار، حمل، افت وزن، بسته‌بندی، اجاره، دستمزد و مالیات نیز وجود دارد. مسئله اصلی زمانی ایجاد می‌شود که کاهش قیمت ماده اولیه با تأخیر یا با شدت بسیار کمتر به بازار مصرف منتقل شود.

واردات گوشت ادامه دارد، اما تولید داخلی هم مناسب است

در کنار عرضه دام داخلی، واردات نیز همچنان بخشی از سیاست تنظیم بازار دولت است. معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی اوایل مرداد اعلام کرد واردات گوشت قرمز از پاکستان ادامه دارد و در صورت نیاز، امکان تأمین از کشورهای شمالی نیز وجود دارد. او در عین حال تأکید کرد وضعیت تولید گوشت قرمز داخلی در سال جاری مناسب بوده است.

وزارت جهاد کشاورزی سرانه مصرف گوشت قرمز را حدود ۱۱ کیلوگرم اعلام کرده و افزایش قدرت خرید و مصرف خانوار را نیز جزو اهداف خود می‌داند.

این نقطه برای تحلیل بازار اهمیت زیادی دارد. اگر هم تولید داخلی در شرایط مناسب قرار داشته باشد و هم واردات ادامه پیدا کند، از سمت عرضه فشار جدی برای جهش قیمت ایجاد نمی‌شود؛ مگر آنکه هزینه نهاده‌ها، نرخ ارز یا یک شوک غیرمنتظره تولید را تغییر دهد.

پیش‌بینی قیمت دام زنده؛ جهش در راه است؟

بر اساس شرایط فعلی، احتمال جهش کوتاه‌مدت قیمت دام زنده پایین‌تر از سناریوی ثبات و نوسان محدود به نظر می‌رسد. این یک پیش‌بینی قطعی نیست، اما فراوانی دام، رکود تقاضا و کاهش ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی بره در یک ماه، فعلاً قدرت فروشندگان را محدود کرده است.

مدیرعامل اتحادیه دام سبک نیز پیش‌بینی کرده با توجه به موجودی دام در واحدهای تولیدی، حتی در نیمه دوم سال و همزمان با افزایش مصرف، بازار گوشت با نوسان چشمگیری مواجه نشود.

ریسک اصلی برای این سناریو، افزایش شدید هزینه تولید است. خوراک دام، نهاده وارداتی، حمل‌ونقل و شرایط مراتع مستقیماً بر قیمت تمام‌شده اثر دارند و هر تغییر بزرگ در این متغیرها می‌تواند تعادل فعلی را بر هم بزند.

تهران گران‌ترین دام را دارد؛ مسئله اصلی اما جای دیگری است

جدول ۲۵ مرداد نشان می‌دهد تهران همچنان گران‌ترین بازار گوسفند زنده و یکی از گران‌ترین بازارهای گوساله کشور است؛ اما فاصله نرخ استان‌ها چندان زیاد نیست. گوسفند در محدوده ۶۵۰ تا ۶۶۷ هزار تومان و گوساله در محدوده ۵۲۶ تا ۵۳۵ هزار تومان قرار گرفته است.

نکته مهم‌تر، مقایسه با دو ماه گذشته است. دام زنده تهران حدود ۱۰ درصد ارزان‌تر از ۲۵ خرداد معامله می‌شود، در حالی که بازار گوشت مصرفی هنوز کاهش مشابهی را تجربه نکرده است. این همان شکافی است که اکنون به مرکز بحث دامداران و فعالان بازار تبدیل شده است.

بنابراین مسئله بازار گوشت در مرداد ۱۴۰۵ دیگر فقط «قیمت دام» نیست. عرضه دام فراوان است، قیمت تولیدکننده پایین آمده و بازار نیز در رکود قرار دارد؛ چالش اصلی این است که چه مقدار از این کاهش قیمت و وفور عرضه در نهایت به سفره مصرف‌کننده منتقل خواهد شد.