گوشت از سفره ایرانیها حذف میشود؟ واردات سقوط کرد؛ محموله مغولستانی در راه است
بازار گوشت قرمز ایران با یک تناقض کمسابقه روبهرو شده است؛ در حالی که قیمت هر کیلو گوشت گوساله بدون استخوان به حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسیده، واردکنندگان میگویند حتی برای حجم محدود گوشت واردشده نیز تقاضای کافی وجود ندارد. فخرالدین عامریان، رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآوردههای خام دامی، از ورود تنها ۱۲ تا ۱۴ هزار تن گوشت طی پنج ماه اخیر خبر داده و هشدار داده است که کاهش قدرت خرید، سرانه مصرف گوشت را از حدود ۱۲ کیلوگرم به محدوده ۵ تا ۶ کیلوگرم رسانده است. همزمان مسیرهای تازهای برای واردات در حال شکلگیری است و قرار است طی یک تا دو ماه آینده گوشت منجمد گوسفندی از مغولستان وارد ایران شود.
۱۱:۱۳ - ۲۷ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
کاهش مصرف گوشت قرمز در ایران دیگر تنها در گزارش قصابیها و تغییر رفتار خرید خانوارها دیده نمیشود؛ آمار واردات نیز نشانههای واضحی از کوچک شدن بازار را نشان میدهد.
سید فخرالدین عامریان اعلام کرده در پنج ماه اخیر فقط حدود ۱۲ تا ۱۴ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شده است. این عدد وقتی اهمیت بیشتری پیدا میکند که با سالهای قبل مقایسه شود؛ بر اساس اظهارات پیشین همین مقام صنفی، ایران در سال ۱۴۰۲ حدود ۲۳۸ هزار تن انواع گوشت وارد کرده بود و واردات در سال ۱۴۰۴ نیز حدود ۹۱ هزار تن گزارش شده است.
اما دلیل کاهش واردات فقط محدودیتهای تجاری یا مشکلات تأمین ارز نیست. فعالان این بازار از یک عامل مهمتر صحبت میکنند: مردم کمتر گوشت میخرند.
سقوط مصرف گوشت؛ از ۱۲ کیلو به حدود ۶ کیلو
عامریان میگوید سرانه مصرف گوشت قرمز که تا حدود دو سال قبل نزدیک ۱۲ کیلوگرم بوده، اکنون به حدود ۵ تا ۶ کیلوگرم رسیده است. او در اظهاراتی که در تیرماه نیز منتشر شده بود، سرانه فعلی مصرف گوشت را حدود ۶ کیلوگرم برآورد کرده بود.
در گزارش منتشرشده امروز یک بار عبارت «سرانه مصرف لبنیات» آمده است، اما با توجه به موضوع گفتوگو و اظهارات قبلی همین مقام درباره کاهش سرانه گوشت از ۱۲ به ۵ تا ۶ کیلوگرم، به نظر میرسد واژه «لبنیات» در متن خبر خطای نگارشی بوده باشد.
اگر این برآورد را مبنا قرار دهیم، مصرف سرانه گوشت تقریباً نصف شده؛ تغییری که بیش از آنکه نشاندهنده تغییر سلیقه غذایی باشد، به کاهش قدرت خرید خانوارها مرتبط دانسته میشود.
رئیس انجمن واردکنندگان نیز صراحتاً میگوید خانوارها در شرایط دشوار اقتصادی ابتدا میزان خرید گوشت را کاهش میدهند و در مرحله بعد ممکن است آن را از سبد مصرفی خود حذف کنند.
گوشت گوساله یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان؛ چرا قیمت جهش کرد؟
یکی از دلایل اصلی افت تقاضا را باید در قیمت جستوجو کرد.
عامریان قیمت فعلی هر کیلو گوشت گوساله بدون استخوان را حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعلام کرده است. او پیشتر گفته بود گوشت وارداتی نیز با حدود همین قیمت وارد شبکه توزیع میشود، اما در برخی فروشگاهها حتی با قیمت نزدیک به یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد.
این وضعیت با بازار سال گذشته تفاوت زیادی دارد. به گفته عامریان، تا دیماه ۱۴۰۴ واردات با ارز ارزانتری انجام میشد و گوشت وارداتی با قیمت حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان در اختیار مصرفکننده قرار میگرفت. تغییر شرایط ارزی و بالا رفتن نرخ تأمین ارز، هزینه واردات را افزایش داد.
در سمت تولید داخلی نیز مسئله نهادههای دامی وجود دارد. عامریان میگوید بعد از تغییر سیاست ارزی، قیمت برخی نهادهها افزایش شدیدی پیدا کرد و دامداران برای تأمین سرمایه در گردش با فشار بیشتری مواجه شدند. به همین دلیل نمیتوان افزایش قیمت را فقط به یک حلقه از زنجیره، از جمله تولیدکننده، نسبت داد.
واردات گوشت آنقدر کم شده که دیگر مشتری ندارد؟
شاید عجیبترین بخش صحبتهای رئیس انجمن واردکنندگان همین باشد.
او میگوید برای همان ۱۲ تا ۱۴ هزار تن گوشت وارداتی نیز تقاضای کافی در بازار وجود ندارد و اگر روند فعلی مصرف ادامه پیدا کند، حتی ممکن است نیازی به واردات گسترده گوشت قرمز وجود نداشته باشد. به اعتقاد او، در چنین سناریویی تولید سالانه حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تن در داخل میتواند پاسخگوی حجم تقاضای کاهشیافته باشد.
عامریان در تیرماه تولید داخلی را حدود ۶۰۰ هزار تن در سال اعلام کرده بود. در آن زمان نیز گفته بود واردات از ابتدای سال حدود ۱۲ هزار تن بوده و کاهش تقاضای مراکز عمومی و مصرفکنندگان عمده نیز در افت بازار نقش داشته است.
