بورس در یک قدمی شاخص ۶ میلیونی؛ رکوردشکنی ادامه دارد اما یک ریسک بزرگ باقی مانده است

بازار سرمایه ایران در معاملات دوشنبه ۲۶ مرداد با تقاضایی کم‌سابقه روبه‌رو شد. شاخص کل بورس تهران با ۱۳۱ هزار و ۵۷۱ واحد افزایش، معادل ۲.۲۸ درصد، به سطح ۵ میلیون و ۸۹۷ هزار و ۹۵۱ واحد رسید. به این ترتیب تنها حدود ۱۰۲ هزار واحد تا ورود شاخص به کانال تاریخی ۶ میلیون واحد باقی مانده است.

اما شاید مهم‌تر از صعود شاخص کل، عملکرد شاخص هم‌وزن باشد. این شاخص که تصویر دقیق‌تری از وضعیت کلی نمادهای کوچک و متوسط بازار ارائه می‌دهد، با رشد ۳۶ هزار و ۵۱۷ واحدی یا ۲.۲۴ درصد به یک میلیون و ۶۶۴ هزار و ۵۸۱ واحد رسید. حرکت تقریباً هم‌اندازه شاخص کل و هم‌وزن نشان می‌دهد جریان تقاضا برخلاف برخی دوره‌های صعودی گذشته محدود به شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ساز نبوده است.

در پایان معاملات نیز ۹۲ درصد نمادها در محدوده مثبت قرار داشتند؛ آماری که گستردگی موج خرید در بازار را به‌خوبی نشان می‌دهد.

۵ هزار میلیارد تومان پول تازه وارد بورس شد

یکی دیگر از نشانه‌هایی که رشد فعلی بورس را برای فعالان بازار مهم کرده، بازگشت سرمایه‌گذاران حقیقی است.

داده‌های معاملات دوشنبه نشان می‌دهد بیش از ۵ هزار و ۱۷۰ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی شده است. ارزش معاملات این بخش نیز حدود ۲۶.۸ همت گزارش شد و حجم معاملات به بیش از ۶۴ میلیارد سهم رسید.

همزمان سرانه خرید حقیقی‌ها از سرانه فروش بالاتر بود و قدرت خرید در محدوده ۱.۲۳ قرار گرفت. این ترکیب نشان می‌دهد رشد شاخص صرفاً محصول جابه‌جایی قیمت چند نماد بزرگ نبوده و ورود نقدینگی واقعی نیز در پشت حرکت بازار قرار داشته است.

اقتصادنیوز نیز برآورد کرده که در پایان معاملات بیش از ۱۳ همت سفارش خرید در بازار باقی مانده و صدها نماد در صف خرید بوده‌اند؛ عاملی که احتمال تداوم تقاضا در شروع معاملات بعدی را افزایش می‌دهد.

آیا شاخص بورس ۶ میلیونی می‌شود؟

با ارقام فعلی، رسیدن شاخص کل به کانال ۶ میلیون واحد دیگر یک هدف دور از دسترس نیست.

شاخص در پایان معاملات دوشنبه فقط حدود ۱۰۳ هزار واحد تا این سطح فاصله داشت؛ رقمی کمتر از میزان رشدی که بازار تنها در یک جلسه معاملاتی تجربه کرد. بنابراین از نظر عددی، ورود شاخص به کانال ۶ میلیون واحد حتی در یک روز معاملاتی نیز امکان‌پذیر است.

اما میان «رسیدن به ۶ میلیون» و «تثبیت بالای ۶ میلیون» تفاوت مهمی وجود دارد.

عبور از یک مرز روانی می‌تواند معامله‌گران جدیدی را وارد بازار کند، اما در همان زمان انگیزه شناسایی سود را نیز میان سرمایه‌گذارانی که طی هفته‌های گذشته بازده بالایی کسب کرده‌اند افزایش می‌دهد. به همین دلیل واکنش بازار پس از لمس ۶ میلیون واحد، از خود شکستن این رکورد مهم‌تر خواهد بود.

