پول خارجیها در بورس ایران ۵۰ درصد بیشتر شد؛ پشت رکورد ۲۷ همتی چه خبر است؟
تازهترین آمار سازمان بورس از یک جهش قابل توجه در ارزش دارایی سرمایهگذاران خارجی حکایت دارد؛ ارزش سبد خارجیها در بورس و فرابورس ایران از حدود ۱۸.۲ همت در پایان تیر ۱۴۰۴ به بیش از ۲۷ همت در پایان تیر ۱۴۰۵ رسیده که معادل رشد نزدیک به ۴۹ درصدی است. اما پشت این عدد بزرگ یک نکته مهم پنهان شده است: تعداد کدهای خارجی در همین مدت فقط حدود ۵ درصد افزایش یافته و ارزش پرتفوی خارجیها نیز نسبت به رکورد خردادماه کمی کاهش داشته است. بنابراین آیا واقعاً موج تازهای از ورود سرمایه خارجی به بورس ایران شکل گرفته یا بخش مهمی از این رشد حاصل افزایش ارزش دارایی سرمایهگذاران قبلی است؟
۱۲:۰۷ - ۲۷ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
دادههای تازه سرمایهگذاری خارجی در بورس ایران تصویر متفاوتی نسبت به یک سال قبل نشان میدهد. براساس آمار مدیریت پژوهش سازمان بورس و اوراق بهادار، مجموع ارزش پرتفوی سرمایهگذاران خارجی در پایان تیر ۱۴۰۵ به حدود ۲۷ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که این رقم در تیر سال گذشته حدود ۱۸.۲ هزار میلیارد تومان بود. رشد یکساله ارزش سبد به این ترتیب حدود ۴۸.۶ درصد محاسبه میشود.
در همین دوره تعداد کدهای معاملاتی خارجی نیز از حدود ۵۱۰۰ کد به ۵۳۶۱ کد افزایش یافته است. یعنی برخلاف رشد تقریباً ۵۰ درصدی ارزش دارایی، تعداد سرمایهگذاران تنها کمی بیش از ۵ درصد بیشتر شده است.
همین تفاوت یکی از مهمترین نکات برای تحلیل آمار جدید است.
یک اصلاح مهم؛ ۲۴.۵ همت متعلق به حقوقیهاست، نه حقیقیها
در برخی بازنشرهای خبر تازه، ارزش سبد اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی جابهجا درج شده است. گزارشهای تفصیلی مبتنی بر آمار سازمان بورس نشان میدهد از مجموع ۲۷۰ هزار و ۲۳۳ میلیارد ریال دارایی سرمایهگذاران خارجی در پایان تیرماه، ۲۴۴ هزار و ۸۱۶ میلیارد ریال، معادل حدود ۲۴.۵ همت، متعلق به سرمایهگذاران حقوقی خارجی بوده است.
در مقابل، ارزش سبد سرمایهگذاران حقیقی خارجی حدود ۲۵ هزار و ۴۱۶ میلیارد ریال یا ۲.۵۴ همت ثبت شده است. بنابراین حدود ۹۰.۶ درصد از کل ارزش سرمایهگذاری خارجی بازار سرمایه در اختیار حقوقیها قرار دارد.
این ترکیب نکته مهمی درباره ساختار سرمایه خارجی در بورس ایران نشان میدهد: اگرچه تعداد سرمایهگذاران حقیقی بیشتر است، وزن اصلی پول در دست شرکتها و اشخاص حقوقی خارجی قرار دارد.
از مجموع ۵۳۶۱ کد خارجی فعال در تیرماه، ۳۴۸۰ کد حقیقی و ۱۸۸۱ کد حقوقی بودهاند. یعنی حقیقیها حدود ۶۵ درصد تعداد کدها را تشکیل میدهند، اما تنها حدود ۹ درصد ارزش کل دارایی را در اختیار دارند.
۵ درصد سرمایهگذار بیشتر، اما نزدیک ۵۰ درصد دارایی بیشتر
مقایسه تعداد کدها با ارزش داراییها شاید مهمترین پیام آمار تیرماه باشد.
