خبر خوش برای گندمکاران کردستان؛ ۸.۵ همت واریز شد / هنوز چه میزان از مطالبات کشاورزان باقی مانده است؟

سعدی نقشبندی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی کردستان، تازه‌ترین آمار از پرداخت مطالبات کشاورزان این استان را اعلام کرده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، در نخستین مرحله ۸۵ هزار و ۸۶۴ میلیارد و ۱۴۳ میلیون ریال بابت خرید تضمینی گندم به کشاورزان کردستان پرداخت شده است.

این رقم به زبان ساده معادل حدود ۸ هزار و ۵۸۶ میلیارد تومان یا ۸.۶ همت است؛ پولی که برای کشاورزان، به‌خصوص در آستانه برنامه‌ریزی برای فصل زراعی بعد، اهمیت زیادی دارد.

پرداخت پول گندم تنها تسویه یک معامله میان دولت و کشاورز نیست. بسیاری از گندمکاران پس از برداشت محصول باید بدهی مربوط به کود، بذر، سم، سوخت، ماشین‌آلات و سایر هزینه‌های تولید را پرداخت کنند و همزمان سرمایه لازم برای شروع کشت بعدی را فراهم آورند. به همین دلیل تأخیر در وصول مطالبات می‌تواند مستقیماً توان مالی تولیدکننده را کاهش دهد.

همین مسئله پیش‌تر نیز از سوی مسئولان وزارت جهاد کشاورزی مورد تأکید قرار گرفته بود. معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده بود که طبق قانون، گندمکار باید حداکثر ظرف ۴۸ ساعت پس از تحویل محصول پول خود را دریافت کند و تأخیر در پرداخت می‌تواند حتی انگیزه تحویل محصول به مراکز خرید تضمینی را تحت تأثیر قرار دهد.

کردستان تاکنون چقدر گندم تحویل دولت داده است؟

طبق آخرین آمار رسمی، در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ تاکنون ۵۸۴ هزار و ۱۰۹ تن گندم از کشاورزان کردستان به‌صورت تضمینی خریداری شده است. از این میزان، اطلاعات ۵۷۱ هزار و ۶۶۲ تن در سامانه سیفا ثبت شده و پرونده ۵۱۹ هزار و ۹۴۶ تن نیز به مرحله ثبت در سامانه بانک کشاورزی رسیده است.

این ارقام یک نکته مهم را روشن می‌کنند: بین تحویل فیزیکی گندم، ثبت اطلاعات در سامانه سیفا و نهایی شدن پرونده در بانک کشاورزی فاصله زمانی وجود دارد. بنابراین همه گندمی که تحویل دولت شده، الزاماً در همان لحظه آماده پرداخت نیست.

در ابتدای فصل خرید، مسئولان جهاد کشاورزی کردستان پیش‌بینی کرده بودند حدود ۷۰۰ هزار تن گندم از کشاورزان استان خریداری شود. با رسیدن خرید به ۵۸۴ هزار تن، تاکنون بیش از ۸۳ درصد این پیش‌بینی محقق شده و فرآیند خرید همچنان ادامه دارد.

پیش‌تر نیز اعلام شده بود ۸۶ مرکز خرید تضمینی در نقاط مختلف کردستان فعال هستند؛ موضوعی که با توجه به پراکندگی روستاها و مناطق تولیدکننده برای کاهش هزینه انتقال محصول کشاورزان اهمیت دارد.

۸.۵ همت پرداخت شد؛ چقدر از پول گندمکاران باقی مانده؟

اینجا مهم‌ترین بخش آمار آشکار می‌شود.

ارزش گندم خریداری‌شده در کردستان با احتساب مشوق تحویل، حدود ۲۸۵ هزار و ۲۴۸ میلیارد ریال، یعنی نزدیک به ۲۸ هزار و ۵۲۵ میلیارد تومان اعلام شده است. در مقابل، رقم پرداختی فعلی حدود ۸ هزار و ۵۸۶ میلیارد تومان است.

مقایسه این دو عدد نشان می‌دهد مبلغی که تاکنون پرداخت شده، حدود ۳۰ درصد ارزش کل گندم خریداری‌شده اعلامی استان را تشکیل می‌دهد.

به عبارت دیگر، اگر ارزش کل خرید ثبت‌شده را مبنا قرار دهیم، هنوز حدود ۷۰ درصد این رقم باقی مانده است.

البته این محاسبه را نباید به این معنی دانست که دقیقاً ۷۰ درصد همه پرونده‌های کشاورزان آماده پرداخت و معوق مانده‌اند؛ زیرا بخشی از گندم تحویلی هنوز مراحل ثبت در سامانه سیفا و بانک کشاورزی را طی می‌کند. با این حال، این نسبت نشان می‌دهد فرآیند تسویه در کردستان هنوز فاصله قابل توجهی تا پایان دارد.

