از ۴۰۰ میلیارد فوتبال تا وعده ۷۰ درصدی؛ مسابقه وزارت ورزش با زمان پیش از ناگویا

افتتاح زمین بین‌المللی هاکی در مجموعه ورزشی آزادی، برای سیدمناف هاشمی فرصتی بود تا درباره یکی از اصلی‌ترین سیاست‌های وزارت ورزش سخن بگوید؛ اینکه فدراسیون‌ها در کنار دریافت حمایت دولتی، به سمت ایجاد زیرساخت اختصاصی، کمپ تمرینی، خوابگاه و محل برگزاری اردو حرکت کنند.

معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت ورزش معتقد است اگر فدراسیون‌ها از امکانات اولیه و حمایت مالی برخوردار شوند، می‌توانند بخش قابل توجهی از پروژه‌های خود را مستقل مدیریت کنند. پروژه هاکی نمونه‌ای است که وزارت ورزش اکنون برای اثبات این دیدگاه به آن اشاره می‌کند.

زمین چمن مصنوعی بین‌المللی هاکی در مجموعه آزادی با اعتباری حدود ۲۰ میلیارد تومان آماده شده است. بهرام قدیمی، رئیس فدراسیون هاکی، پیش از افتتاح گفته بود در محل این پروژه حدود ۵۰۰ تن نخاله و زباله وجود داشته و پس از ۵۴ سال این زیرساخت برای هاکی ایران ایجاد شده است.

اما بخش مهم‌تر صحبت‌های هاشمی نه درباره زمین هاکی، بلکه درباره پولی بود که در یکی از حساس‌ترین سال‌های ورزش ایران میان فدراسیون‌ها توزیع می‌شود.

۴۰۰ میلیارد تومان برای فوتبال؛ وزارت ورزش می‌گوید تعهدش را کامل پرداخت کرده است

یکی از مهم‌ترین اعداد مطرح‌شده توسط مناف هاشمی، ۴۰۰ میلیارد تومان است؛ رقمی که وزارت ورزش برای حمایت از تیم ملی فوتبال در مسیر جام جهانی ۲۰۲۶ در نظر گرفته بود.

ماجرای این اعتبار از ماه‌ها قبل آغاز شد. هاشمی در اردیبهشت اعلام کرده بود وزارت ورزش رقمی حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان برای اعزام تیم ملی به جام جهانی پیش‌بینی کرده و در آن زمان تنها حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیارد تومان به فدراسیون فوتبال پرداخت شده بود. او همچنین از پیگیری برای دریافت منابع بیشتر از دولت و سازمان برنامه و بودجه خبر داده بود.

حالا ورق برگشته است.

هاشمی در تازه‌ترین اظهارات خود اعلام کرده ۱۰۰ درصد تخصیص ۴۰۰ میلیارد تومانی وزارت ورزش به فوتبال پرداخت شده است. تسنیم نیز روز ۲۶ مرداد این اظهارات را در گزارشی درباره میزان پرداخت بودجه فدراسیون‌ها منتشر کرده است.

این همان رقمی است که هاشمی پیش‌تر نیز تأکید کرده بود از حمایت‌ها و منابع دیگری که با دستور رئیس‌جمهور برای فوتبال در نظر گرفته شده، جداست. گزارش‌های تیرماه هم نشان می‌دادند تعهد ۴۰۰ میلیارد تومانی وزارت ورزش تسویه شده و بخشی از حمایت‌های دیگر دولت از مسیرهای جداگانه دنبال شده است.

بنابراین فوتبال در سال جام جهانی از یک بسته حمایتی ویژه برخوردار بوده؛ موضوعی که با توجه به هزینه بالای آماده‌سازی و حضور در مهم‌ترین تورنمنت فوتبال جهان قابل انتظار است. با این حال، اکنون که جام جهانی به پایان رسیده، توجه اصلی مدیریت ورزش کشور به سمت ناگویا تغییر کرده است.

نزدیک ۵۰ درصد بودجه فدراسیون‌ها پرداخت شد؛ هدف بعدی ۷۰ درصد

عدد مهم دوم صحبت‌های هاشمی به کل ورزش ایران مربوط می‌شود.