تعداد کدهای خارجی در یک سال حدود ۲۶۱ مورد افزایش یافته؛ رشدی نزدیک به ۵ درصد. اما ارزش پرتفوی این گروه تقریباً ۹ همت بیشتر شده است.
به زبان ساده، رشد ارزش سرمایهگذاری بسیار سریعتر از رشد تعداد سرمایهگذاران بوده است.
این اختلاف میتواند از چند عامل ناشی شود: افزایش ارزش سهامی که خارجیها از قبل در اختیار داشتهاند، ورود پول بیشتر از سوی سرمایهگذاران موجود، تغییر ترکیب پرتفوی به سمت داراییهای بزرگتر یا ورود تعدادی سرمایهگذار حقوقی با سرمایه قابل توجه.
آمار منتشرشده به تنهایی امکان تفکیک دقیق سهم هر یک از این عوامل را نمیدهد؛ بنابراین نمیتوان تمام رشد ۴۹ درصدی را معادل «ورود ۹ همت پول نقد جدید خارجی» دانست. عدد منتشرشده ارزش روز سبد داراییها است و تغییر قیمت سهام نیز مستقیماً آن را بالا یا پایین میبرد.
یک نکته پنهان؛ خارجیها در تیر از رکورد خرداد عقب نشستند
با وجود رشد چشمگیر سالانه، بررسی ماهبهماه تصویر متعادلتری ارائه میکند.
ارزش سبد سرمایهگذاران خارجی در پایان خرداد ۱۴۰۵ به رکورد ۲۸۵ هزار و ۷۸۶ میلیارد ریال، معادل حدود ۲۸.۶ همت رسیده بود. در تیر این رقم به ۲۷۰ هزار و ۲۳۳ میلیارد ریال کاهش یافت؛ یعنی ارزش پرتفوی خارجیها در فاصله یک ماه حدود ۵.۴ درصد افت کرد.
همزمان تعداد سرمایهگذاران از ۵۳۳۷ کد در خرداد به ۵۳۶۱ کد در تیر افزایش یافت. بنابراین در همان ماهی که ارزش سبد کوچکتر شده، تعداد کدها ۰.۴۵ درصد بیشتر شده است.
این ترکیب نشان میدهد کاهش ارزش تیرماه را نمیتوان بهسادگی «فرار سرمایهگذاران خارجی» نامید؛ چون تعداد آنها نهتنها کاهش نداشته، بلکه بیشتر شده است. افت قیمت داراییها یا تغییر اندازه پرتفوی سرمایهگذاران موجود نیز میتواند در کاهش ارزش سبد نقش داشته باشد.
جهش عجیب خرداد؛ از ۱۸.۹ به ۲۸.۶ همت
بزرگترین تغییر امسال در خرداد رخ داد.
ارزش سبد سرمایهگذاران خارجی در پایان اردیبهشت حدود ۱۸.۹ همت بود، اما تنها یک ماه بعد به حدود ۲۸.۶ همت رسید؛ جهشی بیش از ۵۱ درصدی در یک ماه.
در تیر بخشی از این جهش اصلاح شد، اما ارزش داراییها همچنان بسیار بالاتر از ماههای ابتدایی سال باقی ماند. آمار ۱۳ماهه نشان میدهد ارزش سبد خارجیها در مرداد ۱۴۰۴ حتی تا حدود ۱۶.۷ همت کاهش یافته بود و سپس طی ماههای بعد مسیر پرنوسانی را طی کرد.
بنابراین عدد ۲۷ همت فعلی را باید همزمان از دو زاویه دید: نسبت به تیر پارسال یک رشد نزدیک به ۵۰ درصدی است، اما نسبت به قله خرداد حدود ۵ درصد پایینتر قرار دارد.
سهم خارجیها؛ رشد مهم است اما هنوز باید با احتیاط تحلیل شود
افزایش سرمایهگذاری خارجی معمولاً برای بازارهای مالی یک علامت مهم تلقی میشود، زیرا حضور سرمایهگذار بینالمللی میتواند نقدشوندگی، تنوع سرمایهگذاران و ارتباط بازار داخلی با سرمایه خارجی را تقویت کند.
