هشدار حسین‌خانزاده پیش از قهرمانی آسیا؛ رقیب والیبال ایران فقط ژاپن نیست

آخرین تمرین تیم ملی والیبال مردان ایران پیش از اعزام به روسیه و سپس ژاپن، امروز سه‌شنبه ۲۷ مرداد در سالن زنده‌یاد محمدرضا یزدانی‌خرم برگزار شد؛ تمرینی که احمد دنیامالی وزیر ورزش، شروین اسبقیان، مهدی علی‌نژاد، مناف هاشمی و محمدرضا داورزنی نیز از نزدیک آن را تماشا کردند. حضور مدیران ارشد ورزش در آخرین تمرین، وزن مأموریتی را نشان می‌دهد که پیش روی تیم روبرتو پیاتزا قرار گرفته است.

در حاشیه همین تمرین، پوریا حسین‌خانزاده جمله‌ای گفت که می‌تواند کلید نگاه ایران به قهرمانی آسیا باشد: «تنها حریف ما ژاپن نیست.» دریافت‌کننده قدرتی تیم ملی تأکید کرد دیگر تیم‌های حاضر در رقابت‌ها نیز کیفیت بالایی دارند و ایران برای رسیدن به بهترین نتیجه باید از مسابقات تدارکاتی پیش رو برای نزدیک شدن به صددرصد آمادگی استفاده کند.

اوفا؛ سه بازی مهم قبل از مأموریت اصلی

تیم ملی ایران پنجشنبه ۲۹ مرداد راهی روسیه می‌شود و از ۳۰ مرداد تا اول شهریور در تورنمنت بین‌المللی چهارجانبه اوفا شرکت خواهد کرد. حریفان ایران در این تورنمنت روسیه، کوبا و بلاروس هستند؛ سه مسابقه‌ای که برای پیاتزا بیش از نتیجه، ارزش آزمایش ترکیب و رسیدن بازیکنان به ریتم مسابقه دارد.

برنامه ایران فشرده است: ملی‌پوشان جمعه ۳۰ مرداد از ساعت ۱۹:۳۰ با روسیه بازی می‌کنند، شنبه ۳۱ مرداد ساعت ۱۶:۳۰ مقابل کوبا قرار می‌گیرند و یکشنبه اول شهریور در همین ساعت برابر بلاروس به میدان می‌روند. پس از این تورنمنت نیز اردوی روسیه ادامه پیدا می‌کند تا تیم آماده سفر به ژاپن شود.

اهمیت این سه مسابقه زمانی روشن‌تر می‌شود که عملکرد ایران در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ را مرور کنیم. تیم پیاتزا مرحله مقدماتی VNL را با سه پیروزی، ۹ شکست و ۱۱ امتیاز در رتبه چهاردهم تمام کرد و نتوانست به مرحله نهایی برسد. بنابراین تورنمنت اوفا آخرین فرصت جدی کادر فنی است تا پیش از رقابت آسیایی، ایرادهای باقی‌مانده در دریافت، سرویس، حمله و مدیریت امتیازهای پایانی را در فضای مسابقه بررسی کند.

چرا حسین‌خانزاده می‌گوید ژاپن تنها رقیب ایران نیست؟

والیبال ایران و ژاپن طی سال‌های اخیر به دو قطب اصلی قاره تبدیل شده‌اند و طبیعی است که بخش زیادی از افکار عمومی از همین حالا به احتمال تقابل دوباره این دو تیم فکر کند. اما قرعه قهرمانی آسیا نشان می‌دهد ایران پیش از فکر کردن به میزبان، مأموریت‌های مهم دیگری دارد.

طبق قرعه رسمی مسابقات، ایران در گروه دوم با چین، هند و نیوزیلند همگروه شده است. ژاپن در گروه نخست کنار استرالیا، بحرین و عمان قرار دارد و گروه سوم نیز قطر، کره جنوبی، چین‌تایپه و تایلند را شامل می‌شود. مسابقات از ۱۳ تا ۲۲ شهریور در فوکوئوکا برگزار خواهد شد.

در واقع نخستین خطر جدی برای ایران نه ژاپن، بلکه چین است. تیمی که می‌تواند جایگاه ایران در رتبه‌بندی مرحله مقدماتی و در نتیجه مسیر مرحله حذفی را تحت تأثیر قرار دهد. از طرف دیگر کره جنوبی، قطر و استرالیا نیز در صورت رسیدن به مراحل بعدی حریفانی نیستند که بتوان با نگاه از پیش برنده مقابل آنها وارد زمین شد.

همین مسئله حرف حسین‌خانزاده را معنادار می‌کند. تمرکز بیش از اندازه روی «فینال احتمالی ایران و ژاپن» می‌تواند باعث شود مسابقات قبل از آن دست‌کم گرفته شوند؛ در حالی که در چنین تورنمنت کوتاهی یک شکست یا حتی از دست دادن ست‌ها ممکن است مسیر حذفی را دشوار کند.

آخرین ایران–ژاپن نشان داد فاصله غیرقابل جبران نیست

با این حال ژاپن بدون تردید یکی از مهم‌ترین معیارهای سنجش قدرت تیم ملی ایران است. دو تیم همین تابستان در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ مقابل یکدیگر قرار گرفتند و مسابقه‌ای بسیار نزدیک داشتند.