پیش‌تر نیز یک کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین تأکید کرده بود که شاخص از نظر عددی توان رسیدن به ۶ میلیون واحد را دارد، اما تثبیت در سطوح بالاتر نیازمند تداوم ورود نقدینگی، ارزش معاملات مناسب و بهبود سودآوری شرکت‌هاست. در همان تحلیل نسبت P/E بازار در محدوده ۶.۵ مرتبه برآورد شده بود.

چرا شاخص هم‌وزن اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟

یکی از نقاط قوت موج جدید بورس، رشد همزمان شاخص کل و هم‌وزن است.

در برخی دوره‌های گذشته، شاخص کل تحت تأثیر چند شرکت بزرگ پتروشیمی، فلزی، پالایشی یا هلدینگ‌ها افزایش پیدا می‌کرد، در حالی که بخش قابل توجهی از سهام بازار شرایط متفاوتی داشتند. در چنین وضعیتی ممکن بود عدد شاخص تصویر خوش‌بینانه‌تری نسبت به واقعیت سبد بسیاری از سهامداران نشان دهد.

اما رشد ۲.۲۸ درصدی شاخص کل در کنار افزایش ۲.۲۴ درصدی شاخص هم‌وزن و مثبت بودن ۹۲ درصد نمادها در معاملات دوشنبه، نشان‌دهنده فراگیر بودن تقاضا در جلسه اخیر است.

این وضعیت همچنین می‌تواند توضیح دهد چرا توجه سرمایه‌گذاران حقیقی دوباره به بورس افزایش یافته است. زمانی که رشد از چند نماد بزرگ به صنایع و شرکت‌های بیشتری سرایت می‌کند، احساس «عقب ماندن از بازار» میان سرمایه‌گذاران نیز تقویت می‌شود.

اما همین نقطه می‌تواند یکی از خطرهای دوره فعلی باشد.

ترس از عقب ماندن؛ خطر جدید برای سهامداران

رکوردشکنی مداوم شاخص معمولاً گروه تازه‌ای از سرمایه‌گذاران را به سمت بازار می‌کشاند. فردی که چند هفته رشد پیوسته قیمت سهام را مشاهده کرده، ممکن است تصور کند هر روز تأخیر به معنای از دست دادن بخشی از سود است.

در ادبیات بازار از چنین رفتاری با عنوان ترس از جا ماندن یا FOMO یاد می‌شود.

این احساس می‌تواند باعث شود سرمایه‌گذار به جای بررسی صورت‌های مالی، سودآوری، فروش شرکت و چشم‌انداز صنعت، تنها بر اساس صف خرید یا بازده گذشته تصمیم بگیرد.

در شرایط فعلی که صدها نماد با تقاضای بالا روبه‌رو هستند، اهمیت انتخاب سهم حتی بیشتر می‌شود. رشد شاخص به این معنا نیست که تمام شرکت‌ها از نظر بنیادی به یک اندازه جذاب هستند. به همین دلیل سهامداران باید علاوه بر روند کلی بازار، به رشد فروش، حاشیه سود، بدهی، وضعیت تولید، نرخ ارز مؤثر بر شرکت و سیاست‌های قیمت‌گذاری هر صنعت توجه کنند.

یک اصلاح مهم؛ تمدید تفاهم ایران و آمریکا قطعی نیست

مهم‌ترین ریسک بورس در مقطع فعلی همچنان سیاست است و در این زمینه باید به یک تحول تازه توجه کرد.

در ۱۲ اوت، آناتولی به نقل از منابع دولت پاکستان گزارش داده بود ایران و آمریکا بر سر تمدید دوره تفاهم به توافق رسیده‌اند. اما همان روز یک مقام ارشد ایرانی در گفت‌وگو با رویترز این روایت را رد کرد و گفت مذاکره‌ای درباره تمدید انجام نشده و در زمینه بازگشت آمریکا به تعهدات نیز پیشرفتی حاصل نشده است.

مهم‌تر اینکه رویترز روز دوشنبه ۱۷ اوت ۲۰۲۶ گزارش داد روند مذاکرات برای رسیدن به توافق دائمی متوقف شده و واشنگتن تمدید تفاهم موقت را رد کرده است. دونالد ترامپ نیز در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا خواهان تمدید توافق موقت ژوئن است، پاسخ منفی داده است.

