هشدار جدی تندروان قبل از قهرمانی آسیا؛ ۱۴ بازیکن برای تیم ملی کافی نیست / ژاپن ۱۳ برد پیاپی داشت اما شکستناپذیر نیست
محمدرضا تندروان در تازهترین صحبتهای خود انتخاب تنها ۱۴ بازیکن برای ادامه برنامههای تیم ملی را یک ریسک دانسته است. از نگاه او، مسئله فقط مسابقات قهرمانی آسیا نیست؛ بازیکنان ایران ابتدا باید در تورنمنت تدارکاتی روسیه حضور پیدا کنند، سپس وارد مهمترین رقابت قاره شوند و مدت کوتاهی بعد نیز در بازیهای آسیایی به میدان بروند.
برنامه رسمی فدراسیون والیبال نیز فشردگی این مسیر را تأیید میکند. تورنمنت چهارجانبه اوفا روسیه از ۲۱ تا ۲۳ آگوست برگزار میشود و تیم ملی پیش از قهرمانی آسیا از این رقابت به عنوان بخشی از برنامه آمادهسازی خود استفاده خواهد کرد. مسابقات قهرمانی مردان آسیا نیز از ۱۳ تا ۲۲ شهریور، برابر با ۴ تا ۱۳ سپتامبر، در ژاپن برگزار میشود.
فاصله مسابقات نیز به اندازهای کوتاه است که نگرانی درباره خستگی، مصدومیت و افت بازیکنان کاملاً جدی میشود. فدراسیون والیبال پیشتر اعلام کرده مسابقات والیبال بازیهای آسیایی ۲۰۲۶ نیز در ماه سپتامبر در ژاپن برگزار خواهد شد؛ بازیهای آسیایی آیچی-ناگویا از ۱۹ سپتامبر آغاز میشود و برنامه والیبال عملاً تیمها را خیلی زود پس از پایان قهرمانی آسیا وارد رقابت دیگری میکند.
به همین دلیل، پیشنهاد تندروان برای داشتن یک مجموعه ۲۰ نفره آماده الزاماً به معنای ثبت ۲۰ بازیکن در یک تورنمنت نیست؛ بلکه میتوان آن را ضرورت داشتن ذخیرههای آماده برای تغییر فهرست میان مسابقات مختلف دانست.
امین اسماعیلنژاد؛ اولین نمونه از ریسک فهرست محدود
تندروان بهطور مشخص از امین اسماعیلنژاد نام برده است. او میگوید این بازیکن بهتازگی به جمع نفرات اصلی اضافه شده و مسابقات روسیه میتواند آزمونی باشد تا مشخص شود در چه سطحی از آمادگی قرار دارد و آیا قادر است با تمام توان در ادامه مسیر به تیم ملی کمک کند یا خیر.
همین مثال نشان میدهد چرا داشتن تنها یک فهرست محدود میتواند برای پیاتزا دردسرساز باشد. سه تورنمنت متوالی، پروازهای طولانی، تمرین، فشار روانی و مسابقات فشرده در سطح ملی شرایطی نیست که بتوان با اطمینان انتظار داشت تمام بازیکنان تا آخرین روز صددرصد آماده باقی بمانند.
در والیبال امروز نیز موضوع فقط داشتن ۶ بازیکن اصلی قدرتمند نیست. کیفیت تعویضها، امکان تغییر قطر پاسور، دریافتکننده، پاسور یا مدافع میانی و حتی مدیریت فشار بدنی ستارهها در مسابقات آسانتر میتواند سرنوشت یک تورنمنت را تغییر دهد.
قهرمانی آسیا این بار فقط یک مدال طلا نیست؛ سهمیه المپیک در میان است
حساسیت اصلی قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ از سیستم جدید انتخابی المپیک میآید. فدراسیون جهانی و Volleyball World رسماً اعلام کردهاند که برای المپیک لسآنجلس ۲۰۲۸، قهرمان هر یک از پنج رقابت قارهای سال ۲۰۲۶ مستقیماً سهمیه المپیک میگیرد. به این ترتیب قهرمان مردان آسیا یکی از ۱۲ تیم حاضر در المپیک خواهد بود.
