قیمت واقعی یک شانه تخممرغ چقدر است؟ راز فاصله ۵۲۵ تا ۷۴۷ هزار تومانی بازار
بازار تخممرغ در مرداد ۱۴۰۵ با یک تناقض عجیب روبهرو شده است؛ مرغداران میگویند همچنان محصول خود را پایینتر از هزینه تمامشده میفروشند، اما مصرفکننده برای یک شانه ۳۰ عددی در فروشگاههای مختلف با قیمتهایی از حدود ۵۲۵ هزار تا ۷۴۷ هزار تومان مواجه میشود. رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن قیمت منطقی یک شانه حدود دو کیلوگرمی را در شرایط فعلی نزدیک ۵۶۰ تا ۵۷۰ هزار تومان میداند. بنابراین پرسش اصلی این است: فاصله بیش از ۲۰۰ هزار تومانی میان قیمت برخی شانههای تخممرغ از کجا میآید و سهم تولیدکننده، شبکه توزیع و فروشگاه از این گرانی چقدر است؟
۱۹:۵۴ - ۲۶ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
بررسی بازار خردهفروشی در روزهای پایانی مرداد نشان میدهد نمیتوان یک رقم واحد را به عنوان «قیمت شانه تخممرغ» اعلام کرد. قیمت محصول بسته به وزن تخممرغها، برند، نوع بستهبندی، محل فروش و ویژگیهایی مانند غنیشده بودن، از حدود ۵۲۵ هزار تومان شروع میشود و در برخی نمونهها به ۷۴۷ هزار تومان میرسد.
این یعنی اختلاف ارزانترین و گرانترین نمونه حدود ۲۲۲ هزار تومان است. اگر قیمت ۵۲۵ هزار تومانی را مبنا قرار دهیم، خریدار برای برخی نمونهها بیش از ۴۲ درصد پول بیشتری میپردازد.
البته مقایسه صرف «شانه ۳۰ عددی» میتواند گمراهکننده باشد. دو بسته ممکن است هر دو ۳۰ عدد تخممرغ داشته باشند، اما وزن آنها یکسان نباشد. تخممرغهای درشتتر، بستهبندیهای ویژه و محصولات برنددار طبیعتاً قیمت بیشتری دارند. با این حال، فاصله ۲۲۲ هزار تومانی به اندازهای بزرگ است که موضوع شفافیت قیمتگذاری را دوباره مطرح میکند.
قیمت واقعی شانه دو کیلویی تخممرغ چقدر است؟
حمیدرضا کاشانی، رئیس اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، در تازهترین اظهارات خود گفته قیمت هر کیلوگرم تخممرغ درب مرغداری طی حدود سه هفته گذشته بین ۲۲۰ تا ۲۲۵ هزار تومان بوده است.
در همین حال، نرخ ارشادی وزارت جهاد کشاورزی حدود ۲۳۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم اعلام شده، در حالی که اتحادیه هزینه واقعی تولید یک کیلوگرم تخممرغ را نزدیک ۲۶۸ هزار تومان محاسبه میکند. بنابراین حتی با بازگشت نسبی قیمتها در مرداد، مرغداران میگویند هنوز محصولشان پایینتر از هزینه تولید به فروش میرسد.
اگر برای سهولت محاسبه نرخ درب مرغداری را ۲۳۰ هزار تومان در نظر بگیریم، یک شانه دقیقاً دو کیلوگرمی در مبدأ حدود ۴۶۰ هزار تومان ارزش دارد.
با اضافه شدن حدود ۲۳ درصد هزینههای انتقال، توزیع و حلقههای بعدی زنجیره، قیمت مصرفکننده به حدود ۵۶۵ هزار تومان میرسد. این عدد با اظهارات رئیس اتحادیه که قیمت معمول شانه دو کیلوگرمی را حدود ۵۶۰ تا ۵۷۰ هزار تومان عنوان کرده، همخوانی دارد.
شانه ۷۴۷ هزار تومانی چرا اینقدر گران است؟
اگر شانهای با وزن خالص حدود دو کیلوگرم را با قیمت ۷۴۷ هزار تومان مقایسه کنیم، اختلاف آن با برآورد حدود ۵۶۵ هزار تومانی به بیش از ۱۸۰ هزار تومان میرسد.