بنابراین دیگر نمی‌توان ادامه صعود بورس را بر فرض «قطعی شدن تمدید تفاهم ایران و آمریکا» بنا کرد.

این تغییر خبر سیاسی می‌تواند برای معاملات روزهای آینده اهمیت زیادی داشته باشد، زیرا بازار سهام ایران در مقطع فعلی نسبت به خبرهای مربوط به تنش‌های منطقه‌ای و روابط تهران و واشنگتن حساسیت بالایی دارد. حتی پیش‌بینی مثبت برای معاملات سه‌شنبه نیز مشروط به آن شده که تحول منفی تازه‌ای در این پرونده سیاسی رخ ندهد.

بورس از سیاست عبور می‌کند و به سود شرکت‌ها می‌رسد؟

اگر ریسک سیاسی کاهش یابد، مرحله بعدی صعود بازار باید بیش از گذشته از صورت‌های مالی شرکت‌ها حمایت بگیرد.

قیمت سهام در بلندمدت نمی‌تواند صرفاً با ورود نقدینگی و خوش‌بینی سیاسی رشد کند. برای تثبیت ارزش‌های جدید، بازار نیاز دارد افزایش فروش شرکت‌ها به رشد سود واقعی تبدیل شود.

تحلیل منتشرشده در روزهای اخیر نیز تأکید دارد که اگر اصلاح قیمت محصولات و کاهش بخشی از محدودیت‌های قیمتی ادامه پیدا کند، رشد اسمی اقتصاد می‌تواند بیشتر در سود شرکت‌های بورسی منعکس شود. در مقابل نرخ سود، چشم‌انداز سودآوری و ریسک‌های سیاسی همچنان سه متغیر مهم ارزش‌گذاری بازار باقی می‌مانند.

از اینجا به بعد احتمالاً فاصله میان شرکت‌های قوی و ضعیف نیز بیشتر خواهد شد. شرکتی که فروش و تولید رو به رشد دارد، می‌تواند پشتوانه‌ای بنیادی برای افزایش قیمت سهام ایجاد کند؛ اما سهمی که صرفاً با موج بازار بالا رفته، در زمان افزایش عرضه آسیب‌پذیرتر خواهد بود.

پیش‌بینی بورس؛ ۶ میلیون نزدیک است اما مسیر بدون ریسک نیست

تصویر معاملات ۲۶ مرداد از نظر آماری همچنان قدرتمند است: شاخص کل در محدوده ۵.۹ میلیون واحد قرار گرفته، شاخص هم‌وزن نیز رکورد تازه زده، بیش از ۵ همت سرمایه حقیقی وارد بازار شده و بخش بسیار بزرگی از نمادها سبزپوش بوده‌اند.

بنابراین فتح کانال ۶ میلیون واحدی از نظر معاملاتی کاملاً در دسترس است؛ اما این سطح نباید به‌عنوان تضمینی برای ادامه بدون وقفه رشد بازار تلقی شود.

در کوتاه‌مدت دو نیرو مقابل یکدیگر قرار دارند: از یک طرف جریان قوی نقدینگی، صف‌های خرید و افزایش توجه سرمایه‌گذاران؛ و از طرف دیگر ریسک خبرهای سیاسی و احتمال شناسایی سود پس از ثبت رکوردهای متوالی.

برای سهامداری که احساس می‌کند از رشد بورس عقب مانده، شاید مهم‌ترین نکته همین باشد: رکوردشکنی شاخص نباید جای تحلیل شرکت را بگیرد. در بازاری که به مرز ۶ میلیون واحد رسیده، انتخاب صنعتی با چشم‌انداز سودآوری مناسب و شرکتی با فروش و تولید قابل اتکا، اهمیت بیشتری از تعقیب هیجانی صف‌های خرید دارد.

بورس اکنون به قله‌ای رسیده که ورود به آن آسان‌تر از ماندن در آن است؛ و اینکه شاخص پس از ۶ میلیون واحد به حرکت خود ادامه دهد یا وارد فاز استراحت شود، بیش از هر چیز به دو عامل وابسته خواهد بود: تحولات سیاسی و توان شرکت‌ها برای تبدیل رشد فروش به سود پایدار.