این مسئله یک تفاوت اساسی دارد: تأمین شدن بازار به دلیل رشد تولید، با تأمین شدن بازار به دلیل کاهش توان خرید مردم یکسان نیست.
اگر کاهش واردات ناشی از بالا رفتن تولید و بهرهوری باشد، میتواند اتفاق مثبتی برای تولید داخلی محسوب شود؛ اما اگر علت اصلی، نصف شدن مصرف خانوار باشد، تعادل بازار به قیمت کوچک شدن سفره مصرفکننده ایجاد شده است.
گوشت برزیل، پاکستان و هند همچنان وارد میشود
با وجود کاهش حجم واردات، مسیر ورود گوشت به ایران کاملاً بسته نشده است.
طبق توضیحات عامریان، گوشت گوساله از پاکستان و برزیل و گوشت بوفالو از هند وارد کشور میشود. واردات زمینی از پاکستان نیز در هفتههای گذشته ادامه داشته و ایرنا سوم مرداد گزارش داده بود مسیر زمینی ریمدان فعال است.
تغییر مسیرهای تجاری نیز به یکی از مسائل مهم واردکنندگان تبدیل شده است. تنشهای منطقهای باعث شده بخشی از واردات که پیشتر از بنادر جنوبی یا مسیرهای ترکیه و عراق انجام میشد، با تغییراتی مواجه شود و انتقال بخشی از جریان واردات به مسیرهای دیگر در دستور کار قرار گیرد.
عامریان همچنین از کیفیت گوشت برزیلی و استرالیایی دفاع کرده و گفته است سازمان دامپزشکی در صورت مشاهده مشکل بهداشتی یا کیفی اجازه واردات نخواهد داد. سازمان دامپزشکی نیز در پروندههای گذشته تأکید کرده محمولههایی که اسناد یا شرایط آنها با ضوابط مطابقت نداشته، تا تعیین تکلیف اجازه ورود به چرخه مصرف را پیدا نکردهاند.
گوشت مغولستانی چه زمانی به ایران میرسد؟
یکی از خبرهای تازه، اضافه شدن دوباره مغولستان به مبادی تأمین گوشت است.
رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآوردههای خام دامی اعلام کرده طی یک تا دو ماه آینده گوشت منجمد گوسفندی از مغولستان وارد کشور خواهد شد.
نام مغولستان سال گذشته نیز در بازار گوشت ایران خبرساز شده بود؛ زمانی که یک محموله به دلیل مغایرت در اسناد و برچسبها در گمرک متوقف شد. سازمان دامپزشکی در آن مقطع اعلام کرد محصول مورد اختلاف وارد چرخه مصرف نشده و موضوع برای تعیین تکلیف قانونی پیگیری شده است.
بنابراین ورود محمولههای جدید، در صورت انجام، همچنان مشمول کنترلها و مجوزهای سازمان دامپزشکی خواهد بود.
«واردات قبض انباری» چیست؟
عامریان به موضوع دیگری نیز اشاره کرده و گفته است واردات بر مبنای قبض انبار در دست بررسی است و وزارت جهاد کشاورزی هنوز باید راهکار اجرایی آن را نهایی کند. او تأکید کرده تا این لحظه اتفاق نهایی در این زمینه رخ نداده است.
قبض انبار در فرآیندهای گمرکی سندی است که پس از ورود کالا به انبار، ثبت و تطبیق مشخصات آن با اسناد حمل صادر میشود و اطلاعاتی مانند نوع کالا، وزن، صاحب کالا، بارنامه و زمان ورود را در بر میگیرد.
گزارشهای اواخر تیرماه نیز حاکی از آن بود که واردات گوشت منجمد مبتنی بر «قبض انبار» در میان گزینههای مورد بررسی معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد قرار گرفته است، اما همانطور که عامریان اکنون تأکید کرده، سازوکار اجرایی آن هنوز نهایی نشده است.
مسئله اصلی بازار گوشت دیگر کمبود نیست؛ قدرت خرید است
کنار هم قرار دادن آمارها تصویر متفاوتی از بازار گوشت قرمز ارائه میکند.
واردات از ۲۳۸ هزار تن در سال ۱۴۰۲ به حدود ۹۱ هزار تن در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و امسال نیز ارقام اعلامشده از ورود تنها حدود ۱۲ تا ۱۴ هزار تن حکایت دارند. همزمان سرانه مصرف بر اساس برآورد فعالان این حوزه از حدود ۱۲ کیلو به ۵ تا ۶ کیلو رسیده و گوشت گوساله بدون استخوان نیز حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان قیمتگذاری میشود.
در چنین شرایطی، افزایش واردات به تنهایی تضمین نمیکند که گوشت دوباره به میزان گذشته به سبد خانوار برگردد. اگر کالای وارداتی نیز با قیمتی فراتر از توان خرید بخش بزرگی از مصرفکنندگان عرضه شود، افزایش عرضه الزاماً به افزایش مصرف منجر نخواهد شد.
به همین دلیل شاید مهمترین جمله عامریان نه درباره گوشت برزیلی، مغولستانی یا حتی میزان واردات، بلکه درباره رفتار خانوار باشد: وقتی فشار اقتصادی افزایش مییابد، گوشت یکی از نخستین کالاهایی است که مردم خرید آن را کم یا حذف میکنند.
بازار ممکن است از نظر موجودی آرام باشد، اما کاهش مصرف تا نزدیکی نصف، نشانه آرامش سفره خانوار نیست؛ این بار خطر اصلی بازار گوشت، خالی شدن ویترین نیست، خالیتر شدن سفرههاست.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