بخشی از این فاصله ممکن است قابل توضیح باشد؛ برای مثال محصول میتواند وزن بالاتری داشته باشد، تخممرغها درشتتر باشند، بستهبندی هزینه بیشتری داشته باشد یا محصول تحت یک برند خاص و با ویژگیهایی نظیر غنیشده بودن عرضه شود.
اما اگر وزن، کیفیت و مشخصات دو محصول تقریباً مشابه باشد، توضیح تمام اختلاف با هزینه متعارف توزیع دشوار خواهد بود. همین موضوع اهمیت درج وزن خالص، قیمت هر کیلوگرم، درجهبندی محصول و مشخصات دقیق بسته را بیشتر میکند.
برای مصرفکننده، قیمت هر کیلوگرم معیار بسیار قابلاعتمادتری از تعداد تخممرغ در یک شانه است.
چرا تخممرغ در ابتدای تابستان ارزان شد؟
بازار فعلی نتیجه اتفاقاتی است که از ابتدای تابستان آغاز شد. با گرم شدن هوا، مصرف خانوار کاهش یافت، مدارس تعطیل شدند و بخشی از تقاضای صنایع غذایی نیز افت کرد؛ در حالی که مرغهای تخمگذار همچنان تولید داشتند.
تخممرغ نیز محصولی نیست که بتوان مازاد آن را برای مدت طولانی بدون هزینه ذخیره کرد. افزایش مازاد عرضه در شرایط کاهش مصرف باعث شد قیمت محصول در مرغداری به شدت افت کند.
طبق اظهارات کاشانی، در پایان خرداد قیمت هر کیلوگرم تخممرغ در برخی مقاطع به حدود ۱۲۰ هزار تومان رسیده بود، در حالی که هزینه تولید آن حدود ۲۶۰ هزار تومان برآورد میشد. به این ترتیب، بعضی واحدها مجبور بودند محصول را حتی با قیمتی کمتر از نصف هزینه تولید عرضه کنند.
بازگشت قیمت در مرداد را بنابراین نمیتوان لزوماً نشانه کمبود تخممرغ دانست؛ بخشی از افزایش اخیر در واقع جبران سقوط شدید قیمت در مبدأ بوده است.
چرا مرغدار زیان میکند اما تخممرغ برای مردم ارزان نیست؟
این مهمترین معمای بازار است. وقتی قیمت در مرغداری سقوط میکند، انتظار طبیعی مصرفکننده این است که همان کاهش را روی قفسه فروشگاه نیز ببیند؛ اما انتقال کاهش قیمت از مبدأ به خردهفروشی معمولاً کامل و همزمان اتفاق نمیافتد.
هزینه حملونقل، سورت و درجهبندی، بستهبندی، انبارداری، ضایعات، واسطهها و حاشیه سود فروشگاه در فاصله مرغداری تا مصرفکننده به قیمت اضافه میشود.
مشکل زمانی ایجاد میشود که قیمت تولید با سرعت زیادی افت کند اما قیمت فروشگاه متناسب با آن اصلاح نشود. در این وضعیت تولیدکننده از قیمت پایین زیان میبیند، در حالی که خانوار نیز احساس ارزانی نمیکند. فاصله فعلی نرخ تولید با بعضی قیمتهای خردهفروشی نمونهای روشن از همین مسئله است.
صادرات تخممرغ چگونه بازار را به هم زد؟
یکی دیگر از متغیرهای مهم، صادرات است. ایران در سالهای گذشته بخشی از تولید مازاد تخممرغ خود را صادر میکرد. وزارت جهاد کشاورزی نیز پیشتر از تولید بالاتر از مصرف داخلی و ثبت رکوردهایی در صادرات تخممرغ خبر داده بود؛ موضوعی که نشان میدهد بازار خارجی میتواند نقش مهمی در جذب مازاد تولید داشته باشد.