اما در مورد بورس ایران صرف افزایش ریالی ارزش پرتفوی برای نتیجهگیری درباره ورود گسترده سرمایه جدید کافی نیست. بهخصوص در اقتصادی که ارزش اسمی داراییها تحت تأثیر تورم، نرخ ارز و رشد قیمت سهام قرار دارد، باید علاوه بر ارزش ریالی سبد، خالص ورود و خروج پول، ارزش دلاری داراییها، تعداد سرمایهگذاران جدید و مدت ماندگاری سرمایه نیز بررسی شود.
آمار فعلی یک سیگنال مثبت دارد: تعداد کدهای خارجی در یک سال کاهش نکرده و از ۵۱۰۰ به ۵۳۶۱ رسیده است. اما سرعت رشد تعداد سرمایهگذاران بسیار کمتر از رشد ارزش دارایی آنها بوده است.
بنابراین تعبیر دقیقتر این است که وزن مالی سرمایهگذاران خارجی موجود افزایش یافته، اما هنوز نمیتوان از موج عظیم ورود سرمایهگذار خارجی جدید سخن گفت.
حقوقیهای خارجی بازیگر اصلی بورس ایران هستند
ترکیب پرتفوی یک واقعیت دیگر را هم برجسته میکند: سرمایه خارجی در بازار سهام ایران بهشدت به عملکرد سرمایهگذاران حقوقی وابسته است.
در تیرماه، ارزش سبد حقوقیهای خارجی از حدود ۲۵.۹ همت در خرداد به ۲۴.۵ همت کاهش یافت؛ افتی نزدیک به ۵.۶ درصد. ارزش سبد حقیقیها نیز از حدود ۲.۶۳ همت به ۲.۵۴ همت رسید. حدود ۹۴ درصد کاهش کل ارزش پرتفوی در تیر از بخش حقوقی ناشی شده است.
با وجود این افت، تعداد حقوقیهای خارجی از ۱۸۶۴ به ۱۸۸۱ کد افزایش پیدا کرد و تعداد حقیقیها نیز از ۳۴۷۳ به ۳۴۸۰ رسید.
این آمار نشان میدهد ورود و خروج یا تغییر ارزش دارایی چند سرمایهگذار حقوقی بزرگ میتواند اعداد کل سرمایهگذاری خارجی را بهشدت جابهجا کند.
رکورد ۲۷ همتی بورس چه معنایی دارد؟
در یک نگاه کلی، آمار تیرماه برای بازار سرمایه ایران مثبت است. ارزش دارایی خارجیها نسبت به یک سال قبل حدود ۴۹ درصد رشد کرده و تعداد کدهای معاملاتی نیز به بالاترین سطح این بازه رسیده است.
اما جذابترین بخش گزارش شاید همان فاصله میان دو عدد باشد: ارزش سبد نزدیک ۵۰ درصد رشد کرده، در حالی که تعداد کدها تنها حدود ۵ درصد بالا رفته است.
این یعنی داستان سرمایهگذاری خارجی بورس ایران بیش از آنکه فعلاً داستان هجوم هزاران سرمایهگذار تازه باشد، داستان بزرگتر شدن ارزش سرمایهای است که خارجیها در بازار نگه داشتهاند.
اگر در ماههای آینده هم تعداد سرمایهگذاران افزایش پیدا کند و هم ارزش سبد از رکورد ۲۸.۶ همتی خرداد عبور کند، میتوان با اطمینان بیشتری از شکلگیری یک روند پایدار سخن گفت.
فعلاً بورس ایران یک رکورد مهم دارد: بیش از ۲۷ همت دارایی در اختیار سرمایهگذاران خارجی است؛ اما اینکه این رکورد به آغاز موج تازه سرمایه خارجی تبدیل شود یا فقط محصول رشد ارزش داراییهای موجود باشد، آمار ماههای بعد مشخص خواهد کرد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