او اعلام کرده در یکی از سخت‌ترین سال‌های مالی، میزان پرداختی وزارت ورزش به فدراسیون‌ها به نزدیک ۵۰ درصد رسیده است و برنامه وزارتخانه این است که ظرف دو ماه آینده این رقم به حدود ۷۰ درصد افزایش پیدا کند.

در نگاه اول، افزایش ۲۰ واحد درصدی تخصیص بودجه خبر مثبتی برای فدراسیون‌هاست؛ اما زمان‌بندی آن اهمیت بیشتری از خود عدد دارد.

بازی‌های آسیایی آیچی-ناگویا از ۱۹ سپتامبر تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود. یعنی کاروان ایران اکنون وارد مرحله‌ای شده که اردوهای پایانی، اعزام‌های تدارکاتی، تجهیزات، مکمل‌ها، کادرهای خارجی، بلیت، ارز و هزینه‌های لجستیکی باید در همین هفته‌ها تأمین شوند.

به همین دلیل، برای یک فدراسیون مدال‌آور تفاوت بزرگی میان دریافت پول در هفته‌های قبل از ناگویا و دریافت همان اعتبار پس از شروع مسابقات وجود دارد.

بودجه ورزشی فقط عدد نیست؛ زمان تزریق پول نیز بخشی از کیفیت حمایت محسوب می‌شود.

یک فدراسیون ممکن است در پایان سال ۹۰ یا حتی ۱۰۰ درصد اعتبار خود را دریافت کند، اما اگر منابع مورد نیاز برای اردوی خارجی یا خرید تجهیزات پس از مسابقه اصلی سال برسد، بخشی از اثر عملی آن از دست رفته است.

سابقه ۹۸ درصدی وزارت ورزش؛ چرا سال ۱۴۰۵ متفاوت است؟

هاشمی پیش‌تر گفته بود وزارت ورزش در سال ۱۴۰۴ به طور متوسط ۹۸ درصد اعتبار فدراسیون‌ها را پرداخت کرده، آن هم در شرایطی که خود وزارتخانه حدود ۹۳ درصد از ردیف اصلی خود تخصیص گرفته بود. به گفته او، بخشی از منابع داخلی وزارتخانه برای افزایش پرداختی فدراسیون‌ها استفاده شد.

اما سال ۱۴۰۵ شرایط متفاوتی دارد.

از یک سو هزینه اعزام‌های خارجی و تجهیزات ورزشی به دلیل وابستگی به ارز فشار بیشتری بر فدراسیون‌ها وارد می‌کند و از سوی دیگر بازی‌های آسیایی مهم‌ترین رویداد چندرشته‌ای ورزش ایران بعد از المپیک است. ضمن اینکه وزارت ورزش پیش‌تر اعلام کرده بود بودجه فدراسیون‌ها در سال جاری نسبت به سال قبل رشد قابل توجهی داشته است.

در چنین شرایطی، رسیدن تخصیص به حدود ۵۰ درصد در مردادماه را باید از دو زاویه دید.

از یک طرف، وزارت ورزش توانسته در شرایط مالی پیچیده بخش قابل توجهی از اعتبارات را زودتر از پایان سال وارد چرخه ورزش کند. از طرف دیگر، برای فدراسیون‌هایی که مسابقه اصلی‌شان کمتر از چند هفته دیگر آغاز می‌شود، هنوز نیمی از اعتبارات سالانه پرداخت نشده است.

این همان جایی است که اولویت‌بندی اهمیت پیدا می‌کند.

«بوی مدال طلا»؛ بودجه ناگویا قرار است هدفمند شود

بخش مهمی از سیاست وزارت ورزش برای ناگویا ظاهراً بر حمایت یکسان از همه رشته‌ها بنا نشده است. هاشمی تأکید کرده رشته‌هایی که شانس بیشتری برای کسب مدال به‌خصوص مدال طلا دارند، حمایت ویژه دریافت کرده‌اند.

این رویکرد از منظر ورزش قهرمانی قابل درک است. بازی‌های آسیایی یک جدول مدالی دارد و گاهی تفاوت یک طلای بیشتر می‌تواند رتبه یک کشور را چند پله تغییر دهد. بنابراین طبیعی است کشتی، تکواندو، وزنه‌برداری و رشته‌هایی که به طور سنتی یا بر اساس نتایج اخیر شانس بالاتری دارند، سهم بیشتری از امکانات آماده‌سازی دریافت کنند.