ژاپن دو ست نخست را با نتایج مشابه ۲۵ بر ۱۹ برد، اما ایران در ست‌های سوم و چهارم با نتایج ۲۵ بر ۲۰ و ۲۵ بر ۲۳ به بازی برگشت. کار به تای‌بریک کشید و در نهایت ژاپنی‌ها ست پنجم را ۱۵ بر ۱۲ و مسابقه را ۳ بر ۲ بردند.

این بازی دو پیام داشت. نخست اینکه ژاپن همچنان از تیم‌های بسیار قدرتمند آسیاست و در لحظات تعیین‌کننده توان مدیریت مسابقه را دارد؛ دوم اینکه ایران نشان داد حتی پس از عقب افتادن صفر بر دو نیز ظرفیت برگرداندن مسابقه مقابل این حریف را دارد.

بنابراین مسئله اصلی برای پیاتزا در فوکوئوکا فقط پیدا کردن راه شکست ژاپن نیست؛ ایران باید سطحی از ثبات پیدا کند که بتواند آن کیفیت را نه در دو ست، بلکه از اولین تا آخرین مسابقه تورنمنت حفظ کند.

قهرمانی آسیا این بار فقط یک مدال طلا نیست

فشار روی تیم ملی در قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ بیشتر از دوره‌های معمول این مسابقات خواهد بود. این تورنمنت بخشی از مسیر انتخابی المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس است و طبق ساختار اعلام‌شده، تیم قهرمان سهمیه مستقیم قاره آسیا برای المپیک را به دست می‌آورد. سه تیم برتر نیز سهمیه مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۲۷ را کسب خواهند کرد.

برای والیبال ایران، گرفتن سهمیه المپیک از مسیر قهرمانی آسیا می‌تواند بهترین سناریو باشد؛ چراکه به جای وابستگی به رتبه جهانی و محاسبات پیچیده مراحل بعدی انتخابی، تکلیف صعود همان‌جا روشن می‌شود.

به همین دلیل فشار روانی مسابقات نیز متفاوت خواهد بود. شکست در یک تورنمنت آسیایی دیگر فقط به معنای از دست رفتن یک جام نیست؛ می‌تواند مسیر ایران به لس‌آنجلس را طولانی‌تر و پرریسک‌تر کند.

تغییر کاپیتان در آستانه سفر؛ اسماعیل‌نژاد رهبر جدید تیم

تیم ملی در آستانه سفر به روسیه یک تغییر مهم دیگر نیز داشته است. براساس صحبت‌های حسین‌خانزاده، پیاتزا تصمیم گرفت انتخاب کاپیتان با رأی‌گیری بازیکنان انجام شود و در نهایت امین اسماعیل‌نژاد به‌عنوان کاپیتان جدید تیم ملی انتخاب شد.

این تغییر در مقطعی اتفاق افتاده که پیاتزا ترکیب تیم را نیز محدود کرده است. چند روز قبل ۱۵ بازیکن در اردوی نهایی باقی مانده بودند تا کادر فنی از میان آنها فهرست ۱۴ نفره سفر را انتخاب کند. حسین‌خانزاده، اسماعیل‌نژاد، مرتضی شریفی، محمدرضا حضرت‌پور، مبین نصری و محمد ولی‌زاده از جمله بازیکنان حاضر در این مرحله نهایی اردو بوده‌اند.

برای سرمربی ایتالیایی، مسابقات اوفا علاوه بر آماده‌سازی جسمانی می‌تواند فرصتی برای تثبیت نقش‌ها در ترکیب جدید و سنجش واکنش بازیکنان در شرایط پرفشار باشد.

آزمون واقعی پیاتزا از روسیه شروع می‌شود، نه ژاپن

قهرمانی آسیا مقصد اصلی است، اما مسیر ایران عملاً از اوفا آغاز می‌شود. سه مسابقه متوالی با روسیه، کوبا و بلاروس باید مشخص کند تیمی که لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ را با رتبه چهاردهم به پایان رساند، در فاصله چند هفته چقدر توانسته ضعف‌های خود را برطرف کند.

حسین‌خانزاده با جمله «تنها حریف ما ژاپن نیست» در واقع به خطری اشاره کرده که بارها تیم‌های مدعی را در مسابقات قاره‌ای گرفتار کرده است: نگاه کردن به فینال پیش از عبور از مراحل قبلی.

ایران در فوکوئوکا ابتدا باید از گروهی عبور کند که چین در آن حضور دارد، سپس در مرحله حذفی با مدعیان دیگر آسیا روبه‌رو شود و تنها در صورت عبور موفق از این مسیر، احتمال تقابل تعیین‌کننده با ژاپن مطرح خواهد شد.

برای تیم پیاتزا، هدف نهایی روشن است: قهرمانی آسیا و گرفتن مستقیم بلیت المپیک ۲۰۲۸. اما رسیدن به لس‌آنجلس از یک مسابقه بزرگ مقابل ژاپن نمی‌گذرد؛ از مجموعه‌ای از بازی‌هایی می‌گذرد که ایران حق ندارد هیچ‌کدام را ساده بگیرد.

اوفا نخستین محک این مسیر است؛ جایی که مشخص خواهد شد تیم ملی پس از لیگ ملت‌ها تا چه اندازه برای مهم‌ترین مأموریت آسیایی سال آماده‌تر شده است.