بنابراین صحبت تندروان درباره اینکه قهرمانی ایران در آسیا به سهمیه المپیک منجر میشود، کاملاً مطابق مقررات رسمی است.
این موضوع اهمیت قهرمانی آسیا را برای ایران چند برابر میکند. اگر تیم پیاتزا در ژاپن قهرمان شود، پرونده المپیک را حدود دو سال زودتر میبندد و دیگر مجبور نیست برای سهمیه به قهرمانی جهان ۲۰۲۷ یا رنکینگ جهانی پس از مرحله مقدماتی لیگ ملتهای ۲۰۲۸ وابسته باشد. طبق سیستم رسمی، سه سهمیه نیز در قهرمانی جهان ۲۰۲۷ و سه سهمیه پایانی از طریق رنکینگ جهانی توزیع خواهد شد.
مسیر ایران در قهرمانی آسیا؛ چین اولین آزمون بزرگ
قهرمانی مردان آسیا امسال با فرمت جدید و حضور ۱۲ تیم در سه گروه چهار تیمی برگزار میشود. ایران در گروه دوم در کنار چین، هند و نیوزیلند قرار گرفته است.
همین فرمت باعث شده برخلاف بعضی دورههای قبلی، جایگاه تیمها در دور مقدماتی اهمیت زیادی برای مسیر حذفی داشته باشد. تندروان نیز تأکید کرده است که عملکرد ایران در تکتک مسابقات میتواند مسیر تیم را در مراحل بعدی تغییر دهد.
برنامه رسمی همچنین نشان میدهد مرحله یکچهارم نهایی در ۱۹ و ۲۰ شهریور، نیمهنهایی در ۲۱ شهریور و مسابقات ردهبندی و فینال در ۲۲ شهریور برگزار میشود. بنابراین اگر ایران تا فینال پیش برود، عملاً تا آخرین روز تورنمنت درگیر مسابقات پرفشار خواهد بود.
ژاپن چقدر ترسناک است؟ ۱۳ پیروزی متوالی پاسخ را میدهد
بخش مهم صحبتهای تندروان به ژاپن اختصاص داشت. او این تیم را مدعی اصلی قهرمانی دانسته و معتقد است ژاپنیها برای گرفتن سهمیه المپیک در سال ۲۰۲۶ برنامهریزی کردهاند تا دو سال پایانی چرخه المپیک را بدون دغدغه کسب سهمیه، صرف آمادهسازی برای مدال کنند.
آمار لیگ ملتهای ۲۰۲۶ قدرت ژاپن را بهتر نشان میدهد. این تیم مرحله مقدماتی را با ۱۲ برد در ۱۲ مسابقه و ۳۰ امتیاز در صدر جدول تمام کرد و بدون شکست به مرحله نهایی رسید. ژاپن سپس چین را ۳ بر یک در یکچهارم نهایی شکست داد تا سیزدهمین برد متوالی خود را ثبت کند.
ژاپن در همین دوره از لیگ ملتها تا رتبه چهارم رنکینگ جهانی نیز صعود کرد؛ بنابراین توصیف تندروان از قدرت فنی این تیم بیدلیل نیست.
در مقابل، ایران مرحله مقدماتی لیگ ملتهای ۲۰۲۶ را با سه پیروزی و ۹ شکست در رده چهاردهم به پایان رساند. مقایسه رکورد ۱۲-۰ ژاپن و ۳-۹ ایران نشان میدهد چرا روی کاغذ تیم میزبان قهرمانی آسیا شانس بیشتری دارد.