اما کاشانی میگوید پس از انتقال مدیریت صادرات از اتحادیه به وزارت جهاد کشاورزی، صادرات در چند نوبت بدون اطلاع قبلی متوقف شد و این تصمیمها به از دست رفتن بخشی از بازارهای هدف منجر شد.
برای یک کالای فسادپذیر، صادرات نمیتواند با توقفهای مکرر همراه باشد. خریدار خارجی در صورت نامطمئن بودن عرضه، به سرعت تأمینکننده دیگری پیدا میکند. نتیجه برای تولیدکننده ایرانی نیز میتواند افزایش مازاد داخلی و سقوط قیمت درب مرغداری باشد.
آیا تخممرغ در بازار کم شده است؟
در شرایط فعلی شواهدی که از کمبود جدی تخممرغ در کشور حکایت کند وجود ندارد. خود اتحادیه نیز تاکید کرده افزایش اخیر قیمت الزاماً ناشی از کمبود محصول نیست.
از سوی دیگر، وزارت جهاد کشاورزی در بررسی وضعیت تولید دام و طیور بر پایش مستمر تولید تخممرغ، میزان جوجهریزی و تعادل عرضه و تقاضا تاکید کرده است. سیاست اعلامی این وزارتخانه نیز جلوگیری از نوسانات شدید از طریق تنظیم تولید متناسب با مصرف است.
در تیر و مرداد، بخشی از گلهها نیز وارد دوره «تولکبری» شدند و موقتاً از مدار تولید خارج شدند. طبق اعلام اتحادیه، این ظرفیت از اواخر شهریور و مهر به تدریج به چرخه تولید بازخواهد گشت.
قیمت تخممرغ در شهریور و مهر چه میشود؟
بازار در هفتههای آینده با دو نیروی مخالف مواجه خواهد بود. از یک طرف، پایان تابستان، بازگشایی مدارس و افزایش فعالیت برخی صنایع غذایی میتواند مصرف را افزایش دهد. از سوی دیگر، گلههایی که در تابستان از چرخه خارج شدهاند از اواخر شهریور و مهر دوباره تولید را آغاز میکنند.
اگر بازگشت تولید با رشد تقاضا متناسب باشد و مشکلی در تأمین نهادهها یا صادرات ایجاد نشود، احتمال شکلگیری تعادل نسبی در بازار بیشتر خواهد بود. عرضه نهادههای صنعت دام و طیور نیز یکی از متغیرهای مهم هزینه تولید است؛ مقامهای صنفی در تیرماه اعلام کرده بودند ذخایر نهاده مورد نیاز صنعت برای چند ماه در دسترس است.
با این حال، هر اختلال تازه در نهادهها، صادرات یا سیاستهای تنظیم بازار میتواند دوباره تعادل را تغییر دهد.
بالاخره تخممرغ ۵۶۰ هزار تومان است یا ۷۴۷ هزار تومان؟
پاسخ به وزن و مشخصات محصول بستگی دارد؛ اما بر اساس ارقام فعلی زنجیره، برای یک شانه معمولی حدود دو کیلوگرمی، محدوده ۵۶۰ تا ۵۷۰ هزار تومان به برآورد صنفی نزدیکتر است. نرخهای پایینتر نیز در بعضی فروشگاهها مشاهده شده و قیمتهای بسیار بالاتر ممکن است مربوط به وزن، برند یا بستهبندی متفاوت باشند.
مشکل اصلی بازار این است که مصرفکننده معمولاً تنها «۳۰ عدد» بودن شانه را میبیند، نه قیمت واقعی هر کیلوگرم را.
بازار تخممرغ امروز با کمبود آشکار محصول مواجه نیست؛ مسئله اصلی شکاف قیمت از مرغداری تا فروشگاه و نبود معیار ساده و شفاف برای مقایسه است. در یک سوی بازار، تولیدکننده از فروش زیر هزینه ۲۶۸ هزار تومانی هر کیلو سخن میگوید و در سوی دیگر، مصرفکننده ممکن است برای یک شانه تا ۷۴۷ هزار تومان پرداخت کند. شفاف شدن وزن، قیمت کیلویی و سهم هر حلقه از شبکه توزیع شاید مهمترین قدم برای حل این تناقض باشد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