قیمت خرید تضمینی گندم امسال چقدر است؟

قیمت پایه خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بین ۲۷ هزار و ۵۰۰ تا ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم و متناسب با کیفیت محصول تعیین شده بود.

در کردستان، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان در ابتدای فصل خرید اعلام کرد قیمت پایه گندم ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان است و با احتساب مشوق تحویل، رقم دریافتی کشاورز به حدود ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلوگرم می‌رسد.

گزارش‌های کشوری نیز رقم موثر حدود ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان را برای گندم تحویلی امسال ذکر کرده‌اند؛ رقمی که پس از لحاظ سازوکارهای مربوط به بیمه و حمایت‌های تعیین‌شده محاسبه می‌شود.

همین افزایش نرخ باعث شده ارزش ریالی خرید گندم در سال جاری بسیار بالا باشد و دولت برای تسویه مطالبات کشاورزان به منابع مالی چندصد همتی نیاز داشته باشد.

وضعیت مطالبات گندمکاران در کل کشور چگونه است؟

مشکل پرداخت مطالبات تنها به کردستان محدود نیست. تازه‌ترین آمار کشوری نشان می‌دهد خرید تضمینی گندم به حدود ۸.۱ میلیون تن با ارزش نزدیک به ۴۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

بر اساس اعلام عضو شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی، تاکنون حدود ۲۲۰ همت از این مطالبات پرداخت شده که معادل نزدیک به ۵۵ درصد کل ارزش گندم خریداری‌شده است؛ در نتیجه بیش از ۴۰ درصد مطالبات در سطح کشور هنوز باقی مانده است.

همزمان منابع جدیدی نیز برای ادامه پرداخت‌ها اختصاص یافته است. یک عضو کمیسیون کشاورزی مجلس از تصویب ۱۱۰ همت برای پرداخت باقیمانده مطالبات گندمکاران خبر داده و گفته این اعتبار با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و وزارت اقتصاد تأمین شده است.

بنابراین واریز انجام‌شده به حساب کشاورزان کردستان را باید بخشی از موج جدید پرداخت مطالبات در سراسر کشور دانست.

چرا پرداخت سریع پول گندم برای امنیت غذایی مهم است؟

گندم محصولی نیست که تأخیر در پرداخت پول آن فقط یک مشکل مالی برای تولیدکننده ایجاد کند. کشاورزی یک چرخه به‌هم‌پیوسته است؛ کشاورز باید بخشی از درآمد امسال را برای تأمین هزینه تولید سال آینده استفاده کند.

اگر این پول دیر برسد، خرید بذر، کود و نهاده عقب می‌افتد، بدهی تولیدکننده افزایش پیدا می‌کند و حتی ممکن است سطح زیرکشت سال بعد تحت تأثیر قرار گیرد.

وزارت جهاد کشاورزی نیز بارها بر همین ارتباط تأکید کرده است. معاون امور زراعت این وزارتخانه پرداخت به‌موقع بهای گندم را یکی از مهم‌ترین ابزارهای حمایت از تولید داخلی و حفظ امنیت غذایی دانسته و هشدار داده است که تأخیر می‌تواند تحویل گندم به شبکه رسمی خرید را با مشکل مواجه کند.

اهمیت این موضوع برای کردستان دوچندان است؛ استانی که اکنون بیش از نیم میلیون تن گندم به شبکه خرید تضمینی تحویل داده و یکی از مناطق مهم تولید این محصول در غرب کشور محسوب می‌شود.

خبر خوب رسید، اما پرونده مطالبات هنوز بسته نشده است

آغاز پرداخت ۸۵ هزار و ۸۶۴ میلیارد ریال به گندمکاران کردستان بدون تردید خبر مثبتی برای کشاورزانی است که هفته‌ها در انتظار دریافت پول محصول خود بوده‌اند. کمتر از یک ماه قبل، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اعلام کرده بود که تا پایان تیر هنوز پرداختی به کشاورزان صورت نگرفته است؛ حالا نخستین مرحله جدی واریزها انجام شده است.

با این حال اعداد نشان می‌دهد راه تا تسویه کامل همچنان ادامه دارد. ارزش گندم خریداری‌شده در استان بیش از ۲۸.۵ همت است و رقم پرداختی فعلی حدود ۸.۶ همت؛ یعنی بر مبنای ارزش کل خرید، تقریباً ۳۰ درصد پرداخت شده است.

برای گندمکاران، خبر اصلی زمانی کامل می‌شود که باقی‌مانده پول محصول نیز بدون تأخیر به حسابشان برسد. زیرا در نهایت حفظ تولید گندم و امنیت غذایی فقط به میزان برداشت وابسته نیست؛ کشاورزی که پول محصول امسالش را به‌موقع دریافت کند، توان و انگیزه بیشتری برای کاشت محصول سال آینده خواهد داشت.