اما خطر این مدل نیز روشن است؛ اگر «مدال‌محوری» بیش از حد کوتاه‌مدت شود، رشته‌هایی که برای آینده نیازمند سرمایه‌گذاری‌اند در حاشیه قرار می‌گیرند.

اتفاقاً افتتاح زمین هاکی می‌تواند نماد وجه دوم سیاست وزارت ورزش باشد: حمایت از زیرساختی که شاید فوراً چند طلای آسیایی تولید نکند، اما امکان رشد یک رشته را در سال‌های بعد فراهم می‌کند.

زمین هاکی؛ یک پروژه کوچک با پیام بزرگ‌تر

هاکی روی چمن ایران سال‌ها با کمبود زیرساخت استاندارد روبه‌رو بوده است. زمین جدید مجموعه آزادی از نظر رقم هزینه قابل مقایسه با بودجه‌های سنگین فوتبال نیست؛ پروژه حدود ۲۰ میلیارد تومان هزینه داشته است.

مقایسه ساده دو عدد نیز جالب است: تعهد مستقیم وزارت ورزش به فوتبال برای جام جهانی حدود ۴۰۰ میلیارد تومان بوده؛ یعنی بیست برابر رقم اعلام‌شده برای آماده‌سازی این زمین هاکی.

البته این مقایسه به معنای همسان بودن نیازهای دو رشته نیست. فوتبال و حضور در جام جهانی هزینه‌هایی به مراتب متفاوت دارد. اما همین تفاوت نشان می‌دهد چرا ایجاد منابع مستقل برای فدراسیون‌های کوچک‌تر اهمیت پیدا می‌کند.

هاشمی دقیقاً بر همین نقطه دست گذاشته است: فدراسیون‌ها باید بتوانند کمپ، آکادمی، خوابگاه و زیرساخت اختصاصی داشته باشند و در کنار بودجه دولت از منابع تجاری و حامیان مالی نیز استفاده کنند.

اگر این سیاست اجرایی شود، وابستگی فدراسیون‌ها به پرداخت‌های مقطعی وزارت ورزش کاهش پیدا می‌کند.

۱۵۵ جلسه برای ناگویا؛ حالا نتیجه باید روی سکو دیده شود

طبق گفته معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت ورزش، احمد دنیامالی طی دو سال حدود ۱۵۵ جلسه تخصصی با محور بررسی وضعیت رشته‌ها، مسائل مالی، مشکلات فنی و برنامه‌های فدراسیون‌ها برگزار کرده است. هاشمی همچنین می‌گوید اردوهای داخلی و خارجی رشته‌ها در جریان است و وزارتخانه موضوعاتی مانند اعزام، شورای برون‌مرزی، مربیان خارجی و ارز را به صورت هفتگی پیگیری می‌کند. گزارش تازه تسنیم نیز بخش اصلی این برنامه مالی و هدف ۷۰ درصدی پرداخت بودجه را تأیید می‌کند.

از اینجا به بعد اما سنجش موفقیت ساده‌تر خواهد شد.

وقتی بازی‌های آسیایی از ۱۹ سپتامبر آغاز شود، دیگر تعداد جلسات، درصد تخصیص و وعده حمایت معیار اصلی نیست؛ مدال‌ها و کیفیت عملکرد ورزشکاران معیار خواهند بود.

وزارت ورزش بخش قابل توجهی از منابع را پرداخت کرده، فوتبال ۴۰۰ میلیارد تومان حمایت مستقیم دریافت کرده و اکنون رشته‌های آسیایی در اولویت قرار گرفته‌اند. هدف نیز روشن است: کاروانی پرجمعیت و مدال‌آور در ناگویا.

اما چالش اصلی همین چند هفته باقی‌مانده است.

اگر وزارت ورزش می‌خواهد افزایش بودجه از ۵۰ به ۷۰ درصد مستقیماً روی نتیجه ناگویا اثر بگذارد، سرعت تخصیص به اندازه حجم آن اهمیت دارد. پولی که پیش از آخرین اردو و اعزام به دست فدراسیون برسد، «بودجه آماده‌سازی» است؛ همان پول اگر دیر برسد، ممکن است فقط به عدد خوبی در گزارش عملکرد پایان سال تبدیل شود.