اما ایران یک بار ژاپن را تا مرز شکست برد
با همه این تفاوتها، یک مسابقه برای پیاتزا و بازیکنانش میتواند امیدوارکننده باشد. ایران در هفته دوم لیگ ملتهای ۲۰۲۶ برابر ژاپن قرار گرفت و با وجود شکست در دو ست نخست، بازی را به ست پنجم کشاند.
ژاپن در نهایت مسابقه را ۳ بر ۲ برد، اما ایران پس از باخت ۲۵ بر ۱۹ در دو ست اول، ستهای سوم و چهارم را ۲۵ بر ۲۰ و ۲۵ بر ۲۳ به سود خود تمام کرد و تنها در تایبریک ۱۵ بر ۱۲ شکست خورد.
این مسابقه شاید بهترین شاهد برای جمله تندروان باشد که ژاپن «شکستناپذیر» نیست. ایران در همان روز نشان داد اگر سرویس، دریافت و تمرکز روانی خود را در سطح بالا نگه دارد، میتواند حتی بهترین تیم فعلی آسیا را تحت فشار بگذارد.
یک اصلاح آماری؛ چه تیمی نوار بردهای ژاپن را قطع کرد؟
تندروان برای اثبات شکستپذیر بودن ژاپن به پیروزی اسلوونی در لیگ ملتها اشاره کرده است. اسلوونی واقعاً ژاپن را در دیدار ردهبندی ۳ بر یک شکست داد و مدال برنز VNL ۲۰۲۶ را گرفت.
اما از نظر ترتیب زمانی، آمریکا نخستین تیمی بود که نوار ۱۳ پیروزی متوالی ژاپن را متوقف کرد. ژاپن پس از ۱۲ برد در دور مقدماتی و پیروزی مقابل چین در یکچهارم نهایی، در نیمهنهایی برابر آمریکا شکست خورد و نخستین باخت فصل خود را تجربه کرد. سپس در دیدار ردهبندی نیز مغلوب اسلوونی شد.
این دو شکست البته اصل تحلیل تندروان را تقویت میکند: ژاپن تیمی بسیار قدرتمند است، اما تیمی نیست که نتوان آن را شکست داد.
نسخه تندروان برای شکست ژاپن؛ جنگ روانی مهمتر از تاکتیک؟
تندروان معتقد است ایران برای قهرمانی فقط به مسائل فنی نیاز ندارد و «رفتار قهرمانانه» در کل مجموعه والیبال باید شکل بگیرد. از نگاه او، بخش روانی جدال احتمالی ایران و ژاپن حتی میتواند از مسائل تاکتیکی مهمتر باشد.
شاید تجربه بازی لیگ ملتها نیز همین نکته را تأیید کند. تیمی که دو ست نخست را مقابل ژاپن از دست داده بود، توانست به مسابقه برگردد و حریف را تا امتیازات پایانی تایبریک ببرد. فاصله میان دو تیم وجود دارد، اما آنقدر نیست که نتیجه از قبل تعیین شده باشد.
برای ایران اما قبل از فکر کردن به ژاپن، مسئله مهمتر مدیریت نیروی انسانی است. تورنمنت روسیه، قهرمانی آسیا با سهمیه مستقیم المپیک و بلافاصله بازیهای آسیایی، یکی از فشردهترین دورههای تیم ملی در سالهای اخیر را ساخته است.
در چنین شرایطی هشدار محمدرضا تندروان درباره نیاز به حداقل ۲۰ بازیکن آماده معنای بیشتری پیدا میکند. پیاتزا شاید در هر مسابقه فقط بتواند تعداد محدودی بازیکن ثبت کند، اما اگر هدف ایران قهرمانی آسیا، صعود مستقیم به المپیک ۲۰۲۸ و سپس موفقیت در بازیهای آسیایی باشد، داشتن یک نیمکت آماده و بازیکنانی که در هر لحظه قابلیت ورود به ترکیب را داشته باشند، میتواند تفاوت میان یک تورنمنت خوب و یک موفقیت تاریخی را رقم بزند.